Uyghur edliye arxipi: toqulma pakitlar, mejburlan'ghan guwahchilar arxipimizning qimmitini chüshürelmeydu

Muxbirimiz shöhret hoshur
2021-02-09
Share
Uyghur edliye arxipi: toqulma pakitlar, mejburlan'ghan guwahchilar arxipimizning qimmitini chüshürelmeydu "Ikki yüzlimichilik" bilen eyiblinip bir qétim tutulghanliqi delillen'gen, qeshqer uniwérsitétining mektep partkom da'imiy hey'iti proféssor gülnar obul xanim béyjingda échilghan ikkinchi qétimliq axbarat élan qilish yighinida Uyghur weziyiti heqqide sözlimekte. 2021-Yili 2-féwral, béyjing.
Social Media

Uyghur aptonom rayonluq partkom teshwiqat bölümi 2-féwral küni béyjingda Uyghur weziyiti heqqide ikkinchi qétimliq axbarat élan qilish yighini Ötküzüp, norwégiyediki "Uyghur edliye arxipi" namliq tetqiqat merkizini "Yalghanchiliq arxipi" dep eyibligenidi. Mezkur xewer muhajirettiki alaqidar pa'aliyetchi we guwahchilarning küchlük inkasini qozghidi. Mezkur tetqiqat merkizi, xitay terepning gülnar obul qatarliq musteqil pikir qilish erkinliki bolmighan kishilerni öz kechmishi heqqide yalghan sözleshke mejburlighanliqini otturigha qoysa؛ guwahchi enwer ghoji xitay terepning ghayib akisi exet ghojigha töhmet chaplighanliqini ilgiri sürdi.

Xitay mezkur axbarat élan qilish yighinida, proféssor gülnar obulni sözlitip, özining tutqunda emesliki heqqide guwahliq bergüzgen؛ emma aldinqi yili qeshqer uniwérsitétigha qarita élip barghan téléfon ziyaretlirimiz dawamida mezkur uniwérsitétning memuriyet xadimi gülnar obul qatarliq 4 proféssor we mektep rehberlirining wezipisidin qaldurulghanliqini ashkarilighanidi. Gülnar obulning ismini éniq tilgha alghan bu xadim, bu 4 proféssorning "Ikki yüzlimichilik" bilen tutulghanliqini delilligenidi. Uyghur edliye arxipining mes'uli bextiyar ömer ependi, xitay hakimiyiti astidiki héchbir Uyghurning musteqil pikir qilish erkinliki yoqluqini eskertip, gülnar obulning öz kechmishi heqqide yalghan sözleshke mejburlan'ghanliqini otturigha qoydi. Bextiyar ependining déyishiche, gülnar obul mejburlan'ghan bayanatida, özining nöwette tutqunda emeslikini tilgha alghan bolsimu, emma ilgiri bir qétim tutulghan yaki tutulmighanliqi heqqide éghiz achmighan.

Xitayning mezkur axbarat yighinida yene putbolchi irpan hézimning nöwette putbol meydanlirida top oynawatqanliqini körsitip, Uyghur edliye arxipini "Yalghanchiliq arxipi" dep eyibligen. Emeliyette, irpan hézim 2018-yili 2-ayning axiridin 2019-yili 1-ayning axirlirighiche putbol meydani we ijtima'iy taratqulardin ghayib bolghan؛ shu chaghdiki éniqlashlirimizda, dörbiljin saqchiliri irpan hézimning tutqunda ikenlikini delillep bolghanidi. Hetta mes'ul xadimlar, irpan hézimning dörbiljinning türgün terbiyelesh merkizide ikenliki we chet'elge chiqqanliqi üchün tutulghanliqini ashkarilighanidi. Bextiyar ömer ependi, dunya putbolchilar birleshmisining 2018-yili 13-iyun küni irpan hézim heqqide bayanat élan qilip, xitay terepni bu yash istiqballiq putbolchini lagérdin qoyup bérishke chaqirghanliqi we xitay terepning shu chaghda irpan lagérda bolghanliqi üchün bu chaqiriqqa inkas qayturalmighanliqini eskertti.

Yene eyni chaghdiki éniqlashlirimizda irpan hézimning bir yilgha yéqin lagérda yatqandin kéyin, xelq'ara jama'et pikirining bésimi bilen qoyuwétilgenliki we suning putbol kulubi bilen toxtamlashqanliqi melum bolghanidi. Gülnar obulningmu bolsa tutqunda ikenliki radiyomizda xewer qilinip 2-3 hepte ötkendin kéyin qoyup bérilgenliki we ürümchige xizmiti yötkelgenliki ashkarilan'ghan idi.

Mezkur axbarat yighinida, kuchadiki doxtur tahir hesenningmu normal xizmet ishlewatqanliqi ilgiri sürülüp, uning tutqunda ikenlikini ret qilin'ghan؛ eyni chaghda kucha nahiyelik doxturxanining amanliqi xadimi tahir hesenning "Xeterlik kishiler" bilen téléfonda sözleshkenliki üchün tutulghanliqini delilligenidi.

Bextiyar ependi bayanatida, "Irpan hézim, gülnar obul we tahir hesenlerning nöwette sirtta ikenliki ularning ilgiri bir mezgil tutqunda ikenlikini inkar qilalmaydu", dédi.

Mezkur axbarat yighinida Uyghur edliye arxipida isimliri qeyt qilin'ghan tahir talip, enwer dawut, isaq peyzulla we zörem taliplarningmu tutqunda emesliki bayan qilin'ghan. Bextiyar ependi, xitay terep ismini tilgha bir qanche kishining nöwettiki ehwali qandaq bolushidin qet'iynezer, bu melumatlarning Uyghur rayonida lagérlarning mewjutluqini inkar qilalmaydighanliqini bildürdi we özlirining qollirida téxi yéqindila peqet türkiyediki Uyghurlardin toplighan 5mingdin artuq tutqunning arxipi barliqini tilgha aldi. U, bu uchurlarni, ularning türkiyediki biwasite uruq-tughqanliridin, jümlidin, xitay elchixanisi aldida "A'ile nöwetchiliki" namida izchil pa'aliyet élip bériwatqan namayishchilar guruppisidin toplighanliqini otturigha qoydi.

Xitayning mezkur axbarat yighinida, mehbus ilham toxtining oqughuchisi ekber iminning 25 yilliq, aqsu baydiki qurulush höddigiri exet hajining 20 yilliq, misirdin qaytqan oqughuchi semi barining muddetsiz késilgenliki étirap qilin'ghan bolsimu, ekber iminning qara jem'iyet qurghanliqi, exet hajining qatilliqqa urun'ghanliqi ilgiri sürülüp, ularning jinayetchi ikenliki edliye arxipidin orun élishining xata ikenliki bildürülgen.

Mehbus exet ghojining türkiyede yashawatqan inisi enwer ghoji bu heqte edliye arxipigha toluqlima uchur yollap, akisining bir hasharetkimu ziyini tegmeydighan kishi ikenliki, xitayning edliye arxipini inkar qilish üchün akisigha qara chaplighanliqini bayan qilghan. U mezkur axbarat yighinidin bir akisining türmide ikenlikini bileligen bolsimu, yene anisini öz ichige alghan 20ge yéqin uruq-tughqini heqqide hazirghiche héchqandaq uchur yoqluqi heqqide guwahliq bergen. Bextiyar ependi xitay terepning put-qolliri koyzilan'ghan kishilerge, ularning heqni sözlesh imkani yoqluqidin paydilinip, ulargha xalighanche qara chaplawatqanliqini tilgha aldi.

Bextiyar ependi bayanatining axirida, özlirining edliye arxipigha tutqun a'ile tawabi'atliri we musteqil axbarat organlirining xewerliridin uchur toplawatqanliqi hem uchurlar heqqide özliriningmu musteqil tekshürüsh élip bériwatqanliqini bayan qilip, xitay terepning toqulma pakitlar we mejburlan'ghan guwahchilarning bayanliri bilen Uyghur edliye arxipidiki uchurlarning qimmitini chüshürelmeydighanliqini eskertti.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet