Алмутада хитай түрмисигә қамалған гүлшән аббасқа беғишланған филим көрситилди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2022.04.28
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Алмутада хитай түрмисигә қамалған гүлшән аббасқа беғишланған филим көрситилди Уйғур вә қазақлар американиң қазақистандики баш әлчиханисида уйғурниң “һәдәмни издәш” намлиқ һөҗҗәтлик филимини көрмәктә. 2022-Йили апрел.
Roshen abbas teminligen

Мәлумки, болупму 2009-йил 5-июл үрүмчи қанлиқ паҗиәсидин кейин хитай һакимийитиниң уйғурларға қаратқан бастуруш сиясити һәддидин ешип, бүгүнки күндә бу сиясәт америка башлиқ ғәрб дөләтлири тәрипидин “ирқий қирғинчилиқ” вә “инсанийәткә қарши җинайәт” дәп бекитилгәниди. Уйғурлар үчүн интайин мурәккәп бир мәзгилдә хитай һакимийитиниң йүзлигән, миңлиған уйғур сәркилирини түрмиләрдә, җаза лагерлирида тутуп туруши дунядики барлиқ уйғур тәшкилатлириниң, пүткүл уйғур җамаәтчиликиниң наразилиқини туғдурмақта. Шуларниң бири америкадики уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббасниң ачиси дохтур гүлшән аббас хитай даирилири тәрипидин тутуп кетилгәндин кейин из-дерәксиз ғайиб болған.

Гүлшән аббасни түрмидин азад қилиш йолида тинмай һәрикәт қиливатқан рошән аббасниң көп күч чиқириши арқисида бу һәқтә һөҗҗәтлик филим ишлинип, һазир у дуняниң һәр қайси мәмликәтлиридә яшаватқан уйғур вә башқиму милләтләрниң диққитидә болмақта. Мәзкур филим “һәдәмни издәш йолида” дәп атилип, “көк асман студийәси” ниң филим ишлигүчиси җавад мирәли тәрипидин чүшүрүлгән. 26-Апрел күни бу филим америка қошма штатлириниң қазақистанниң алмута шәһиридики баш консулханисиниң орунлаштуруши билән шәһәрниң “америка каинат мунари” бинасида көрситилгән. Униңға уйғур вә қазақ вәкиллири қатнишип, улар филим көрситилгәндин кейин рошән аббас вә филим ишлигүчиләр билән сөһбәтлишиш пурситигә игә болған. Америка консулханисиниң тәклипнамисидә мундақ дейилгән: “сизни һәдиси хитайниң шинҗаң уйғур аптоном районида тутувелинған америкилиқ паалийәтчи һәққидә һекайә қилинған ‛һәдәмни издәш йолида‚ филимини көрүшкә тәклип қилимиз. У җамаәтчиликниң диққитини тартиш вә өзиниң ғайиб болған һәдисиниң турған җайи һәққидә илмәкни тепиш үчүн саяһәткә чиқиду. 80 Минутлуқ көрситиштин кейин филим қәһримани рошән аббас вә режиссор җавад мирәли билән шәртлик муназирә болиду. Филим русчә тәрҗимиси билән инглиз тилида көрситилиду, муһакимә вақтида инглиз тилидин рус тилиға уттур тәрҗимә берилиду. Мәрһәмәт, өзиңизниң қатнишидиғанлиқиңизни тәстиқлап бериң”.

Биз әнә шу мурасимға қатнашқан дуня уйғур қурултийиниң қазақистандики вәкили, һазир алмута вилайитиниң уйғур наһийәсидә туруватқан сәйдалим амутофни зиярәт қилдуқ.

Сәйдалим амутоф әпәнди мәзкур филимдин чоң тәсират алғанлиқини оттуриға қоюп, мундақ деди: “бу филимниң болидиғинини аңлиғандин кейин өйдә олтуралмай, 300 километир йәрдин йетип кәлдим, қатнаштим. Наһайити тәшвиш иликидә хәлқимизниң мушу күнгә чүшүп қалғиниға йиғлап олтурдуқ. У йәргә биздин башқа қазақ вәкиллири келип олтурди. яшлардинму болди. Вәтинимизниң еғир әһвалға қалғинида яшларниңму актиплиқ көрситиватқини биз үчүн хушаллиқ. Бу филимни көрүш җәрянида биз әнә шу қорқмас, әр йүрәк, батур инсанларниң, бу ишларниң арқисида қанчилик адәмләр туриду. Хитайниң ирқий қирғинчилиққа йол қоюватқиниға бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң вә башқиму дөләтләрниң, болупму мусулман дөләтләрниң уйқида болуватқиниға ичимиз ағрийду. Бу ечинарлиқ иш”.

Сәйдалим амутоф рошән аббас қатарлиқ чәтәлләрдә өзлириниң хизмитини, вәтәндики қериндашлириниң һаятини доға тикип, хитайниң әшәддий сияситини дуняға паш қиливатқан йүзлигән кишиләргә миннәтдарлиқини билдүрди.

Радийомиз зияритини қобул қилған дуня уйғур қурултийиниң қазақистандики вәкили, алмута вилайитиниң талғир наһийәси қизил ғәйрәт йезисиниң ханим-қизлар кеңишиниң рәиси гүлбанум бақийева ханим мундақ деди: “мән ‛һәдәмни издәш йолида‚ намлиқ һөҗҗәтлик филимни наһайити һаяҗан иликидә көрүп, қаттиқ тәсирләндим. Филимни шунчилик яхши чиқирипту. Буни көрүп, хәлқимизниң мушундақ паҗиәлик әһвалға чүшүп қалғанлиқиға пәқәт мәнла әмәс, шу филимни көргәнләрниң барлиқи наһайити ечинип, көзлиримизгә яш алдуқ. Шундақла филимниң инглиз тилида ишләнгәнлики яхши бопту. Әмди уни башқа тилларға, шу җүмлидин уйғур тилиға тәрҗимә қилип, тарқитишни қолға елиш керәк, дәп ойлаймән. Униң режиссори филимниң йәнә давами болидиғанлиқини ейтти. Тор арқилиқ филимниң баш персонажи, бизниң сәпдишимиз рошән аббасқа соалларни берип, сөһбитимиз яхши, мәзмунлуқ болди. Раст, биз қазақистанлиқ уйғурлар болғанлиқтин биз мушу мәмликәтниң қанунлириға беқинимиз. Шуңлашқа бизниңму пут-қоллиримз бағлақлиқ болғанлиқтин мәйданларға чиқип, намайиш қилалмаймизкән. Әмма өзлиримизниң вәтәндә болуватқан паҗиәгә қаршилиқимизни пәқәт нәзир, хатирә мурасими өткүзүш шәклидә билдүрүватимиз”.

Гүлбанум бақийева йәнә мундақ деди: “шундақла ана тилимизни сақлаш, миллий маарипимизни, мәдәнийитимизни, өрп-адәтлиримизни тәрғиб қилиш, балилиримизни миллий роһта тәрбийәләш арқилиқ уйғур һәрикитигә бир аз болсиму һәссимизни қошуватимиз. Һә, буниңға қазақистанда барлиқ шараит бар. Бизниң юқиридики тәшкилатлиримиз рәһбәрлири елимиз қанунлирини сақлиған һалда бирәр амалларни тапса, бизму әмәлий иш-һәрикәтләрни елип барсақ дегән оюм бар. Раст, биз һәр йили бәдәл пули йиғиватимиз. Лекин һәммә нәрсә пул биләнла өлчәнмәйдиғу. Һазир һәр бир уйғур аилисигә кирсиңиз, ‛биз немә қилалаймиз?‚ дегән соални қойиду. Биз өзимиз бу әлдә бәхтлик яшаватимиз, әлвәттә. Бирақ бир нәрсә бизни қийнайду, азаблайду. Бизниң вәтинимиздики қериндашлиримиз зар қақшаватса, биз қандақ қилип өзимизни бәхтлик дәймиз, дегән соал мени бәк қийнайду”.

Гүлбанум бақийева мәзкур филимни ишлигүчиләргә, уни көрситишкә шараит яритип бәргән америка әлчиханиси вәкиллиригә, шәхсән рошән аббасқа чоңқур миннәтдарлиқини билдүрди.

Игилишимизчә, гүлшән аббас 2018-йили апрел ейида из-дерәксиз ғайиб болуп, пәқәт икки йилдин кейин униң тутқун қилинип, 20 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинғанлиқи ениқланған. Филимда көрситилишичә, рошән аббас һәдисиниң паҗиәси, омумән уйғур хәлқиниң бүгүнки ечинишлиқ вәзийити һәққидә мәлумат топлаш мәқситидә канада, түркийә, австралийәгә вә шуниңдәк явропадики бәзи мәмликәтләргә йолға чиққан.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт