Рошән аббас: “қени, у кишилик һоқуқни қоғдиғучилар?”

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021.11.15
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Рошән аббас: “қени, у кишилик һоқуқни қоғдиғучилар?” “уйғур һәрикити” тәшкилатиниң рәиси рушән аббас ханим германийә пуқралирини хитайниң “ирқий қирғинчилиқи” ға қарши турушқа чақирди.
RFA/Ekrem

12-Ноябир күни германийәдики мәшһур гезитләрдин бири болған “сүрәтләр” гезити “бу аялниң һәдисини издәватқиниға 3 йил болди” намлиқ бир мақалә елан қилди. Мақалигә “хитайда бастурушқа учраватқан уйғурлар” дегән қошумчә мавзу илавә қилинған болуп, америкадики “уйғур һәрикити” тәшкилатиниң рәиси рушән аббас ханим бу мақалиниң зиярәт обйекти болуп талланған иди.

Мақалә мундақ башлиниду: “2018-йили бу дохтур аял хитайниң шинҗаң районида ғайип болған. Буниңға униң сиңлиси рошән аббасниң хитайниң уйғурларни кәң көләмдә тутқун қилип, аталмиш ‛қайта тәрбийиләш мәркизи‚ гә түркүмләп қамишиға диққитини ағдурғанлиқи сәвәб болған иди”. “‛һечким мени сүкүткә мәҗбурлиялмайду. Мениң һәдәм қени? у һазирму һаятму? хитай коммунист һакимийити шәрқий түркистанда ирқий қирғинчилиқ җинайәтлири билән шуғулланмақта‚ дегәнләрни ‛сүрәтләр‚ гезитигә баян қилди, рушән аббас ханим.”

“бу аялниң һәдисини издәватқиниға 3 йил болди” намлиқ мақалидә рошән аббас ханим баш рол алған “һәдәмни издәп” намлиқ һөҗҗәтлик филимниң германийәдә қоюлушқа башлиғанлиқи, рошән аббасниң 2020-йили 12-айға кәлгәндила һәдиси гүлшән аббасниң 2019-йили 3-айда 20 йиллиқ қамақ җазасиға мәһкум қилинғанлиқидин хәвәр тапқанлиқи, нөвәттә гүлшән аббасқа охшаш милйонлиған гунаһсиз уйғурларниң “террорлуқ, бөлгүнчилик, әсәбийлик” қалпақлири билән түрмиләргә яки җаза лагерлириға бәнт қилиниватқанлиқи әскәртип өтүлгән иди.

Roshen-01.jpg

Чехийә пайтәхти прагада 7-нөвәтлик д у қ йиғиниға қатнишиватқан рошән аббас ханим мәзкур мақалиниң нәшир қилиниши мунасивити билән зияритимизни қобул қилғанда, өзиниң ахбарат органлириниң зияритини қобул қилғанда “пүтүн дуняниң шәрқий түркистанға игә чиқишини һәм дуняниң ‛қайта тәкрарланмайду‚ дегән вәдисидә туруши” ни изчил тәләп қилип кәливатқанлиқини тәкитлиди.

Мақалидә, хитай һакимийитиниң 1949-йили шәрқий түркистанни бесивалғандин буян һәр түрлүк сиясий һәрикәтләрни қозғап, уйғурларға зәрбә берип кәлгәнлики, рошән аббас ханимниң ата-анисиниң 1966-йилидин 1976-йилиға қәдәр давам қилған “мәдәнийәт инқилаби” мәзгилидә “әксилинқилапчи” атилип 3 йил “қайта тәрбийә” елишқа мәҗбурланғанлиқи, хитай һакимийитиниң худди 2-дуня уруши мәзгилидики натсистларға охшаш усулларни қоллинип, бүгүнки күндә милйонлиған уйғурларни җаза лагерлириға қамап, уларни тиббий тәҗрибә боюмиға айландуриватқанлиқи, аялларға халиғанчә җинсий зораванлиқ қиливатқанлиқи, тутқунларға һәр түрлүк инсанийәтсиз муамилиләрдә боливатқанлиқи баян қилинған.

Рушән аббас ханим бу һәқтә тохталғанда, уйғурлар мәсилисиниң нөвәттә хәлқаралиқ бир мәсилигә айланғанлиқиға қаримай хитай зулуминиң йәнила давам қиливатқанлиқини әскәртип: “ирқий қирғинчилиқ һелиму давам қиливатиду. Бундақ бир вәзийәттә, бизниң мәсилимизни техиму күчәп тәшвиқ қилишқа, техиму зор хәлқаралиқ тәсир яритишқа иһтияҗимиз бар” дегәнләрни тилға алди.

Мақалиниң хатимисидә, уйғурларниң йәниму зор хәлқаралиқ қоллашқа, ярдәмгә муһтаҗ боливатқанлиқини оттуриға қойған рошән аббас ханимниң “қени, у аяллар һоқуқини издигүчиләр? қени, у кишилик һоқуқни қоғдиғучилар?” дегән хитаплириға орун берилгән иди. Рошән аббас ханим бу хусуста пикир баян қилғанда: “һәдәм гүлшән аббас шәрқий түркистанда һәқсиз һалда зулумға, зиянкәшликкә дучар болған милйонлиған инсанларниң пәқәт бирси. Мән бу дәлилни чөридәп туруп, ахбарат вастилириға пүткүл шәрқий түркистандики ечинишлиқ вәзийәтни тонуштуриватимән һәм бу күришимни таки бир хуласигә еришкәнгә қәдәр давамлаштуримән,” деди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт