Уйғурлар сәуди әрәбистанниң истанбулдики консулханиси алдида намайиш елип барди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2022-01-11
Share
Уйғурлар сәуди әрәбистанниң истанбулдики консулханиси алдида намайиш елип барди Бир гуруппа уйғурлар һәмдулла вәлиниң баллири билән биргә сәуди әрәбистанниң истанбулдики консулханиси алдида намайиш елип барди. 2022-Йили 11-январ, истанбул.
RFA/Arslan

10-январ дүшәнбә күни уйғурлардин әр-аял болуп бир гуруппа кишиләр һәмдулла вәлиниң баллири билән биргә сәуди әрәбистанниң истанбулдики консулханиси алдида намайиш елип барди вә һәмдулла вәли билән нурмуһәммәт розини қоюп беришни тәләп қилди.

Намайишчилар қоллирида һәмдулла вәли билән нурмуһәммәт розиниң рәсимлирини көтүргән һалда “һәмдулла вәлигә әркинлик, нурмуһәммәт розиға әркинлик, һәмдулла вәли қоюп берилсун” дегәндәк шоарлар товлиди.

Намайиш җәрянида уйғур паалийәтчиләрдин доктур бурһан олуғйол инглиз тилида, исмаил ғарим әрәб тилида, һәмдулла вәлийниң қизи нурбийә ханим, мәдинә назими қатарлиқлар түрк тилида айрим-айрим сөз қилип, сәуди әрәбистан һөкүмитини һәмдулла вәли вә нурмуһәммәт розини хитайға қайтуруп бәрмәсликкә вә уларни әркин қоюп беришкә чақириқ қилди.

Бир гуруппа уйғурлар һәмдулла вәлиниң баллири билән биргә сәуди әрәбистанниң истанбулдики консулханиси алдида намайиш елип барди. 2022-Йили 11-январ, истанбул.

Һәмдулла вәлиниң қизи нурбийә ханим сәуди әрәбистанниң истанбулдики консулханиси вә сәуди һөкүмитигә хитаб қилип, дадисини хитайға тапшуруп бәрмәсликни тәләп қилди вә мундақ деди: “силәр қандақ мусулман қериндаш һесаблинисиләр?! қандақ болуп мусулман қериндишиңларни хитайға тапшуруп беришни халайсиләр?! . Мениң дадамни хитайға қайтурмаңлар!”.

Нурбийә ханим сөзләветип қаттиқ ғәзәпләнди вә әгәр дадисини хитайға тапшуруп бәргән тәқдирдә сәуди консулхана алдида өлүп беридиғанлиқини ипадилиди.

Һәмдулла вәлиниң кичик қизи сүмәййә ханим дадиси қоюп берилмигүчә сәуди әрәбистанниң истанбулдики консулханиси алдиға һәр күни чиқип наразилиқини ипадиләйдиғанлиқини билдүрди.

Сумәййә ханимниң билдүрүшичә, һәмдулла вәлиниң қизлири сәуди әрәбистан консулханиси хадимлири билән көрүшүп сөзлишишни тәләп қилған болсиму консолханиниң аманлиқ сақлаш хадимлири уларниң консулхана ичигә киришкә рухсәт бәрмигән. Бирақ һәмдулла вәлини қоюп беришни тәләп қилип йезилған илтимасни сақчилар тапшуруп алған вә консулхана хадимлириға йәткүзидиғанлиқини билдүргән.

Бир гуруппа уйғурлар һәмдулла вәлиниң баллири билән биргә сәуди әрәбистанниң истанбулдики консулханиси алдида намайиш елип барди. 2022-Йили 11-январ, истанбул.

Кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати бүгүн баянат елан қилип мундақ деди: ,” сәуди әрәбистан һөкүмити икки мусулман уйғурни хитайға қайтурушқа тәйярлиқ қиливатиду, улар у йәрдә (хитайда) җиддий бир шәкилдә халиғанчә тутуп қамаш, қистақ хәвпигә дуч келиду. Сәуди әрәбистан һөкүмити һәмдулла вәли билән нурмуһәммәт розини 2020-йили 11-айдин буян һеч қандақ бир җинайәт артмастин яки сотқа чиқармастин халиғанчә тутуп туруватиду”.

Баянатта йәнә, һәмдулла вәли билән нурмуһәммәт розиниң һазир җиддә шәһириниң шималидики al-Dhahban Mabahith намдики дөләт бихәтәрлик идарисиниң түрмисидә тутуп турулуватқанлиқи билдүрүлгән.

Кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң оттура шәрқ муавин директори майкел пейҗ мундақ деди: “әгәр сәуди әрәбистан бу икки уйғур әрни хитайға қайтурса, у, хитайниң түрк мусулманлирини нишан қилған, кишиләрни халиғанчә тутуп қамаш, қийнаш яки техиму начар әһвалға чүшүрүп қоюш дегәндәк инсанийәткә қарши садир қиливатқан җинайәтлиригә очуқ-ашкара ортақ болған болиду. Сәуди әрәбистанниң йәршаридики кишилик һоқуқ образиға техиму дағ чүшүриду”.

Шәрқий түркистан өлималар бирлики рәис вәкили мәхмутҗан дамоллам әрәб тилида видеолуқ баянат елан қилип, сәуди әрәбистан һөкүмитини һәмдулла вәли вә нурмуһәммәтни қоюп беришкә чақириқ қилди.

Мәхмутҗан дамоллам мундақ деди: “ислам әқидиси қериндашлиқниң һәқ-һоқуқиға риайә қилиш керәкликини тәкитләйду. Шуниң үчүн биз сәуди әрәбистан падишаһи вә һөкүмитини ислам әқидисиниң принсипиға асасән, ислами қериндашлиқни җари қилдурушқа вә һәмдулла вәли билән нурмуһәммәт рози қатарлиқ бу қериндашлиримизни қоюп беришкә чақириқ қилимиз. Сәуди әрәбистан исламий принсипқа асасән һакимийәт йүргүзүватқан бир дөләт болғанлиқи үчүн ислам дини, бигунаһ бир мусулманниң һаятини хәвпкә дучар қилиш вә өлүмгә тапшуруп беришни һарам қилиду. Бу бигунаһ икки қериндишимизниң һеч қандақ җинайити йоқлуқини билип турупму хитайға тапшуруп бериш уларни өлүмгә тапшурғанлиқ болиду. Әгәр улар хитайға тапшурулса уларниң ақивити өлүм яки муддәтсиз қамақ җазасиға һөкүм қилиниш болиду. Шуңа мунасивәтлик әмәлдарларниң хусусән сәуди әрәбистан падишаһи муһәммәд бин салманниң бу икки қериндишимизни хитайға тапшуруп бәрмәстин, түркийә вә яки улар үчүн бихәтәр болған үчинчи бир дөләткә йолға селип қоюшини тәләп қилимиз. Әгәр уларни хитайға тапшуруп бәргән тәқдирдә сәуди әрәбистан дунядики пүтүн инсаний һәқ-һоқуқ вә әдәп-әхлаққа зит номуслуқ бир ишни садир қилған болидиғанлиқи үчүн пүтүн дуня хәлқ аммисиниң алдида өзиниң шан-шәрипини вә образини шәрмәндә қилған болиду. Сәуди әрәбистан дөлитиниң бундақ осал бир әһвалға чүшүп қелишиниң алдини елишини үмид қилимиз”.

Бу һәқтә хәлқара шәрқий түркистан тәшкилатлири бирликиму баянат елан қилип, у икки уйғурни қоюп беришкә чақириқ қилди.

Баянатта мундақ дейилгән: “бу хусуста хәлқара шәрқий түркистан тәшкилатлар бирлики бөлүш сүпитимиз, сәуди әрәбистан дөлити вә падишаһ салман бин абдуләзизни исламий қериндашлиқ, инсан һәқлири вә шундақла шәрқий түркистан хәлқиниң сәуди әрәбистан дөлитиниң қурулушида ойниған муһим ролини диққәткә елип туруп, шәрқий түркистанлиқ һәмдулла вәли вә нурмуһәммәт розиниң тәләплирини һәм әһваллирини билдүрүш үчүн аилә-тавабиатлири билән алақә қилишқа вә адвокат тутушқа шараит яритип беришкә чақиримиз. Биз уларни түркийәдики аилилири билән аман-есән җәм болуши үчүн қисқа вақит ичидә түркийәгә яки башқа бир бихәтәр дөләткә қайтишиға рухсәт қилишқа чақириқ қилимиз”.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт