Һәптилик хәвәрләр (21-январдин 27-январғичә)

Мухбиримиз қутлан
2017-01-27
Share
erkin-asiya-radiosi-yengi.jpg Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Рабийә қадир ханим тәйвәнни зиярәт қилишқа техи илтимас сунмиғанлиқини билдүрди

Тәйвән мустәқиллиқини тәрғиб қилидиған сиясий партийә-гуруһлар йеқинда ахбарат елан қилиш йиғини өткүзүп, дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханимни тәйвәнни зиярәт қилишқа рәсмий тәклип қилған.

Мәлум болушичә, пәйшәнбә күни "тәйвән бирлики иттипақи" сәй йиңвен һөкүмитидин рабийә ханимға виза беришни тәләп қилған. Әмма рабийә ханим өзиниң техичә тәйвәнни зиярәт қилишқа илтимас сунмиғанлиқини билдүрди.

Түркийә истратегийәлик чүшәнчиләр институтиниң мутәхәссиси, доктор әркин әкрәм бу һәқтә пикир баян қилип, рабийә қадир ханимниң тәйвәндә зиярәттә болуш мәсилисиниң күчлүк бәс-муназиригә дуч келидиғанлиқи, болупму сәй йиңвен һөкүмитиниң хитайниң қаттиқ бесимиға учрайдиғанлиқини билдүрди.

Шаяр қатарлиқ җайларда "мәдәнийәт инқилаби" шәклидики мәсилә тапшуруш йиғинлири ечилмақтикән

Аңлиғучилардин бириниң радийомизға йоллиған мәктупидин мәлум болушичә, хитай даирилири нөвәттә шаяр наһийисидә омумйүзлүк һалда "мәсилә тапшуруш йиғини" уюштурмақтикән.

Игилинишичә, әтигән саәт 8 дин кәч саәт 8 гичә давам қиливатқан бу мәсилә тапшуруш йиғинида, йәрлик аһалиләр илгири билип яки билмәй садир қилған "җинайи қилмиш" лирини мәлум қилишқа мәҗбурланмақтикән.

Радийомиз зияритини қобул қилған шаярдики сақчи хадимлириниң баянлири билән үндидарда тарқалған авазлиқ йиғин чақириқи мәзкур мәктупта дейилгәнләрниң тоғрилиқини дәлиллимәктә.

Хитайниң "қошмақ туғқан" сияситиниң уйғур елида хитай ойлиғандәк үнүм бәрмәйватқанлиқи мәлум

Хитайниң уйғур аптоном райониға йеңидин тәйинлигән партком секретари чен чүәнго өткән йили 9-айдин башлап уйғур диярида аталмиш "қошмақ туғқан болуш" сияситини йолға қоюп, һәр бир хитай кадир аилисиниң бирдин уйғур туғқини болуши вә һәр бир уйғур кадир аилисиниң бирдин хитай туғқини болушини тәшәббус қилған иди.

Йеқинда уйғур елидин радийомизға кәлгән инкаслардин қариғанда, чен чүәнгониң аталмиш "қошмақ туғқан" сияситиниң районда өзи күткәндәк үнүм бәрмәйватқанлиқи мәлум.

Сиясий анализчилардин дуня уйғур қурултийиниң муавин рәиси пәрһат муһәммиди бу һәқтә инкас қайтуруп, хитайниң аталмиш "қошмақ туғқан" сияситини тәнқид қилди.

Даириләрниң ғулҗа шәһиридә 300 гә йеқин уйғурни тутқун қилғанлиқи илгири сүрүлмәктә

Уйғур елидин кәлгән учурлардин мәлум болушичә, өткән айниң 15-күни ғулҗа шәһириниң қазанчи сақчиханиси адәм тәшкилләп айдөң мәсчити имаминиң өйини ақтурған.

Игилинишичә, өйдики қача-қучиларниң көплүкидин гуманланған сақчилар ахтурушни йәниму күчәйтип йәр асти өйидә диний тәлим еливатқан 10 нәччә балини байқиған. Буниң билән сақчиларниң мәзкур имам вә талип балилар, уларниң ата-ана, уруқ-туғқанлири болуп 300 гә йеқин уйғурни тутқун қилғанлиқи мәлум. Ғулҗидики сақчи даирилири бу һәқтә еғиз ечишни рәт қилған болсиму, әмма айдөңдики тутқун қилиш һәрикитини инкар қилмиди.

Дуня уйғур қурултийиниң муавин рәиси сейит түмтүрк бу һәқтә инкас қайтуруп, хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан диний җәһәттин бастуруш сияситини қаттиқ тәнқид қилди.

Хитай әскәрлири ғулҗа шәһиридә броневик вә һәрбий аптомобиллар билән йүрүш қилған

Радийомизға кәлгән инкаслардин мәлум болушичә, 25-январдин башлап ғулҗа шәһиридә җиддий һаләт йүргүзүлүп, хитай әскәрлири броневик вә һәрбий аптомобиллар билән шәһәр кочилирини айлинип һәйвә көрситишкә башлиған.

Игилинишичә, ғулҗидики һөкүмәт органлирида 24 саәтлик нөвәтчиликтә туруш уқтурулған. Бәзи җайларда өй ахтуруш елип берилғанлиқи мәлум. Бу һал шәһәр хәлқидә әнсизлик пәйда қилмақтикән. Төнүгүндин буян иҗтимаий таратқуларда тарқалған син көрүнүшлириму бу әһвални дәлиллимәктә.

Дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат решит бу һәқтә инкас қайтуруп, хитай әскәрлириниң бу һәрикити "5-феврал ғулҗа қирғинчилиқи" ниң 20 йиллиқ хатирә күни йеқинлишип қалғанлиқи билән мунасивәтлик икәнликини тәхмин қилди.

Уйғур елидики университетларда "7 ни чәкләш бәлгилимиси" йолға қоюлғанлиқи мәлум

Игилишимизчә, өткән һәптә үрүмчидики һәрқайси университетларда диний етиқад чәклимисигә даир "7 маддилиқ бәлгилимә" елан қилинған.

Бу һәқтә радийомизға кәлгән инкаслардин мәлум болушичә, йеқинда үрүмчидики университетларда ечилған бир йиғинда, оқутқучиларниң дәрс пиланлири билән һәр саәтлик дәрс тәйярлиқи тәкшүрүлидиғанлиқи, оқуғучиларға диний етиқад яки "миллий бөлгүнчилик" идийәсини тәрғиб қилғучиларниң қаттиқ җазалинидиғанлиқи һәққидә агаһландуруш берилгән.

Германийәдики уйғур зиялийлардин абдувәли турсун әпәнди бу һәқтә пикир баян қилип, даириләрниң алий маарип саһәсидә йүргүзүватқан еғир сиясий бесимини қаттиқ әйиблиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт