Һәптилик хәвәрләр (2-июлдин 8-июлғичә)

Мухбиримиз қутлан
2016-07-08
Share
erkin-asiya-radiosi-yengi.jpg Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

"5-июл вәқәси" ниң 7 йиллиқи мунасивити билән дуняниң һәрқайси җайлирида хитайға қарши наразилиқ намайишлири өткүзүлди

Бу йил 7-айниң 5-күни, йәни мусулманларниң улуғ роза һейт күнидә дуняниң һәрқайси җайлиридики уйғур җамаити "5-июл вәқәси" ниң 7 йиллиқини мунасивити билән хитайға қарши кәң көләмлик наразилиқ намайишлирини өткүзди.

Шу күни америка, түркийә, германийә, канада, шиветсийә, норвегийә, голландийә, японийә қатарлиқ әлләрдики уйғур җамаити шу дөләтләрдики уйғур тәшкилатлириниң йетәкчиликидә дағдуғилиқ намайишларни тәшкиллиди.

Америкидики уйғур җамаити пайтәхт вашингтондики хитай әлчиханиси алдидин намайиш башлап, коча айлинип күч көрсәтти. Дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә ханим шәхсән өзи намайишқа қатнишип нутуқ сөзлиди.

Рабийә қадир ханим пүтүн дунядики уйғур җамаитигә роза һейтлиқ салам йоллиди

Бу йиллиқ роза һейт "5-июл вәқәси" ниң 7 йиллиқ хатирә күнигә тоғра кәлди.

Дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханим бу мунасивәт билән пүтүн дунядики уйғур җамаитиниң 30 күнлүк рамизанни ахирлаштуруп, мубарәк роза һейтни күтүвалғанлиқини тәбриклиди шундақла уларға роза һейтлиқ салам йоллиди.

Рабийә ханим, пүтүн дунядики уйғур хәлқидин "матәм күнини байрамға, қайғуни күчкә айландуруши" ни үмид қилидиғанлиқини билдүрди. Шуниң билән биргә у йәнә 2009-йилидики "5-июл вәқәси" дә шеһит болған вә из-дерәксиз ғайиб болғанларниң аилә тавабиатлириға һейтлиқ салам йоллиди.

Бейҗиңдики сәуди әлчиханиси хитайдики һәҗ қилғучиларниң пәқәтла "ислам диний җәмийити" арқилиқ һәҗгә баралайдиғанлиқини билдүрди

27-Июн күни сәуди әрәбистан сақчилири хитай консулханисиниң һәмкарлишиши билән мәккидә һәҗ мәзгилини күтүп туруватқан йүзләрчә уйғурни йиғивелип үрүмчигә қайтурғанлиқи хәвәр қилинған иди.

Радийомиз үрүмчидики көп орунларға телефон қилип, мәккидин қайтурулған уйғурларниң әһвалини сүрүштә қилған болсиму, әмма ениқ җавабқа еришәлмиди. Һалбуки, үрүмчидики бир туңган мәсчитниң мәсули сәуди әрәбистандин қайтурулғанлар ичидә өз мәсчитигә тәвә он кишиниң барлиқини ашкарилиди.

Сәуди әрәбистанниң бейҗиңдики әлчиханиси бу һәқтики соаллиримизға изаһат берип: "җуңгода өмүр һәҗ яки рәсмий һәҗ қилишни илтимас қилғучилар пәқәтла ‹ислам диний җәмийити' арқилиқ һәҗгә баралайду. Бу җуңгодики бир қаидә-түзүм," деди.

Хәлқара таратқуларниң бесими билән онсудики ача-сиңил мәһбусларниң пәрзәнтлири қисмән "ғәмхорлуқ" қа еришкән

Өткән айда ақсуниң онсу наһийә чағрақ йезисидики ели ясин билән униң икки сиңлиси һәмдә уларниң җорилириниң аталмиш "қанунсиз диний материяллар" ни көргәнлики сәвәблик йәттә йилдин кесилгәнлики радийомизда тунҗи қетим хәвәр қилинған иди.

Шуниңдин кейин бу хәвәр хәлқара таратқуларниң диққитини қозғап, "вашингтон почтиси" қатарлиқ даңлиқ гезитләрдә улап хәвәр қилинди.

Мәзкур дело хәлқара таратқуларға ашкариланғандин кейин, йәрлик даириләрниң онсудики ака-сиңил мәһбуслар вә уларниң түрмә сиртидики аилә әзалиридин һал сориғанлиқи мәлум.

Чағрақ йезисидики бир кәнт секретариму бу һәқтә учур берип, мәзкур мәһбуслар аилисидики нопуссиз балиларниң нопусқа, мәктәпсиз қалғанларниң мәктәпкә орунлаштурулғанлиқини дәлиллиди.

Пакистан диний тәкшүрүш өмики "уйғур аптоном районида мусулманларға һечқандақ диний чәклимә қоюлмиған," дәп хуласә чиқарған

Пакистанниң 4 кишилик диний тәкшүрүш өмики 26‏-июндин 28 июнға қәдәр уйғур аптоном районида тәкшүрүш елип барғанлиқи мәлум.

Мәзкур өмәк уйғур елидики тәкшүрүшини ахирлаштуруп, пакистанға қайтип кәлгәндин кейин, өткән җүмә күни баянат берип, "уйғур аптоном районида розиниң чәкләнгәнликигә даир һечқандақ дәлил-пакит байқалмиди," дәп хуласә чиқарған.

Дуня уйғур қурултийи диний ишлар комитетиниң мудири турғунҗан алавудун бу һәқтә инкас қайтуруп, "пакистан диний тәкшүрүш өмикиниң адил вә мустәқил мәйданда туруп хуласә чиқириши гуманлиқтур," деди.

Өй-җай вә терилғу йәрлири тартивелинған уйғур әрздарлар вақтинчә сүкүт қилишқа мәҗбур болған

Йеқинқи йиллардин буян йәрлик уйғурларниң шәхсий өй-җай вә терилғу йәрлиридин айрилип қелиши уйғур аптоном районидики зор иҗтимаий мәсилиләрниң бири сүпитидә билинмәктә.

Игилинишичә, йәрлик даириләрниң хитай өй-мүлүк ширкәтлири вә хитай өлкилиридики мәбләғ салғучилар билән ички қисимда содилишип, йәрлик аһалиләрниң олтурақ җай вә земинлирини әрзан баһада сетип беришкә қистиши райондики миллий зиддийәтләрни йәниму өткүрләштүрмәктикән.

Йеқинда бир қисим уйғур әрздарлар радийомизға әһвал инкас қилип, нөвәттики еғир сиясий бесим түпәйли уларниң вақтинчә сүкүт қилишқа мәҗбур болуватқанлиқини билдүрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт