Heptilik xewerler (14-séntebirdin 20-séntebirgiche)

Muxbirimiz eziz
2019-09-20
Élxet
Pikir
Share
Print
Heptilik xewerler (14-séntebirdin 20-séntebirgiche)
Heptilik xewerler (14-séntebirdin 20-séntebirgiche)
Photo: RFA

Tashpolat téyipqa bérilgen ölüm jazasining ijra qilinishigha qarshi dunyawi chaqiriqlar otturigha chiqmaqta

Uyghur diyaridiki eng chong bilim yurti bolghan shinjang uniwérsitétining sabiq mudiri tashpolat téyip "Bölgünchilik" jinayiti bilen eyiblinip kéchiktürme ölüm jazasigha höküm qilin'ghan idi. Xelq'ara kechürüm teshkilati yéqinda jiddiy bayanat élan qilip, mezkur ölüm jazasining séntebir ichide ijra qilinishi mumkinlikini bildürdi.

Mezkur xewer dunyagha melum bolghandin kéyin herqaysi chong axbarat wasitiliri bes-beste bu heqtiki obzor maqalilirini élan qildi. Shuningdek bir qisim xelq'araliq teshkilatlar xitay re'isi shi jinpinggha imzaliq mektup yollap, bu xil qebihlikni toxtitishqa chaqirdi.

Xelq'aradiki chaqiriqlarda "Tebi'iy pen tetqiqati bilen shughulliniwatqan bir Uyghur ziyaliysini mushu xilda ölüm jazasigha höküm qilishning özi xitay hökümitining irqiy qirghinchiliq qiliwatqanliqining bir tipik ispati" dep körsitildi.

Ürümchi sheherlik j x idarisining mu'awin bashliqi jür'et ibrahimning tutqunda ikenliki ashkarilandi

Ürümchi sheherlik jama'et xewpsizliki idarisining sabiq mu'awin bashliqi jür'et ibrahimning birnechche ay ilgiri tutqun qilin'ghanliqi melum boldi.

Bezi inkaslarda uning melum bir haraq sorunida lagérdiki tutqunlarning omumiy sani heqqide gep qilip salghanliqi, shu weqedin kéyin uning "Dölet mexpiyetlikini ashkarilash" bilen eyiblen'genliki tilgha élinidu.

Ürümchi sheherlik j x idarisining yene bir mu'awin bashliqi qadir memetmu shuningdin uzun ötmey tutqun qilin'ghan we koyza-kishen bilen lagérgha élip kétilgen idi.

Chet'el sepiridin qaytip kelgen Uyghurlar tutqun we qamaqqa duch kelmekte

Xitay hökümitining Uyghur diyaridiki zor tutqunda chet'el sepirige chiqqan Uyghurlarni nuqtiliq nishan qiliwatqanliqi yene bir qétim ashkara boldi. Yopurgha nahiyesi yekshenbebazar baziridiki chet'elge chiqqan 46 kishidin 34 nepirining qamaqqa we lagérgha mehkum bolushi buning bir ispatidur.

Türkiyede olturushluq xalmurat idris a'ilisi duch kelgen éghir paji'emu buni testiqlaydu. Uning ayali gülzar seley éghir késel bolup qalghan anisini yoqlash üchün weten'ge qaytqanda qaramay ayrodromidinla lagérgha élip kétilgen.

Melum bolushiche, xitay hökümiti chet'el bilen alaqisi bolghan Uyghurlarni lagérgha qamashni "Chet'eldiki düshmen küchlerning axbarat igilishining aldini élish tedbiri" qatarida ijra qilmaqta iken.

Uyghurlarning qedimiy mazarliri chéqilishqa bashlighan

Xitay hökümitining Uyghur milliy kimlikini yoqitish herikiti jeryanida Uyghur diyarining herqaysi jayliridiki qedimiy mazarliqlar we qebristanliqlarning chéqiliwatqanliqi diqqet qozghimaqta.

Yéqinda melum bolghan yerken nahiyesidiki duxan pasha mazarliqining chéqilishi, bu jaylardiki qebrilerning köchürülüshi heqqidiki uqturushlarda buning "Özgertish qurulushi" namida ijra boluwatqanliqi éytilidu. Bu jeryanda shu teweliktiki meschitler we qebristanliqlarmu chéqip tashlan'ghan.

Melum bolushiche, bu xildiki chéqish we yötkesh qurulushi nöwette herqaysi nahiye we sheherlerde jiddiy dawam qiliwatqan bolup, beziler buni "Medeniyet qirghinchiliqining tipik ipadisi" démekte iken.

Yopurgha nahiyesining mexpiy höjjiti "Üch xil küchke qarshi turush" ning qismen ehwalini ashkarilidi

Yopurgha nahiyelik hökümetning bir yürüsh mexpiy höjjiti yéqinda ashkara bolghandin kéyin xitay da'irilirining asasiy qatlamdiki her derijilik orunlarda qandaq inchike tedbirlerni ijra qiliwatqanliqi qismen melum boldi.

Bu höjjetlerde éytilishiche, nahiyelik hökümet chiqarghan belgilimilerning biri "Chet'eldin kelgen téléfonni qet'iy almasliq, élip qalghan teqdirdimu héchnerse démeslik" heqqide iken. Shuningdek ishlitiliwatqili üch yildin ashqan téléfon nomurliri birdek yenggüshliwétilgen.

Bu höjjetlerdiki qoshumche mezmunlar bolsa radiyomizda bérilgen bu heqtiki xewerlerning rast ikenlikini, shuningdek xitay hökümitining xelqning aghzini yépish üchün qaysi derijide paypétek boluwatqanliqini biwasite eks ettüridu.

Ilham toxti "Saxarof mukapati" ning namzatliqigha körsitildi

Mushu heptide yawropa parlaménti xitay türmisidiki wijdan mehbusi ilham toxtini 2019-yilliq "Saxarof mukapati" ning namzatliqigha körsetti.

Bu mukapat 1988-yilidin buyan kishilik hoquq we erkin pikir sahesi boyiche tonulghan pa'aliyetchilerge bérilip kelgen iken. Tunji qétimliq "Saxarof mukapati" jenubiy afriqadiki apartéyd (irqiy ayrimichiliq) tüzümige qarshi erkinlik jengchisi nélson mandélagha bérilgen idi.

Melum bolushiche, bu ilham toxtining ikkinchi qétim mezkur mukapatqa namzat bolushi iken. Uyghurlar mesilisi xelq'araning küchlük diqqitide boluwatqan hazirqi weziyette ilham toxtining mushundaq bir mukapatqa namzat bolushini bir qisim kishiler "Pewqul'adde zor ehmiyetke ige," dep qarimaqta iken.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet