Heptilik xewerler (19-öktebirdin 25-öktebirgiche)

Muxbirimiz eziz
2019-10-25
Élxet
Pikir
Share
Print
Heptilik xewerler (19-öktebirdin 25-öktebirgiche)
Heptilik xewerler (19-öktebirdin 25-öktebirgiche)
Photo: RFA

Ilham toxti 2019-yilliq "Saxarof mukapati" gha érishti

Xitay türmisidiki Uyghur ziyaliysi ilham toxtigha 2019-yilliq "Saxarof mukapati" bérildi. Buning bilen ilham toxti yawropa ittipaqining bu mukapatigha érishken tunji Uyghur bolup qaldi.

24-Öktebir küni ötküzülgen mukapat tarqitish murasimida yawropa ittipaqining re'isi déywid sassoli söz qilip, ilham toxtining xitayda turup körsetken shija'itige yuqiri baha berdi.

Melum bolushiche, "Saxarof mukapati" yawropa ittipaqining eng aliy kishilik hoquq mukapati bolup, bu mukapatning ilham toxtigha bérilishi Uyghurlar mesilisining xelq'arada qaysi derijide étirapqa we qollashqa ige boluwatqanliqining eng janliq inkasi, dep qaralmaqta iken.

Lagér shahiti tursun'ayning lagérlar heqqidiki guwahliqi zor ghulghula qozghidi

Yéqinda lagérdin qutulup chiqqan shahitlardin tursun'ayning guwahliq sözliri lagérlardiki qebihliklerning téxi melum bolmighan qarangghu tereplirini ashkarilidi.

Tursun'ayning bayan qilishiche, xitay da'iriliri lagérgha qamalghan qiz we ayallarning perzentlik bolush iqtidarini zor küch bilen yoqatmaqta iken. Buningda mejburiy hamilidarliqtin saqlinish üzüki sélish, tughmasliq opératsiyesi qildurush, namelum dora ichküzüsh dégenler asasliq wasite bolmaqta iken.

Xitay da'iriliri izchil lagérlarni "Kespiy terbiyelesh mektipi" dep kéliwatqan bolup, tursun'ayning guwahliq sözliri xitay hökümitining qandaq yalghanchiliq qiliwatqanliqini yene bir qétim pash qildi.

Xitay saqchining pichandiki lagérda ghalibjanni urup öltürüwetkenliki ashkarilandi

Yéqinda pichan nahiyesidiki bir lagérgha qamalghan lemjinlik Uyghur yash ghalibjanni 2018-yili awghustta bir xitay saqchining urup öltürüwetkenliki heqqide uchur tarqalghan idi. Muxbirimizning ehwal éniqlishi jeryanida buning rast weqe ikenliki delillendi.

Melum bolushiche, ghalibjanning jesitini shu künning özidila xitay saqchilar we kent kadirliri yerlikke qoyuwetken hemde méyitni yuyushqa ruxset qilmighan.

Nöwette herqaysi jaylardiki lagérlarda ölüp kétiwatqan Uyghurlarning sani mölcherdikidinmu köp bolup, xitay hökümitining uchurlarni qattiq kontrol qilishi sewebidin bu hadisilerdin tashqi dunyagha bilin'genliri bekmu az iken.

Uyghur diyaridiki zor tutqunning kölimi heqqide yéngi uchurlar ashkara boldi

Uyghurlar diyaridiki siyasiy basturush herikitide lagérgha qamalghan kishilerning sani heqqide oxshimighan pikirler otturigha qoyulup kéliwatqan idi. Yéqinda melum bolghan bir qisim uchurlar bu heqtiki yéngi texminlerge orun hazirlimaqta.

Muxbirimizning ehwal éniqlashliri jeryanida qeshqerning yéngisheher we peyziwat nahiyeliridiki bir qisim yézilarda ahalining yérimi lagérgha qamalghanliqi, yene kélip ularning köp qismi yashlar ikenliki melum boldi.

Nöwette ahalining mutleq köp qismi lagérgha qamalghanliqtin, ishlepchiqirish emgiki töwen'ge chüshken kadirlar we tetildiki oqughuchilarning wezipisi bolup qalmaqta iken.

Amérika mu'awin prézidénti mayk pens Uyghurlar mesiliside xitayni qattiq eyiblidi

Amérikaning mu'awin prézidénti mayk pens 24-öktebir küni washin'gton shehiridiki "Wilson merkizi" de söz qilip, xitay hökümitining Uyghurlarni basturush herikitini qattiq eyiblidi.

U yighin ehlige Uyghurlarning nöwettiki échinishliq ehwalini yene bir qétim eslitip, nöwette amérika hökümitining bu xil insaniyetke qarshi jinayet qilmishigha qarita deslepki jaza tedbirlirini élan qilghanliqini alahide tekitlidi.

Mu'awin prézidént mayk pens ötken yilimu washin'gton shehiridiki eng chong aqillar merkizi bolghan "Xudson merkizi" de nutuq sözlep xitayning Uyghurlargha qaratqan siyasetlirini keskin tenqidligen idi.

Uyghur rayonida ishlepchiqirilghan toqumichiliq mehsulatlirining amérikagha kirishini cheklesh telep qilindi

Ötken hepte 37 xelq'ara teshkilat amérika tamozhna idarisining muweqqet mudiri mark morgan'gha mektup yézip, Uyghurlar diyarida ishlepchiqirilghan toqumichiliq mehsulatlirining amérika bazirigha kirishini chekleshni telep qildi.

Birleshme mektupta xitayning Uyghurlar diyarida lagér tutqunlirini sistémiliq bolghan mejburiy emgekke séliwatqanliqigha da'ir muhim deliller barliqi, amérikigha import qiliniwatqan paxta, toqumichiliq, kiyim-kéchek mehsulatlirining mejburiy emgek bilen ishlepchiqiriliwatqanliqi tekitlen'gen.

Xitay hökümiti yéqindin buyan lagér tutqunlirining "Mutleq köp qismining jem'iyet qoynigha qaytip kelgenliki" ni tekitlewatqan bolup, mejburiy emgek mesilisining pash bolushi xelq'arada jiddiy inkas qozghidi.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet