Heptilik xewerler (21-öktbirdin 27-öktebirgiche)

Muxbirimiz eziz
2017-10-27
Share
erkin-asiya-radiosi-yengi.jpg Erkin asiya radi'osi Uyghur bölümi heptilik xewerliri
Photo: RFA

Sodigerler we diniy zatlarni tutqun qilish dawam qilmaqta

Uyghurlar diyaridiki "Diniy esebiylikke qarshi turush" herkiti jeryanida Uyghurlar arisidiki hökümet royxétige élin'ghan qanunluq diniy zatlarning tutqun obkétigha ayliniwatqanliqi melum boldi.

Melum bolushiche, bu xildiki tutqun herketliri hazir chet'el bilen alaqisi bolghan sodigerlernimu nuqtiliq nishan qilmaqta iken. Yéqinda qirghizistandin qaytqan bir qisim Uyghur sodigerler ulughchat chégrasidin ötken haman qolgha élin'ghan.

Muxbirimizning ehwal igilishi jeryanida qolgha élin'ghanlar sanining köplükidin ulargha sot échip ülgürmeywatqanliqi, shuning üchün jawabkarning ismi yézilidighan orun bosh qaldurulghan sot hökümlirining herqaysi saqchixanilargha tarqitip bérilgenliki melum boldi.

Xitay jasusluq organlirining chet'ellerge sozulghan qoli Uyghurlarni bi'aram qilmaqta

Bir qisim Uyghur muhajirliri xitay hökümet da'irilirining yéqindin buyan chet'ellerdiki Uyghur pa'aliyetchiler we ularning dawa ishlirigha da'ir ehwalini igilesh üchün chet'ellerdiki Uyghurlargha her xil yollar arqiliq yéqinlishishqa urun'ghanliqini delillidi.

Melum bolushiche, xitay jasusluq organlirining xadimliri amérika, yawropa we türkiye qatarliq jaylardiki Uyghurlargha téléfon qilip, özliri üchün axbarat toplap bérishni, bolmisa ularning wetendiki urugh-tughqanlirining tutqun qilinidighanliqini éytqan.

Xitay da'iriliri buningliq bilenla cheklinip qalmastin yene chet'ellerde Uyghurlar üchün her xil muhajirlar teshkilati qurup, özlirige Uyghurlardin yantayaq bolidighanlarni izdimektiken.

Atalmish "Shinjang wekilliri" ning saxtipezliki mesxirige qaldi

Xitay kompartiyesining 19-qurultiyigha ewetilgen atalmish "Shinjang wekiller ömiki" terkibidiki Uyghur we qazaq wekiller Uyghur diyaridiki mewjut mesililerni otturigha qoyushning ornigha xitay hökümiti ijra qiliwatqan basturush tedbirlirige minnetdarliq bildürgen.

Uyghur diyari boyiche "Üch xil küchler" ge qarshi ochuq xet yézish shamilini bashlighan obulqasim mettursun bolsa özige oxshash kadirlarning shi jinping we xitay kompartiyesige sadiq ikenlikini bildürgen.

Uyghur weziyitini közitip kéliwatqan analizchilar we pa'aliyetchiler bu heqte söz qilip, bu xil yalghanlarning buningdin kéyin téximu qattiq basturush siyasetlirining otturigha chiqishidin bisharet ikenlikini éytti.

Türkiy xelqler tarixi heqqidiki ortaq derslik mesilisi xitay hökümitini endishige salghan

Qazaqistandiki xelq'ara türk akadémiyisi yéqinda ottura asiyadiki türkiy jumhuriyetler üchün "15-Esirgiche bolghan omumiy türk tarixi" namliq ortaq derslik kitabini ishlesh heqqide muhakime yighini achqan.

Xitay mutexesisler derhal buninggha qarshi maqale élan qilip, bundaq derslik kitapliri "Pan turkizim" chüshenchisining yamrishigha seweb bolidu, dégen pikirni algha sürgen. Shuningdek Uyghurlar bilen türklerning munasiwiti yoqluqini tekitligen.

Chet'el mutexessisliri bu heqte pikir qilip, qedimki türkiy xelqlerning tarixini Uyghurlarsiz tesewwur qilishqa bolmaydighanliqini, xitay hökümitining buningdin teshwishke chüshüshining hajetsizlikini tekitlidi.

Yawropada Uyghurlar mesilisi her xil shekillerde anglitildi

25-Öktebirde ispaniyening mayorka shehride türmidiki Uyghur ziyali ilham toxti heqqide yighin chaqirildi. Yighin'gha oqughuchilar, kishilik hoquq pa'aliyetchiliri qatarliq her sahe kishiliri qatniship, ilham toxtining qolgha élinishi hemde Uyghurlarning nöwettiki ehwalidin xewerdar boldi.

Italiyening paytexti rim shehride échilghan "Ézilgen milletlerning bügünki weziyiti" namliq yighinda Uyghur pa'aliyetchiler Uyghurlar hazir duch kéliwatqan éghir bésimlar heqqide shu jaydiki xelqqe tepsili melumat berdi.

Uningdin bashqa gollandiyening rottérdam shehride we gérmaniyening bérlin shehride Uyghur naxsha-muzika we ussul sen'iti arqiliq Uyghurlar mesilisi shu yerlik kishilerge anglitildi.

Amérika dölet mejliside Uyghurlarning kishilik hoquqi toghrisida guwahliq bérish yighini ötküzüldi

Amérika dölet mejlisige qarashliq tom lentos kishilik hoquq komitéti 26-öktebir küni mexsus Uyghurlarning insan heqliri mesilisi boyiche guwahliq bérish yighini ötküzdi.

Yighinda söz qilghuchilar resmiy axbarat organliridin melum bolghan uchurlar asasida Uyghurlarning barliq hoquqlirining tartiwélin'ghanliqi, pütkül Uyghur millitining qattiq kontrolluq astidiki"Üsti ochuq türme" muhitida yashawatqanliqini janliq pakitlar arqiliq bayan qildi.

Yighin riyasetchiliridin amérika awam palatasining ezasi randiy xaltgrén bügünki guwahliq bérish yighini arqiliq amérika hökümiti we dölet mejlisige mushu mesililer heqqide mexsus bir parche teklip layihisi teyyarlaydighanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet