Һәптилик хәвәрләр (16-ноябирдин 22-ноябирғичә)

Мухбиримиз әркин
2019-11-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Һәптилик хәвәрләр (16-ноябирдин 22-ноябирғичә)
Һәптилик хәвәрләр (16-ноябирдин 22-ноябирғичә)
Photo: RFA

Режиссор әркин турсун 19 йиллиқ қамаққа һөкүм қилинған

Уйғур дияридики җаза лагерлириға қамалған тутқунлар вә уларниң аилә әзалирини сүрүштүрүш паалийәтлирини актип давамлаштуруп келиватқан америкадики арафат әркин йеқинда дадиси әркин турсунниң узун муддәтлик қамақ җазасиға кесилгәнлики һәққидә учур тапшурувалған.

Б д т ниң «мәҗбурий ғайиб қиливетилгәнләр мәсилисини тәкшүрүш хизмәт гурупписи» йеқинда арафат әркингә хәвәр берип, ғулҗидики дадиси әркин турсунниң, йәни или телевизийә истансисиниң режиссори әркин турсунниң хитай һөкүмити тәрипидин 19 йил 10 ай кесилгәнликини җәзмләштүргәнликини билдүргән.

Игилинишичә, әркин турсун уйғур дияридики радийо-телевзийә саһәсидин тутуп кетилгәнләр ичидә әң узун муддәтлик қамақ җазаси берилгән журналистларниң бири икән.

Б д т мутәхәссислири хитайниң террорлуқ қануниға чүшәнчә беришини тәләп қилған

Б д т кишилик һоқуқ кеңишидики мутәхәссисләр йеқинда хитайға доклат йоллап, униң террорлуққа қарши туруш қануниға чүшәнчә беришини тәләп қилған.

Доклатта, униң террорлуққа қарши туруш қануни вә униң уйғур аптоном районидики иҗраатиниң хәлқара әдлийә вә кишилик һоқуқ өлчәмлиригә хилап икәнлики тәкитләнгән.

Доклатта қәйт қилинишичә, хитай һөкүмитиниң бу мүҗмәл қанун‏-низамларни кәң көләмлик ишқа селиши арқисида районда аз дегәндә бир милйон уйғур, қазақ вә башқа мусулманлар тутқун қилинип, лагерларға қамалған, шундақла уларниң кишилик һоқуқи һәм әркинликиниң еғир дәпсәндә қилинишиға йол ачқан. Кишилик һоқуқ мутәхәссислириниң илгири сүрүшичә, бумсли көрүлүп бақмиған бир мәктуп икән.

Д у қ ниң программа директори петер ирвиң мундақ дәйду: «мән бу мәктупниң илгири көрүлүп бақмиған мислисиз вәқә икәнликигә қошулимән. Чүнки, униңға имза қойған мутәхәссисләр сани, униңдики учурлар, хитай һөкүмитигә әндишилирини ипадиләш җәһәтләрдә йетүк доклат болуп, униңда мутәхәссисләр тәпсилий баян арқилиқ өзлириниң лагерларға болған әндишилирини ипадилигән.

Қазақ язғучи оралбай лагерға елип кетилгән

Қазақ язғучи, журналист вә тәрҗиман дилшат оралбайниң 2018-йили тутқун қилинип, лагерға елип кетилгәнлики илгири сүрүлди.

Дилшат оралбайниң қазақистанда турушлуқ сиңлиси гүлайшаниң радийомизға билдүрүшичә, дилшат оралбай 2018‏-йили тутқун қилинип лагерға елип кетилгәндин бери униң һечқандақ из-дерикини алалмиған.

Бу йил яшлиқ дилшат оралбай 1987‏-йили алий мәктәпни пүттүргәндин кейин «или гезити», или областлиқ сиясий кеңәш, «күйтун гезити» қатарлиқ җайларда мухбир, тәрҗиман вә әдәбий тәһрир болуп ишлигән. Бу җәрянда у «капитан гтантиниң қизлири» қатарлиқ 15 китаб, «әркинлик» қатарлиқ 30 парчә повест вә һекайә, 150 тәк телевизийә тиятирини қазақчиға тәрҗимә қилған.

Униң сиңлисиниң билдүрүшичә, нөвәттә, униң чоң акиси қоюп берилгән болсиму, лекин оралбай билән йәнә икки сиңлисиниң һечқандақ хәвири йоқ икән.

Стефан бейган: «хитайниң уйғурларға тутқан муамилисини қобул қилишқа болмайду»

Муавин америка ташқи ишлар министири намзати стефан бейган 20‏-ноябир күни америка кеңәш палатасида гуваһлиқ берип, хитайниң уйғур районидики мусулман тавапгаһлирини чеқиватқанлиқиға даир хәвәрләрниң чинлиқида мәсилә йоқлуқини билдүргән.

Стефен бейган юқириқи сөзләрни кеңәш палата азаси корий гарднерниң соалиға җаваб бәргәндә қилған. У, өзиниң «ню-йорк вақти» гезитидә елан қилинған уйғурлар һәққидики мәхпий һөҗҗәткә даир хәвәрни оқуғанлиқи вә униңдин чөчүгәнликини билдүрүп: «шундақла мән йәнә бир һәптә аввал хәвәрләрдә елан қилинған мазар, мәсчит қатарлиқ мусулман тавапгаһлириниң системилиқ йоқитиливатқанлиқини даир рәсимлик дәлилләрни көрдүм. Мән бу хәвәрләрниң чинлиқиға соал қоюшқа һечқандақ сәвәб йоқ, дәп қараймән» дегән.

Униң илгири сүрүшичә, бу һәқтики хәвәрләрдә «қорқунчлуқ һадисиләр» ниң йүз бериватқанлиқи қәйт қилиниватқан болуп, диний вә етник гуруппиларға бу хил нишанлиқ зәрбә бериш қобул қилинмайдикән.

Стефан бейган йеқинда президент трамп тәрипидин америка ташқи ишлар министирлиқиниң муавин министирлиқ намзатлиқиға көрситилгәниди.

Бишкәк шәһиридә тәләт миррәһимофниң рәсимләр көргәзмиси ечилди

Қирғизистан пайтәхти бишкәк шәһиридә қирғизистанлиқ тонулған уйғур рәссами тәләт миррәһимофниң рәсимләр көргәзмиси өткүзүлгән вә униң рәсимләр топлими нәшр қилинған.

Тәләт миррәһимоф туғулғанлиқиниң 75 йиллиқи мунасивити билән өткүзүлгән көргәзмә «ғаппар айтийеф» намидики қирғизистан дөләт музейида ечилған.

Көргәзмигә униң 50 йиллиқ иҗадийәт һаятида яратқан һәр хил темилардики 100 дин ошуқ әсири қоюлған. Сәнәт әрбаблири, униң әсәрлиридә «миллий пурақ чиқип туридиғанлиқи, хәлқиниң тарихи, мәвҗут һаяти, өрп-адәтлири маһарәт билән кишиләрниң көз алдиға намаян қилип берилгәнлики» ни тәкитлимәктә.

У мәзкур көргәзмә мунасивити билән зияритимизни қобул қилғанда өзиниң иҗадийити һәққидә тохтилип, «мән май бояқ билән реализмға йеқин ишларни елип кетиватимән» деди.

Тәләт миррәһимоф 1944-йили уйғур елиниң ғулҗа шәһиридә атақлиқ зәргар аилисидә туғулған. Униң дадиси әғзәм миррәһимоф һазирқи қазақистанниң яркәнт шәһиридә туғулған болуп, сталин дәвридә ата-аниси билән уйғур дияриға көчүп кәлгәниди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт