Һәптилик хәвәрләр (31-ноябирдин 6-декабирғичә)

Мухбиримиз әзиз
2019-12-06
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Уйғур 2019 намлиқ» қанун лайиһиси америка дөләт мәҗлисидә авазға қоюлуватқан көрүнүш. 2019-Йили 3-декабир, вашингтон.
«Уйғур 2019 намлиқ» қанун лайиһиси америка дөләт мәҗлисидә авазға қоюлуватқан көрүнүш. 2019-Йили 3-декабир, вашингтон.
house.gov

Америка авам палатаси «уйғур кишилик һоқуқ қанун лайиһәси» ни рәсмий мақуллиди

Америка авам палатаси 3-декабир күни 1 гә қарши 407 аваз билән «2019-йиллиқ уйғур кишилик һоқуқ қанун лайиһәси» ни мақуллиди. Бир қисим палата әзалири хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастуруш тәдбирлири һәққидә өз қарашлирини оттуриға қоюп «хитай һазир уйғурларни бир милләт сүпитидә йоқ қилишни қәстлимәктә» дәп көрсәтти. 

Мәзкур қанун лайиһәсиниң кәм көрүлидиған мутләқ үстүнлүк билән мақуллиниши америка дөләт мәҗлисидики әрбабларни һәмдә муһаҗирәттики уйғурларни бәкму сөйүндүрди. 

«Уйғур кишилик һоқуқ қанун лайиһәси» ниң америка авам палатасида толуқ аваз билән мақуллиниши дунядики һәққанийәтни қоллиғучи көплигән тәшкилат вә дөләтләргә күчлүк илһам бәрди. Шуниң билән биргә хитай һөкүмити буниңдин қаттиқ пәришан болуп, кәң көләмлик «американи тәнқид қилиш» һәрикитини қозғиди.

Хотән педагогика алий техникоминиң мудири абабәкри абләт тутқун қилинған

Уйғур зиялилири муһим нишанлардин болған зор бастурушта хотән педагогика алий техникоминиң мудири абабәкри абләтниң буниңдин бирәр йилчә илгири тутқун қилинғанлиқи мәлум болди. Бу һәқтики учурларда униң түрмидә икәнлики ейтилған болсиму, буниң конкрет сәвәби намәлум. 

Абабәкри абләт тарих пәнлири бойичә мутәхәссис болуп, көп қетим «үч хил күчләргә қарши туруш» һәққидә лексийә бәргән, шундақла «тәңритағ» торида очуқ хәт елан қилип көпчиликни һушярлиққа үндигән икән. 

Анализчилар бу һәқтә пикир қилип: «абабәкри абләт маарип саһәсидә 'пан түркизим вә пан исламизимниң зәһири еғир ямриған‹ дегәнни тәшвиқ қилип кәлгән болсиму, йәнила хитай һөкүмитиниң ишәнчигә еришәлмигән» деди. 

«Шинҗаң ислам институти» ниң дотсенти иминҗан сәйдин 15 йиллиқ қамаққа һөкүм қилинған

Йеқинда «шинҗаң ислам институти» ниң дотсенти иминҗан сәйдин ғайип болғили икки йил болғанлиқи һәққидә учурлар тарқалғанди. Мухбиримизниң бу һәқтики әһвал игилиши җәрянида иминҗан сәйдинниң 2017-йили 5-айда лагерға елип кетилгәнлики мәлум болди. 

Мәлум болушичә, бу йил 54 яшлиқ иминҗан «диний әсәбийликкә қутратқулуқ қилған» дегән әйиб билән 2019-йили 2-айда 15 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинған. 

Иминҗан сәйдин тутқун болуштин илгири «төвәнгә чүшкән кадирлар» қатарида гума наһийисигә әвәтилгән һәмдә алақидар ахбарат вастилириниң зияритини қобул қилғанда «үч хил күчләргә қарши тәшвиқат күриши» дә актиплиқ билән хизмәт қилидиғанлиқини билдүргән икән. 

Хитай һөкүмити тумшуқ шәһиридә уйғурларниң DNA сини тәтқиқ қилмақта

Өткән һәптидә хитайниң тумшуқ шәһридә тәҗрибихана қуруп, уйғурларниң DNA си арқилиқ уларниң чирайини сизип чиқиш техникисини синақ қиливатқанлиқи ашкариланди. Германийәдики макс-планк җәмийитиниң бу түргә қатнишиватқанлиқи кишиләрниң зор диққитини қозғиди.

Мухбиримизниң әһвал ениқлиши җәрянида мәзкур җәмийәт өзлириниң буниңда җавабкарлиқи барлиқини рәт қилди. Әмма хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастуруши әвҗигә чиқиватқанда бу хил йеңи техникиниң раваҗландурулиши көп хил әндишиләрни пәйда қилди. 

Буниңдин илгири хитай һөкүмити «һәқсиз саламәтлик тәкшүрүш» намида уйғурларниң қан әвришкиси, ген әвришикиси вә башқа биологийәлик әвришкилирини толуқ топлап болған иди.

Нур бәкриниң өмүрлүк қамаққа һөкүм қилиниши күчлүк инкас қозғиди

Хитай дөләтлик енергийә идарисиниң сабиқ башлиқи нур бәкри 2-декабир күни лявниң өлкисидә сотлинип, муддәтсиз қамақ җазасиға һөкүм қилинди. Сотта униң өткән 20 йиллиқ әмәлдарлиқ тарихида 79 милйон сом (тәхминән 11 милйон америка доллири) қиммитидә пара йегәнлики ейтилиду. 

Үрүмчи шәһириниң башлиқи вә уйғур аптоном районлуқ һөкүмәтниң рәиси болуп ишлигән мәзгилләрдин тартип нур бәкри хитай һөкүмити үчүн «садиқ әмәлдар» болуп ишлигәниди.

Бир қисим анализчилар бу һәқтә пикир қилип: «бу һал хитай һөкүмитиниң һечқандақ уйғурға ишәнмәйдиғанлиқиниң испати. Хитай һөкүмитиниң нур бәкрини йиқитиши униң садақитигә болған гуман сәвәбидин болуши мумкин» деди. 

Адриян зенз: «хитайниң уйғурларға қиливатқанлири мәдәнийәт қирғинчилиқидур!»

Уйғурлар дияридики лагерлар мәсилисидә көзгә көрүнгән тәтқиқатчилардин германийәлик доктур адрян зенз әпәнди йеқинда радийомиз уйғур бөлүминиң мәхсус зияритини қобул қилди. 

У зиярәт җәрянида нөвәттә уйғурлар дияридики лагерға қамалғанларниң сани аллиқачан бир милйон 800 миңдин ешип кәткәнликини муқимлаштурушқа болидиғанлиқини билдүрди. Шундақла хитай һөкүмитиниң уйғурлар дияридики бастуруш һәркәтлирини ашкара болған «етник қирғинчилиқ» дәп көрсәтти. 

Доктур адрян зенз нөвәттә бу хил қирғинчилиқниң лагердикиләргила әмәс, пүткүл уйғур җәмийитигә зәрбә бериватқанлиқини, буниң баш «қомандани» хитай рәиси ши җинпиң икәнликини алаһидә көрсәтти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт