Һәптилик хәвәрләр (3-декабирдин 9-декабирғичә)

Мухбиримиз қутлан
2016-12-09
Share
erkin-asiya-radiosi-yengi.jpg Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Рабийә қадир ханим америка дөләт мәҗлисидә уйғур давасини аңлатти

1948-Йилидин буян бирләшкән дөләтләр тәшкилати һәр йили 10-декабир күнини "дуня инсан һәқлири хатирә күни" сүпитидә хатириләп кәлмәктә.

Бу мунасивәт билән америка дөләт мәҗлисидә 7-декабир күни хитайдики инсан һәқлири дәпсәндичилики вә униң һазирқи әһвали һәққидә гуваһлиқ бериш йиғини өткүзүлди.

Дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханим гуваһлиқ бәргүчиләрниң бири сүпитидә сөз қилип, уйғурлар дуч келиватқан инсан һәқлири дәпсәндичиликлиридин мәлумат бәрди.

Уйғур сәбийлириниң аталмиш "қош тиллиқ" йәслиләрдики қисмәтлири диққәт қозғимақта

Алдинқи һәптидин буян иҗтимаий таратқуларда 3-4 яшлар әтрапидики бир уйғур балиниң мәлум бир "қош тиллиқ" йәслидә хитайчә сөзләрни тәләппуз қилишқа қопаллиқ билән зорланғанлиқи һәққидики бир син көрүнүши тарқалди.

Мәзкур син көрүнүшидә хитай йәсли оқутқучисиниң нәсрулла исимлик уйғур балиға турмушқа лазимлиқ адәттики хитайчә сөзләрни әмәс, бәлки хитай дөләт байриқи билән хитай дөләт гирибини хитайчә дейишкә зорлиши авамда күчлүк инкас пәйда қилди.

Уйғур елидин радийомиз зияритини қобул қилған йәсли оқутқучилири бу хилдики әһвалларниң мәвҗутлуқини дәлиллигән болса, муһаҗирәттики уйғур көзәткүчиләр "қош тиллиқ" йәслиләрдики уйғур балилири дуч келиватқан қисмәтләрдин әндишә қиливатқанлиқини билдүрди.

Даириләрниң уйғур елидики омумйүзлүк саламәтлик тәкшүрүш қурулуши гуман қозғимақта

Игилинишичә, уйғур аптоном районлуқ даириләр 2016-йили 9-айдин башлап районида омумйүзлүк саламәтлик тәкшүрүш қурулушини йолға қойған.

180 Милйон сом мәбләғ аҗритилған мәзкур һөкүмәт қурулушида бу йил ахирлишиштин бурун уйғур елиниң җәнубидики үч вилайәт, бир областтики аһалилириниң саламәтлики омумйүзлүк тәкшүрүлидикән вә уларниң шәхсий биологийилик учурлири рәқәмләштүрүлидикән.

Уйғур елида омумйүзлүк вә мәҗбурийәт сүпитидә елип бериливатқан бу қурулушиниң мәқсити чәтәлләрдики уйғур көзәткүчиләрдә түрлүк гуманларни қозғимақта. Әнглийәдики мустәқил тәтқиқатчи әнивәр тохти "шәхсләрниң биологийәлик учурлирини топлаш қилмиши гуман қозғайду" дәп көрсәтти.

Чен чүәнгониң уйғур елида базарға селиватқан "қошмақ туғқан болуш" сиясити җиддий инкас қозғимақта

Чен чүәнго уйғур аптоном райониға партком секретари болуп тәйинләнгәндин буян, униң райондики "қошмақ туғқан болуш" сиясити күчлүк инкас пәйда қилмақта.

Игилинишичә, униң "қошмақ туғқан болуш" сияситидә һәр бир хитай кадир аилисиниң бирдин уйғур туғқини болуш, һәр бир уйғур кадир аилисиниң бирдин хитай туғқини болуш тәшәббус қилинидикән.

Радийомиз зияритини қобул қилған йәрлик пуқралар һазир җәнубий уйғур елида "қошмақ туғқандарчилиқ" һәрикитиниң әвҗ еливатқанлиқини билдүргән болса, чәтәлләрдики көзәткүчиләрдин доктор қаһар барат әпәнди, "бу һәрикәт даириләрниң уйғурларни контрол қилиштики бир хил чариси" дәп көрсәтти.

Тоққузақ наһийәсиниң ләңгәр йезисида 50 нәччә мәсчитниң чеқилғанлиқи илгири сүрүлмәктә

Хитай даирилириниң аталмиш "диний әсәбийлик" кә зәрбә бериш һәрикити давамида уйғур елиниң бәзи җайлирида бир қисим, бәзи җайлирида көп қисим мәсчитләрни чеқиватқанлиқи мәлум болмақта.

Тоққузақ тәвәсидин радиомиз зияритини қобул қилған йәрлик сақчилар билән кәнт башлиқлири бу һәқтә учур беришни рәт қилған болсиму, әмма мәсчит чеқиш вәқәсиниң йүз бәргәнликини инкар қилмиди.

Түркийәдә яшаватқан муһаҗир абдурахман һаҗи юрти тоққузақтин аңлиған вәқәләр һәққидә учур берип, ләңгәр йезисиниң өзидинла йеқинқи бир ай ичидә 50 нәччә мәсчитниң чеқилғанлиқини билдүрди.

Диний паалийәтләрни йәрлик даириләргә мәлум қилиш түзүми пүтүн уйғур йезилириға кеңәйтилмәктикән

Хитай һөкүмити йеқиндин буян уйғур елида диний паалийәтләрни контрол қилишниң йеңи чарә-тәдбирлирини йолға қоюп, пүтүн уйғур дияриға җиддий түрдә кеңәйтиватқанлиқи мәлум болмақта.

Игилинишичә, йәрлик аһалиләр нәзир-чирағ, никаһ, сүннәт той, хәтмә-қуран, мәвлүт қатарлиқ диний түс алған паалийәтләрни өткүзмәкчи болса, алди билән йәрлик даириләргә мәлум қилип, уларниң рухситини елиши тәләп қилинидикән.

Радийомиз зияритини қобул қилған йәрлик аманлиқ хадимлири мәзкур чариниң нөвәттә иҗра қилиниватқанлиқини билдүрди. Америка уйғур бирләшмисиниң рәиси илшат һәсән әпәнди бу чариниң райондики әң әқәллий инсан һоқуқлириға қилинған дәхли-тәруз икәнликини илгири сүрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт