Heptilik xewerler (16-dékabirdin 22-dékabirghiche)

Muxbirimiz eziz
2017-12-22
Élxet
Pikir
Share
Print
Erkin asiya radi'osi Uyghur bölümi heptilik xewerliri
Erkin asiya radi'osi Uyghur bölümi heptilik xewerliri
Photo: RFA

Misirdin qaytqan ikki Uyghur oqughuchi türmide ölüp ketken

Bu yil yaz aylirida xitay hökümitining buyruqigha boysunup misirdin yurti korlagha qaytip kelgen ikki Uyghur oqughuchining qolgha élin'ghandin kéyin türmide ölüp ketkenliki heqqide gep tarqalghan idi. Yéqinda bu xewerning rastliqi delillendi.

Guwahchilarning bildürüshiche, abdusalam memet korla shehiridiki bir chong meschitning imamining oghli iken. Yasinjan bolsa korla shehiri chaharbagh yézisidiki bir saqchining inisi iken.

Melum bolushiche, bu yil chet'ellerdin yurtigha qaytip kelgen Uyghur oqughuchilarning köp qismi qolgha élin'ghan hemde oxshash bolmighan qamaq jazasigha höküm qilin'ghan.

"Chaqirilmighan méhmanlar" Uyghurlarni aware qilmaqta

Yéqinda xitay da'irilirining Uyghurlar diyaridiki "Tughqanlishish heptiliki" pa'aliyitining ijra bolushigha egiship, yüzligen xitay kadirliri herqaysi jaylardiki Uyghurlarning öylirige köchüp kirgenliki melum boldi.

Bu heqtiki ehwal igilesh jeryanida milliy, diniy we örp-adet perqlirige qarimastin hökümet kadirlirini "Méhman" dégen namda kishilerning öylirige orunlashturush hemde öy igilirining razimenlikini étibargha almasliq qilmishining Uyghurlargha oxshash bolmighan awarichiliklerni keltürüwatqanliqi aydinglashti.

Muhajirettiki Uyghur ziyaliyliri bu heqte pikir qilip, bu xil zorluq xaraktérdiki "Tughqanlishish" pa'aliyitining héchkimni "Tughqan" qilalmaydighanliqini algha sürdi.

Exmetjan hashirining "Chaharbagh" dramisi sherep quchti

Türkiyediki yawro-asiya yazghuchilar birliki teshkilligen 2-nöwetlik "Xelq'ara qorqut ata drama yézish musabiqisi" de qazaqistandiki Uyghur yazghuchi exmetjan hashirining "Chaharbagh" dramisi birinchilikke érishken.

Bu dramida ikkinchi dunya urushi mezgilide ottura asiyadiki Uyghur qishlaqliri duch kelgen qismetler bayan qilin'ghan. Shu arqiliq Uyghur ayallirining öz yurtini söyüsh, herqanche qiyin shara'ittimu özining milliy kimlikini untumasliqtek ésil peziliti medhiyelen'gen.

Uyghur edebiyatidiki mutexessisler bu heqte pikir qilip, "Bu drama esirining türk dunyasida mukapatqa érishishi Uyghur edebiyatining xelq'aragha tonulushida zor ehmiyetke ige," dédi.

"Wal strét zhurnili" ning Uyghur diyari heqqidiki xewiri zor ghulghula qozghidi

19-Dékabir küni amérikidiki oqurmenliri eng köp bolghan gézitlerdin "Wal sitrét zhurnili" da Uyghurlar heqqide zor hejimlik bir parche maqale élan qilindi. Bu maqale Uyghur diyarining eng yéqinqi ehwalidin melumat bergenliki üchün alqishlan'ghan maqalilerdin bolup qalghan.

Maqalida Uyghurlar diyarining ismi-jismigha layiq "Üsti ochuq türme" ge aylan'ghanliqi eng yéngi resim we sin matériyalliri arqiliq tepsiliy tonushturulghan.

Mutexessisler bu heqte pikir qilip, "Bu hal bizni oyghitishi lazim. Chünki bu bir zor xeterdin bésharet bermekte" dédi.

"Terbiyelesh merkizi" ning ichki qismidiki bezi ehwallar melum boldi

Yéqinda milyonlighan Uyghurlar soliniwatqan "Terbiyelesh merkizi" dégen namdiki lagérlarning ichki qismidiki ehwallar melum bolushqa bashlidi.

Muxbirimizning igilishiche, hazir Uyghurlar diyaridiki "Terbiyelesh merkezliri" ge yighiwélin'ghan ademlerning köplükidin ulargha kariwat yétishmigen. Shu sewebtin bu kishiler axshamliri bir-birige chapliship yanche yétishqa mejbur bolghan. Ularning "Hujum tehditi" ning aldini élish üchün kishilerning kiyimliridiki tügmiler, kemerler we ayaghlarning boghquchliri yighiwélin'ghan.

Mutexessisler bu heqte pikir qilip, "Bu hal ikkinchi dunya urushi mezgilide 'yighiwélish merkezliri' ge solan'ghan yehudiylarning teqdirini eslitidu," dédi.

Muhajirettiki Uyghurlarda diniy chüshenchiler muhakimisi élip bérildi

Uyghurlarning köplep chet'ellerge chiqip kétishige egiship, bu muhajirlarning arisidiki ösmürlerning oqush mesilisi we néme oqushi lazimliqi heqqide köpligen so'allar otturigha chiqmaqta.

Yéqinda dunyaning herqaysi jayliridiki Uyghur ziyaliyliri, diniy ölimalar we her sahe kishiliri bu heqte özlirining oylighanliri boyiche bu mesilini muhakime qilishti.

Muhakime jeryanida balilargha noqul diniy terbiye béripla ularni penniy bilimlerdin xewersiz qoyushning bek xewplik hal ikenlikini algha sürdi. Shuningdek ösmürlerni hem pende hem dinda layaqetlik qilip terbiyeleshning tamamen mumkinliki alahide tekitlendi.

Toluq bet