Heptilik xewerler (19-dékabirdin 25-dékabirghiche)

Muxbirimiz qutlan
2015.12.25
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
erkin-asiya-radiosi.jpg Erkin asiya radi'osi Uyghur bölümi heptilik xewerliri
Photo: RFA

Bay hujumchiliridin teslim bolghan gumandar turghun emetning charwa meydan sékrétarining oghli ikenliki ilgiri sürülmekte

Xitay taratquliri yéqinda xewer bérip baydiki kömürkan hujumchiliridin gumandar turghun emetning öz a'ilisi teripidin saqchigha tapshurulghanliqini ilgiri sürgen idi.

Bu uchurgha asasen radi'omiz gumandar turghun emetning kimliki heqqide éniqlash élip bardi.

Yerlik da'iriler uning kimliki heqqide melumat bérishni izchil ret qilghan bolsimu, emma shu yerlik ahalilerdin biri turghun emetning kanchi yézisigha qarashliq chokatal charwa meydan partiye yachéyka sékrétarining oghli ikenlikini bildürdi. Baydiki kömürkan hujumidin kéyin mezkur sékrétar wezipisidin élip tashlinip tutqun qilin'ghanliqi we délosining tekshürülüwatqanliqi melum.

Igilinishiche, mezkur sékrétar oghlining baydiki kömürkan hujumigha qatnashqanliqi shundaqla hujum gumandarlirining ish-pa'aliyetlirige köz yumghanliqi bilen eyiblenmekte iken.

Muhajirette yashawatqan shahitlar 1985-yilidiki 12-dékabir Uyghur oqughuchilar herikitining 30 yilliq xatiriside eslime teqdim qildi

1985-Yilidiki 12-dékabir Uyghur oqughuchilar herikitige 30 yil tolghan bügünki künde amérikidiki Uyghur jama'iti bir yerge jem bolup bügünki zaman Uyghur tarixidiki bu zor weqeni daghdughiliq xatirilidi.

Tarixshunaslar buningdin 30 yil burun ürümchide yüz bergen Uyghur oqughuchilar namayishini “Medeniyet inqilabi” axirlashqandin kéyinki xitayda körülgen tunji oqughuchilar herikiti shundaqla 1980-yillardiki dunya kommunizm lagérida meydan'gha kelgen eng deslepki démokratik heriketlerning biri, dep hésablimaqta.

19-Dékabir küni washin'gtonda ötküzülgen “12-Dékabir Uyghur oqughuchilar herikiti” ning 30 yilliqini xatirilesh pa'aliyitide eyni chaghda namayishqa yétekchilik qilghan we qatnashqan bir qisim shahitlar öz eslimilirini anglatti.

Teshwiqatchi qurbanjan semet béyjingdiki xitay saqchilirining soraq-so'allirigha duch kelgen

Ündidar we feysbok qatarliq ijtima'iy taratqulardin melum bolushiche, “Men shinjangdin keldim” namliq kitabning aptori qurbanjan semet béyjingdiki xitay saqchilirining soraq-so'allirigha duch kelgen.

Qurbanjan semetning xitay saqchiliri teripidin ayrim öyge élip kérilip soraq qiliniwatqan chaghda tartilghan resimi yéqindin buyan ijtima'iy taratqularda keng tarqalmaqta.

Melumki, “Men shinjangdin keldim” namliq kitabi bilen xitay teshwiqat sahesidiki dangdar shexske aylan'ghan qurbanjan semet bu yil yazdin buyan amérika, yaponiye, türkiye, misir we yawropa elliride aylinip yürüp xitay teshwiqati üchün léksiye sözligen.

Közetküchiler, xitay hökümitining siyasiy teshwiqati üchün dumbaq chéliwatqan qurbanjan semettek shexslerningmu xitay saqchilirining so'al- soraqlirigha duch kélishi xitay üchün her qandaq Uyghurning guman obyékti hésablinidighanliqini chüshendürüp béridu, dep qarimaqta.

Ataqliq tilchi mirsultan osmanofning ilmiy emgekliri türkiye ilim sahesidikilerning mu'eyyenleshtürüshige érishti

18-Dékabir küni türkiye paytexti enqerediki ghazi uniwérsitétida ataqliq sha'ir, meshhur jama'et erbabi we yazghuchi merhum abduréhim tileshüp ötkür wapatining 20 yilliqi hemde zamanimizdiki yétük tilchi mirsultan osmanof tughulghanliqining 85 yilliqigha béghishlan'ghan “Uyghur tetqiqati ilmiy muhakime yighini” ötküzüldi.

Mirsultan osmanof özining pütün ömrini hazirqi zaman Uyghur tili we Uyghur tili di'aléktliri heqqidiki mexsus tetqiqatlargha béghishlighan péshqedem tilchi. Uning qedimki Uyghur tili hemde chaghatay türkiy tili tetqiqati saheside qolgha keltürgen ilmiy emgekliri dunya türkologiye sahesining mu'eyyenleshtürüshige érishken.

Mirsultan ependi mezkur yighinda söz qilip, Uyghur tili tetqiqatidiki shunche zor ilmiy netijilirige qarimay, özining milliti we ilmiy sahediki mejburiyetliri üchün tashlighan qedimining téxi axirlashmighanliqini tekitligen.

Türkiyediki dangliq türkolog exmet bijan erjilasun muhakime yighinda söz qilip tilchi mirsultan osmanofning ilmiy emgeklirige yuqiri baha bergen.

Guma yéziliridiki Uyghur déhqanlirining 50 pirsenti aqsudiki bingtu'enning kéwezlikliride yallinip ishlimektiken

Uyghur déhqanlirining öz wetinide yersiz qélip bingtu'enning kéwezlikliride yallanma emgek küchi süpitide ishleshke mejbur bolushi diqqet qozghimaqta.

Bu ehwalning Uyghur élining jenubidiki bir qisim rayonlarda, bolupmu guma nahiyesining bir qisim yézilirida omumyüzlük mewjutluqi bilinmekte.

Yéqinda gumidiki oqutquchilar radi'omiz ziyaritini qobul qilip, teweliktiki mutleq köp qisim Uyghur er-ayallarning bingtu'enning kéwezliklirige ketkenlikini, mektep balilirining qaranchuqsiz qalghanliqini ashkara qilghan idi.

Guma nahiyesining mokoyla yéziliq saqchixanisi ziyaritimizni qobul qilip, yerliktiki Uyghur déhqanlirining yillardin buyan bingtu'endiki kéwezliklerge yallanma emgek küchi süpitide éqip kétiwatqanliqini delillidi.

Uyghur élining qismen jaylirida qizil tarqiliwatqanliqi melum

Radi'oyimizning ili oblastining qismen jayliridin igiligen melumatlirigha qarighanda, bu yil dékabir kirishi bilen ili teweside qizil tarqilishqa bashlighanliqi melum.

Xitay taratquliridin melum bolushiche, Uyghur élidiki yuqumluq késelliklerning aldini élish tarmaqlirimu aldinqi künidin bashlap qizildin yuqumlinishning aldini élish waksinisi emlesh heqqide jiddiy uqturush tarqatqan.

Uqturushta da'iriler rayonda bu yil qizil tarqilishning ilgiriki yillardikidinmu baldur bashlan'ghanliqini agahlandurghan.

Melumki, xitayni öz ichige alghan dunyaning köp qisim jaylirida qizil waksinisi emlesh omumyüzlük ishqa ashqan bügünki dewrde Uyghur élida qayta körülüwatqan qizil yuqumi dunya sehiye sahesining diqqitini qozghimaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.