Һәптилик хәвәрләр (13-майдин 19-майғичә)

Мухбиримиз қутлан
2017.05.19
erkin-asiya-radiosi-yengi.jpg Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Хотән сақчилири чәкләнгән исимларни өзгәртиш обйектиниң 16 яштин төвәнләргә қаритилғанлиқини ашкарилиди

Хитай даирилириниң уйғур диярида бир қисим мусулманчә исимларни чәклигәнлики өткән айдин буян хәлқара таратқуларда муназирә темиси болған иди.

Игилинишичә, даириләр йеқинда уқтуруш чиқирип, ата-аниларниң өзлири турушлуқ җайлардики сақчиханиларға берип, илгири балилириға қоювалған бир қисим сәзгүр мусулманчә исимларни өзгәртишини тәләп қилған.

Хотәнниң илчи сақчиханисидин радийомиз зияритини қобул қилған нөвәтчи сақчи “чәкләнгән исимларни өзгәртиш” обйектиниң 16 яштин төвән балиларға қаритилғанлиқини ашкарилиди.

Чен чүәнгониң уйғур елини идарә қилиш сиясити вә униң ақивити диққәт қозғимақта

Чен чүәнго уйғур елини идарә қилған йерим йилдин артуқ җәрянда униң районда йүргүзгән бир йүрүш қаттиқ қол сиясәтлири диққәт қозғимақта.

Уйғур елидики йәрлик сақчиханиларниң дәлиллишичә, чен чүәнгониң уйғур елида йолға қойған юқири бесимлиқ сиясий тәдбирлириниң бири шәһәрләрдин йезиларғичә сақчи тори билән зәнҗирсиман тәкшүрүш понкитлири бәрпа қилип, йәрлик хәлқни  искәнҗигә елиш болғанлиқи мәлум.

Көзәткүчиләр билән сиясий анализчилар чен чүәнгониң уйғур елида йүргүзүватқан қаттиқ қол сиясити районда муқимлиқни әмәс, бәлки техиму зор қаршилиқни кәлтүрүп чиқириду, дәп һесаблимақта.

Уйғур өлималар “қуран кәрим” ниң 2012‏-йилдин аввалқи тәрҗимә нусхисиниң чәклиниши һәққидә инкас қайтурди

Өткән һәптә радийомизниң пәйзиваттин әһвал игилиши давамида, уйғур елида “қуран кәрим” ниң 2012-йилидин аввалқи тәрҗимә нусхисиниң йиғивелинғанлиқи ашкариланған иди.

Муһаҗирәттики уйғур диний өлималар радийомиз арқилиқ буниңға инкас қайтурди вә атеист хитайниң ислам дининиң муқәддәс дәстуриға болған суйиқәстини қаттиқ тәнқид қилди.

Дуня уйғур қурултийи диний ишлар комитетиниң мудири турғунҗан алавидин “қуран кәрим” ниң уйғурчә йеңи тәрҗимисидә бир тәрәптин айәтләрдики уқумлар мүҗимәлләштүрүлгән вә өзгәртилгән болса, йәнә бир тәрәптин тәрҗиманлар гурупписидики кишиләрниң салаһийәтсиз, һәтта сәлбий тәсирлик кишиләр икәнликини илгири сүрди.

Хитай һөкүмитиниң уйғурларниң DNA әвришкилирини йиғиши хәлқара ахбаратниң диққитини қозғиди

Уйғур аптоном райони 2016‏-йили 6‏-айда һәрқандақ бир уйғур паспортқа илтимас қилса, униң DNA қатарлиқ биологийилик учурлириниң елинидиғанлиқини елан қилған иди.

Йеқинқи хәвәрләргә қариғанда, хитай даирилириниң райондики йәрлик хәлқ болған уйғурларниң DNA әвришкисини кәң көләмдә йиғиш билән мәшғул болуватқанлиқи мәлум болмақта.

Бу хәвәр  дуня ахбарат васитилириниң диққитини қозғапла қалмастин, бәлки уйғурлар вәзийитигә қизиққучи көзәткүчиләрниңму әндишисини қозғиди. Америкида турушлуқ хитай өктичилиридин вей җиңшең: “мәлум бир милләтни нишан қилип, уларниң DNA әвришкисини йиғиш ирқчилиқниң ипадисидур” деди.

Д у қ “2016-йилидики шәрқий түркистанниң кишилик һоқуқ вәзийити” намлиқ доклат елан қилди

Дуня уйғур қурултийи 17-май күни “2016-йилидики шәрқий түркистанниң кишилик һоқуқ вәзийити” намлиқ йиллиқ доклатини елан қилди.

30 Бәтлик бу доклатта, уйғур елиниң нөвәттики сиясий, иҗтимаий вә диний вәзийити шундақла хитайниң районда йүргүзүватқан юқири бесимлиқ сиясити әмәлий мисаллар билән шәрһләнгән.

Дуня уйғур қурултийиниң баш катипи долқун әйса бу һәқтә чүшәнчә берип, мәзкур доклатниң елан қилиниш вақтини йеқинда җәнвәдә ечилиш алдида турған инсан һәқлири һәққидики мәхсус йиғинға тоғра кәлтүрүлгәнликини илгири сүрди.

Өткүр әпәндиниң “или сулари” намлиқ шеири уйғур хәлқиниң 1940-йиллардики тарихий миллий трагедийәсини әкс әттүргән

“или сулари” -  уйғур әдәбиятиниң 20-әсирдики әң муһим вәкиллиридин бири болған абдурәһим өткүрниң һазирға қәдәр елан қилинмиған надир шеирлириниң бири.

Бу шеир өзиниң бәдиий гүзәллики биләнла әмәс, бәлки 1940-йилларниң ахиридики уйғур хәлқиниң һөрлүк үчүн төлигән бәдәллири вә миллий армийиниң манас дәряси бойида тохтап қелиши түпәйли йүз бәргән тарихий миллий трагедийәси әкс әттүрүлгәнлики биләнму муһим қиммәткә игидур.

Түркийәдики ғази университетиниң профессори һүля ханим өткүр әпәндиниң шеирий иҗадийәтлиригә юқири баһа берип, уни “уйғур хәлқиниң 20-әсирдики бүйүк миллий шаири” деди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.