Heptilik xewerler (15 - maydin 21 - mayghiche)

Muxbirimiz jüme
2010-05-21
Share

"Muhebbetning 10 sherti" amérikida ötküzülidighan "tagh filim féstiwali" da qoyulidu

Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanimning hayat pa'aliyiti bash téma qilin'ghan höjjetlik filim - "muhebbetning on sherti" amérikida ötküzülidighan "tagh filim féstiwali" namliq féstiwalda qoyulidu.

Bash shtabi amérikining kolorado shtatigha jaylashqan "tagh filim féstiwali" guruhi bir musteqil filim féstiwalidur. Féstiwal tor bétide körsitishiche, féstiwal mushu ayning 28 - künidin 31 - künigiche 4 kün dawam qilidiken. "Muhebbetning on sherti" 28 - may we 31 - may 2 qétim körsitilidiken.

"Muhebbetning on sherti" namliq höjjetlik filim, 2009 - yili tunji qétim awstraliyide ötküzülgen mélburn xelq'ara filim féstiwalida qoyulghan we awstraliye - xitay munasiwetliride soghuqchiliq peyda qilghan idi.

"Muhebbetning on sherti" yene teywende élip bérilghan "gawshyung filim féstiwali" we amérikining atlanta shehiride échilghan filim féstiwallirida qoyulghan idi.

"5 ‏- Iyul weqesi" din kéyin ghulja dadamtu yézisida 40 etrapida Uyghur qolgha élin'ghan

Xitay da'iriliri "5 ‏- iyul weqesi" din kéyin, ghulja shehirining dadamtu yézisida 40 qa yéqin Uyghurni diniy we siyasiy sewebler bilen qolgha alghan. Yerlik ammining shikayet qilishiche, qolgha élin'ghanlarning "5 ‏- iyul weqesi" bilen chétishliqi bolmisimu, lékin da'iriler ularni hazirgha qeder tutup turmaqta iken. Da'iriler bolsa qolgha élin'ghanlarni bölgünchilik bilen eyibligen.

Sultan tursun, ghulja shehirining dadamtu yézisida siyasiy we diniy seweblerdin tutqun'gha uchrighan Uyghurlarning biri. Uning 3 balisi bar. U, meden tash élip -sétish bilen tirikchilik qilidiken. Uning ürümchide yüz bergen "5 ‏- iyul weqesi" bilen munasiwiti bolmisimu, lékin u "5 ‏- iyul weqesi" yüz bérip 10 kündin kéyin qolgha élin'ghan. Shu qétimqi tutqun qilish herikitide ulastay we bulaq dadamtu kentining özidinla 40 dek Uyghur yash qolgha élin'ghan.

Pakistandiki "ömer Uyghur mektipi" taqilip qaldi

Pakistandiki "ömer Uyghur wexpi" teripidin échilghan "ömer Uyghur mektipi" bu yil 3 - ayda taqilip qalghan. Mektep, bultur 3 - ayda, pakistandiki ömer Uyghur wexpi teripidin échilghan we oqughuchiliri tézlikte köpeygen idi.

Mektepning taqilip qélishida pakistanda turushluq xitay elchixanisining köp rol oynighanliqi ilgiri sürülmekte. Nöwette xitay elchixanisi pakistanda bashqa bir mektep achqan we pakistandiki Uyghur balilirini bu mektepte heqsiz oqutidighanliqini wede qilghan.

Nöwette ömer Uyghur wexpining qurghuchisi ömer ependi, " ömer Uyghur ana tili mektipi" ni qayta échish üchün tirishchanliq körsetmekte.

Dunya yashliri we medeniyetliri uchrishish pa'aliyitige Uyghurlarmu qatnashmaqta

"Dunya yashliri we medeniyetliri uchrishishi" türkiyining enqere shehiride échildi. Pa'aliyetke, Uyghurlargha wakaliten sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyiti enqere shöbisining bashliqi xeyrulla efendigil bashchiliqidiki 5 kishilik hey'et qatnashti.

Pa'aliyet ötküzülüwatqan medeniyet merkizining aldigha bashqa döletlerning bayriqi bilen birge sherqiy türkistanning ay yultuzluq kök bayriqimu ésilghan. Körgezme zalida Uyghur medeniyiti, örp - adetliri, hazirqi weziyiti we 5 - iyul ürümchi weqesi eks ettürülgen süretler körgezme qilin'ghan.

Türkiyining néhde shehiride "türk dunyasi we sherqiy türkistan" yighini ötküzüldi

5 - Ayning 17 - küni, türkiyining néhde shehiride "türk dunyasi we sherqiy türkistan" mawzuluq yighin ötküzüldi. Bu yighinni néhde uniwérsitéti kitab kulubi uyushturghan.

Yighinda alahide teklip qilin'ghan d u q mu'awin bashliqi sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyiti bashliqi séyit tümtürk ependi doklat bergen.

Séyit tümtürk ependi nuqtiliq halda "5 - iyul ürümchi weqesi" din kéyinki weziyet heqqide shundaqla Uyghurlarning her qaysi döletlerdin, bolupmu türkiyidin kütidighan ümidliri heqqide toxtilip ötken.

Axirida kishiler, séyit tümtürktin bes - bes bilen so'al sorighan. Yighin 2 sa'et dawam qilghan. Yighin'gha oqutquchi - oqughuchilardin bolup 600 etrapida kishi qatnashqan.

Xitay merkizi hökümitining "shinjang xizmet yighini" échildi

Xitay merkizi hökümitining "shinjang xizmet yighini" 17 ‏- may béyjingda échilghan. 3 Kün dawam qilidighan yighinning birinchi künide Uyghur rayonining yéngi partkom sékrétari jang chünshyen doklat bergen.

"Jenubiy junggo seher géziti"ning xewer qilishiche, jang chünshyen yighinning échilishida yighinning meqsiti heqqide toxtilip "shinjangda emeliyetke uyghun tereqqiyat yolini belgilesh, shinjangda uzun mezgilgiche muqimliqni saqlash we shinjangning iqtisadiy tereqqiyatini bashqa ölkilerge yétishtürüsh" dep körsetken.

Xitay merkizi hökümitining "shinjang xizmet yighini" pilani 5 ‏- iyul weqesidin kéyin otturigha chiqqan. Yighin échilishtin awwal merkizi hökümet her qaysi ölkilerdin Uyghur rayonigha xizmet guruppisi ewetip tekshürüsh élip barghan.

Del mushu peytlerde, merkizi fransiyidiki chégrisiz muxbirlar teshkilati Uyghur aptonom rayonining partkom sékrétari jang chünshen'ge qarita ochuq xet élan qildi. Teshkilat xétide, Uyghur élide intérnét qayta eslige keltürülgen bolsimu, intérnétke qaritilghan cheklimini azaytish kéreklikini körsetti.

Uyghur tetqiqatchisi gardnér bowingdonning "öz wetinide yeklen'gen Uyghurlar" namliq kitabi neshr qilindi

Amérikidiki közge körün'gen Uyghur tetqiqatchisi gardnér bowingdonning "öz wetinide yeklen'gen Uyghurlar" namliq kitabi kolombiye neshriyati teripidin neshr qilindi.

Kolombiye uniwérsitéti neshriyati tarqatqan bu heqtiki uchurida körsitishiche, kitabta, Uyghurlarning 1949 - yilidin buyanqi qarshiliq heriketliri, dölet halqighan teshkilatliri qatarliqlarning sewebliri we tarixi arqa körünüshlirige qarap chiqilghan.

Uchurda körsitishiche, "bezi chet'el we xitay mutexessisliri Uyghurlarning siyasiy heriketlirini musulman térrorchiliqi dep süretlep, buni dunya térrorluq torigha chétishqa urun'ghan." Halbuki gardnér bowingdon bu xil perez lerning "asasi ajiz" ikenlikini ilgiri sürgen.

Qaramay shehiridiki Uyghur mehellisi tarqaqlashturush xewpige duch keldi

Radi'o anglighuchilirimizning Uyghur éli qaramay shehiridin inkas qilishiche, qaramay shehirining 40 ‏- rayonidiki Uyghur mehellisi tarqaqlashturulush xewpige duch kelgen.

Bu mehelle, Uyghur rayonining her qaysi jayliridin köchüp kelgen nopussiz Uyghurlardin shekillen'gen bolup, mehellide asasliqi qarimay shehiride kawapchiliq, qassapchiliq we köktatchiliq bilen shughulliniwatqan Uyghurlar olturaqlashqan.

Qaramay sheherlik hökümet mezkur mehellini qarimay shehirining muqimliqigha tehdit dep qarap, mehellini tarqaqlashturush qararini alghan. Oxshash weqe ötken yili "5 ‏- iyul weqesi" din kéyin, ürümchi shehirining at beyge meydani qatarliq Uyghur mehelliliridimu yüz bergen.

Ulugh edib abduréhim ötkürning shé'irliri qazaqistanda neshr qilindi

Yéqinda almatadiki "mir neshriyati" ataqliq edib abduréhim ötkürning shé'irlar toplimini kril yéziqida neshr qildi. Bu shé'irlar toplimini doktor ruslan arziyof neshrge teyyarlighan bolup, kitabning neshr qilinishigha qazaqistandiki bir qisim saxawetchiler iqtisadiy jehettin küch chiqarghan.

Kitabqa sha'irning bir türküm nadir eserliridin bashqa, sha'irning wapatigha béghishlap yézilghan bir qisim shé'ir we nesirlermu kirgüzülgen. Eser qazaqistandiki kitabxanlarning qizghin alqishigha érishken.

Xitay bixeterlik tarmaqliri ilham toxtining chet'ellerdiki ilmiy yighinlargha bérishini cheklidi

"Uyghur biz" tor bétide bayan qilinishiche, xitayning bixeterlik tarmaqliri 18 - may xitay merkizi milletler institutining dotsénti ilham toxtining chet'ellerde échilghan ilmiy yighinlargha bérishi cheklen'genlikini uqturghan.

Tor ehlining mulahize qilishiche, ilham toxtining chet'ellerde échilghan ilmiy yighinlargha bérishining cheklen'genlikige,  yéqinda yawropa birlikining aliy wekili kasérin ashtonning ilham toxti bilen söhbetleshkenliki sewebchi bolghan bolushi mumkin iken.

Xitay hökümiti merkizi milletler institutining dotsénti ilham toxtining wén'griye, gollandiye, türkiye, shwétsariye, norwégiye qatarliq döletlerdiki ilmiy jem'iyetlerning teklipige bina'en chet'ellerge bérishini ret qilip kéliwatqan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet