Heptilik xewerler (28 - awghusttin 3 - séntebirgiche)

Muxbirimiz eqide
2010-09-03
Share

Qeshqer yéngi sheher nahiyisi saqchiliri we erziyet xadimliri béyjingda, erzdar tursun ghopurni tutup ekitish üchün heriket qilmaqta

Radi'o anglighuchilirimizdin birining inkas qilishiche, qeshqer wilayitining yéngi sheher nahiyisidin bir qanche saqchi we erziyet xadimliri béyjinggha yétip kélip, erzdar tursun ghopurni tutup ekitish üchün heriket qilmaqta. Erzdar tursun ghopur on nechche kündin béri mökünüp yürmekte.

1993 ‏- Yili, tursun ghopurning bir inisi qeshqerdiki herbiy qisimlarning mes'uliyetsizliki sewebidin kélip chiqqan bir partlash weqeside ölüp ketken. Özi we yene bir inisi bu partlashta éghir yarilinip méyip bolghan. Tursun ghopurning éytishiche, partlashtin kéyin xitay da'iriliri uni doxturxanigha élip barghan we kéyin bir saq közining éliwétilgenlikini bayqighan. U közining éliwétilishini, inisining ölüm weqesining ashkarilinishining aldini élish, dawaning aldini tosush dep chüshinip kelgen.

Taki hazirgha qeder, meyli hökümet, meyli herbiy da'iriler bolsun, tursun ghopur a'ilisige héchqandaq tölem bermigen. Tursun ghopur 15 yildin béri yeni 17 yéshidin bashlap, mana bu erz bilen meshghul bolmaqta.

Amérika Uyghur birleshmisi we xelq'ara Uyghur kishilik hoquq fondi birlikte iptar berdi

Amérika Uyghur birleshmisi we xelq'ara Uyghur kishilik hoquq fondining birlikte uyushturushi bilen fa'irfakis shehiride ötküzülgen iptar yighilishigha wirjiniye, maryland shitatlirida we washin'gtonda yashawatqan Uyghurlardin 200 ge yéqin kishi qatnashti.

Iptarda, dunya Uyghur qurultiyining mu'awin re'isi ömer qanat, Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanimning jama'etke yollighan ramizanliq salimini yetküzdi shuningdek rabiye xanimning kolorado shitatida ötküzülgen filim féstiwaligha qatnishiwatqanliqi seweblik iptar yighilishigha kélelmigenlikini bildürdi.

Her yili dégidek élip bérilidighan we adetke aylinip qalghan iptar pa'aliyiti bu qétim alahide ehmiyetlik ötküzülgen bolup, iptargha qatnashqan yashlar, wetende dawalinishta qiyniliwatqan bir yashqa iqtisadi yardem bérish üchün i'ane toplashqa seperwer qilindi.

Xitayning türkiyidiki elchisi gung shyawshéng 24 - awghust qeyseri sheher bashliqi bilen körüshti

Xitayning türkiyidiki elchisi gung shyawshéng 8 - ayning 24 - küni qeyserige yene bir qétim bérip qeyseri sheher bashliqi memet özhaseki bilen körüshti. 2009 - Yili türkiye bash ministiri rejep tayyip erdoghan qeyseri türkistan mehelliside olturushluq bir Uyghurning öyige kirip hal sorighan, uningdin uzun ötmey xitay elchisi gung shyawshéng qeyserige kélip qeyseri waliysi bilen uchrashqan idi.

Eng qiziqarliq bolghini shuki, qeyseri sheher bashliqi memet özhaseki ependi bu yil 8 - ayning 19 - küni qeyseride pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyitining iptar ziyapitige qatniship Uyghurlar heqqide söz qilghan idi.

Xitay elchisi gung shyawshéngning qeyseri ziyaritidin 4 kün kéyin, yeni 8 - ayning 28 - küni chüshtin kéyin türkiye prézidénti abdullah gül qeyseri shehiridiki Uyghurlar olturaqlashqan türkistan mehellisige kélip emrullah efendigil ependining a'ilisini ziyaret qilghan. Abdullah gülni 100 ligen Uyghurlar kütüwalghan, u Uyghurlar bilen 20 minut mungdashqan.

Söhbet jeryanida dunya Uyghur qurultiyi mu'awin bashliqi séyit tümtürk ependi türkiye prézidénti abdullah gülge dunya Uyghur qurultiyi re'isi rabiye qadir xanimning hayati bayan qilin'ghan kitabni soghat qildi.

Doktor erkin sidiq ependi bashchiliqidiki Uyghur akadémiyisi hey'iti türkiyide pa'aliyet élip bardi

Doktor erkin sidiq ependi bashchiliqidiki Uyghur akadémiyisi hey'iti türkiye bash ministirliq idarisi tarmiqidiki türkiy milletler hemkarliq idarisi ma'arip - medeniyet we ijtima'iy hemkarliq bashqarma bashliqi doktor mehmet yilmaz ependi bilen körüshti we ulargha bezi teleplerni otturigha qoydi.

Uyghur akadémiyisi hey'itining ezaliri yene türkiye ilmiy we téxnologiye tetqiqat idarisi xelq'ara hemkarliq bashqarma mes'uli proféssor doktor nilay basharan xanim bashchiliqidiki hey'et bilen uchriship, Uyghur akadémiyisi bilen qandaq hemkarlishish heqqide muzakire élip bardi.
 
9 - Ayning 1 - küni, doktor erkin sidiq ependi türkiyining tonulghan uniwérsitétliridin biri bolghan boghaz'ichi uniwérsitétida léksiye sözlidi. Bu ilmiy doklat yighinigha oqutquchi, magistir we doktur oqughuchilar qatnashti. Erkin sidiq ependi ulargha özining élip bériwatqan tetqiqatliri we buningdin kéyinki pilanliri heqqide melumat berdi.

Onsu nahiyilik saqchi idarisi soraqxanisigha 4 kün qamap qoyulghan abduréhim mollek aka qoyuwétilgen

Erzdar abduréhim mollek aka aldinqi hepte béyjingdin tutup kétilgendin kéyin, u deslepte onsu nahiyilik saqchi idarisining soraqxanisigha 4 kün qamap qoyulghan we qattiq soraq qilin'ghan. Soraq jeryanda uning béyjinggha bérish jeryani, chet'el muxbirlirining ziyaritini qobul qilish ehwali éniqlan'ghan؛ hem u, "chet'eldiki Uyghur pa'aliyetchiliri bilen körüshtüng" dep tenqidlinip tehditke uchrighan.

Aridin 4 kün ötkende saqchilarning mu'amiliside ushtumtut özgirish peyda bolup abduréhim mollek aka qoyuwétilgen. Abduréhim aka deslepte yashlar meydanining rehberlikige tapshurulghan, u meydan'gha kelgende, özige heqsizliq qilghan meydan bashliqining wezipisidin élip tashlan'ghanliq xewirini anglighan.

Yéngi teyinlen'gen meydan bashliqi uni illiq mu'amile bilen kütüwalghan we erzini bir ay ichide bir terep qilip bolidighanliqi heqqide wede bergen.

Abduréhim aka nöwette, bir ayghiche meydan bashliqining wedisining ijrasini kütmekchi؛ eger yenila hel qilinmighan ehwalda erz üchün 12 ‏- qétimliq béyjing sepirini bashlimaqchi.

28 - Awghust enqerede, xitay waskitbol komandisigha qarshi namayish ötküzüldi

2010 - Yili dunya chémpiyonluq waskitbol musabiqisi türkiyide dawamlashmaqta. 8 - Ayning 28 - küni xitay waskitbol komandisi musabiqige chüshüshtin burun, enqere poyiz istansisining aldidiki arena tenterbiye sariyining aldida namayish ötküzüldi.

Bu namayishni enqerede pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyiti uyushturghan. Namayishqa xeyrullah ependi bashchiliqida 50 etrapida kishi qatnashti. Xitay waskitbol komandisi tenterbiyichiliri bilen xitaylar arena tenterbiye zaligha kirishtin burun, qoligha lozunka we kökbayraqlarni kötürüwalghan 50 etrapida namayishchi shu'ar towlap xitaylargha bolghan naraziliqini bildürüshti.

Lozunkilargha ' tenterbiye qérindashliqning simwoli, xitay némining simwoli? xitay, Uyghurlargha élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqni toxtat, u yerning ismi shinjang emes, sherqiy türkistan, xitaylar sherqiy türkistandin yoqal' dégen sho'arlar yézilghan.

Ürümchide 'az sanliq milletlerge pasport ishlesh' toxtitilghan

Radi'omizgha Uyghur ilidin kelgen inkaslargha qarighanda, xitayning ürümchidiki jama'et xewpsizlik organliri, türkiyige oqushqa yaki tughqan yoqlashqa bérish üchün pasportqa iltimas qilghan Uyghurlargha 'hazir az sanliq milletlerge pasport ishlesh toxtitildi'dégen.

Uchurlardin melum bolushiche, xitayning jama'et xewpsizlik organliri hazir bashqa jaylardin ürümchige kélip pasportqa iltimas qiliwatqan yaki pasport kütüp turghan Uyghurlargha qesten qiyinchiliq tughduruwatidu.

Pasportqa iltimas qilghan Uyghurlar ulardin 'néme üchün toxtitildi' dep sorisa, bu so'algha jawab bérishni ret qilghan

5 - Iyul weqeside tutqun qilin'ghan Uyghur yashliri tuz shakarapi bilen zeherlen'gen

Yéqinda ürümchidin chet'elge chiqqan ismini ashkarilashni xalimighan bir Uyghur séstra, özining ürümchide melum doxturxanida ishlesh jeryanida, 5 - iyul weqesidin kéyin türmilerdin qoyup bérilip, oxshash késellik alametliri bilen jiddiy qutquzushqa doxturgha élip kélin'gen nurghun Uyghur yashliri bilen uchrashqanliqini hem ularni dawalashqa qatnashqanliqini, bu jeryanda bu yashlarning hemmisining tuz shakarapi bilen zeherlen'genliki éniqlan'ghanliqini bildürdi.

Bu séstiraning bildürüshiche, ularning börek, yürek hem jigerge oxshash ichki ezalirining xizmet iqtidari kardin chiqqan, muskul yiglesh, söngek shalanglashqa oxshash késellik alametliri seweblik pütün bedini éghir derijide susizlashqanliqtin maghdursizlan'ghan bu bimarlarning beziliri qutquzush ünüm bermey ölüp ketken.

Esli bu bimarlar 5 - iyul weqeside qolgha élinip, saqchixanilarda mejburi halda köp miqdarda tuz süyi ichküzülüp qiyin ‏ - qistaqqa élin'ghanlar iken. Bu ehwal omumyüzlük bolup, doxturgha meyli özi kelgen yaki a'ilisidikiler ekelgen Uyghur yashlirining hemmiside dégüdek mushundaq alametler körülgen.

5 - Iyul weqesidin kéyin xitay Uyghur éli heqqidiki barliq uchurlarni küchlük qamal qilip kelgechke, qiyin - qistaqqa élin'ghan Uyghurlar heqqide éniq uchur toplashqa imkaniyet yoq, lékin chet'ellerge qéchip chiqqan bezi Uyghurlar teripidin nurghun mesililer dunyagha bar - bara ashkarilanmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet