Heptilik xewerler (18 - séntebirdin 24 - séntebirgiche)

Muxbirimiz gülchéhre
2010-09-24
Share

B d t kishilik hoquq kéngishining 15 ‏ - nöwetlik yighinida d u q wekili kesiy poli'as xanim

Ötken hepte échilghan b d t kishilik hoquq kéngishining 15 ‏ - nöwetlik yighinigha dunya Uyghur qurultiyining jenwede turushluq wekili kesiy poli'as xanim "xitay hökümiti Uyghurlarning herqandaq shekildiki yoluq qarshiliq heriketlirini basturuwatidu؛ diniy ibadetlirini cheklewatidu؛ milliy kimliklirini ajizlashturushqa urunuwatidu؛ qeshqer qedimiy shehirining chéqilishi؛ Uyghur milliy kimliki we medeniyitige qilin'ghan ashkara bir hujumdur" dep söz qilghan.

Bu sözlerdin bi'aram bolghan yighindiki xitay wekiller ömiki derhal naraziliq bildürüp, kesiy xanimning sözlirini, yighinning esli muzakire témisi bilen munasiwetsiz dep körsitip, arqa - arqidin 3 qétim uning sözini toxtitishqa urun'ghan bolsimu, netije bermigen.
 
Yighin riyasetchisi we amérika we en'gliye wekillirimu xitay wekiller ömikining yolsizliqigha arqa - arqidin naraziliq bildürgen we kesiy xanimni sözini dawamlashturushqa chaqirghan.

Kesiy xanim ziyaritimizni qobul qilip, "xitay terep teleplirining yolsizliqini bilidu. Lékin ular Uyghur mesilisining b d t gha élip kirilishini xalimaydu. Shuning üchün ular méning sözlirimni anglashqa taqet qilalmidi," dédi.

Xitay "sot sistémisidikilerning 2 - qétimliq shinjanggha yardem bérish xizmet yighini" ürümchide échildi

19 - Séntebirdin 21 - séntebirgiche xitay "sot sistémisidikilerning 2 - qétimliq shinjanggha yardem bérish xizmet yighini" ürümchide échildi.

Yighinda xitay aliy xelq sot mehkimisining bash sodiyisi wang shingjünning pütün memlikettiki her derijilik sot mehkimilirini Uyghur aptonom rayonidiki sotlarning délo bir terep qilishigha yardem bérishke buyruq bérip "memlikettiki her derijilik sot mehkimiliri shinjangning milliy bölgünchilerge, diniy radikal we térrorchilargha qarita zerbe bérishige hem muqimliqni ishqa ashurushigha yardemde bolushi kérek, shuningdek xelqni béyitip chégrini qoghdashqa edliye jehettin kapaletlik qilishimiz kérek," dep tekitligen.
 
Buning aldida yeni ötken yili, "5 - iyul weqesi"din kéyinla, xitay kompartiyisining Uyghur élige qoyghan sabiq sékrétari wang léchüen, "5 - iyul" tutqunlirini qattiq jazalash heqqide mexsus téléwiziye nutqi bergen shundaqla 5 - iyulgha da'ir délolarni bir terep qilishqa Uyghur élining her derijilik sot mehkimiliridin 100 din artuq sodiyini ürümchige yötkep kelgen idi.

Yéqinda Uyghur aptonom rayonining edliye sépide xizmet qiliwatqan ismini ashkarilashni xalimighan bir adwokat radi'omizgha uchur yetküzüp, xitay da'irilirining barliq sot sistémisini heriketke keltürüp Uyghur élide siyasiy jinayetke chétishliq délolarni bolupmu delillep 5 - iyulda qolgha élin'ghan Uyghurlarning délolirini jiddiy bir terep qilishqa qatnishiwatqanliqini delillidi.
 
Dunya Uyghur qurultiyi bash katipi dolqun eysa ependi, "xitay hökümitining ‏Uyghur élidiki bölgünchilikke da'ir délolarni bir terep qilishta Uyghur éli ichidiki sot mehkimiliri we ijrachiliridin bashqa pütün xitaydiki sot mehkimilirini heriketke keltürgenlikining özila, xitayning 5 - iyulda tutqun qilghan Uyghurlarning perezdinmu köplükini ispatlaydu" dédi.

Rabiye qadir xanim amérikining yuta shtatida bir qatar pa'aliyetlerni élip bardi

Rabiye qadir xanim, 20 ‏ - séntebirdin 23 - séntebirgiche, amérikining yuta shtatida bir qatar pa'aliyetlerni élip bardi. Rabiye qadir xanim yuta uniwérsitétini öz ichige alghan bir qanche meshhur uniwérsitétlarda Uyghurlarning tarixi we hazirqi siyasiy weziyiti toghrisida nutuq sözlep, oqutquchi we oqughuchilarning yuqiri bahasigha érishken.

22 ‏ - Séntebir küni, rabiye xanim yene yutaning merkizi sofitlak shehirige yétip bérip, yuta uniwérsitéti ottura sherq we asiya institutining teklipige bina'en, Uyghurlarning weziyiti heqqide doklat bergen.

Yuta uniwérsitétida yene, rabiye qadir xanim heqqide ishlen'gen "muhebbetning 10 sherti" namliq höjjetlik filim qoyulghan. Filim axirlashqandin kéyin rabiye qadir xanim yuta uniwérsitétigha tewe asiya we ottura sherq institutining prézidént, doktor we proféssorliri bilen uchrushup Uyghurlar mesilisi üstide muhim söhbetlerni élip barghan.

Rabiye qadir xanimning yuta shtatidiki pa'aliyetliri, yutadiki nopuzluq gézit - zhurnal radi'o we téléwiziyilerde bérilgen. Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanim - 23 séntebir amérika yuta shtatidiki üch künlük ziyaret pa'aliyetlirini netijilik ayaghlashturup washin'gton'gha qaytip keldi.

Xitay "4 ni éniqlashni yenimu kücheytip, rayonning uzun muddetlik eminlikige kapaletlik qilish"ni tekitligen

"Tengritagh" torining 20 - séntebirdiki xewiride, Uyghur aptonom rayonluq partkomning teshkilat bölüm bashliqi xen yongning kadirlardin bu heriket jeryanida "asasi qatlamgha singip kirip, 4 ni éniqlashni yenimu kücheytip, rayonning uzun muddetlik eminlikige kapaletlik qilish"ni telep qilghanliqi bildürüldi.

Istansimiz igiligen uchurlardin melum bolushiche, Uyghur aptonom rayonluq partkomning orunlashturushi bilen 2010 - yili 6 - ayning axiridin bashlap, Uyghur rayonidiki kadirlardin seyyare tekshürüsh etriti teshkillinip, pütkül Uyghur aptonom rayoni da'iriside "tötni bilish, tötni éniqlash, tötni igilesh xizmiti" élip barmaqta iken. Uyghur aptonom rayonida dawamlishiwatqan "tötni éniqlash, tötni igilesh" xizmiti Uyghurlargha qaritilghan.
 
Inkaslardin bu qétimqi tekshürüshte, ilgiri siyasiy xataliqlar bilen jazalan'ghanlar, türmide yétip chiqqanlar, bultur ürümchide yüz bergen "5 - iyul ürümchi weqesi" ge oxshash weqelerge qatnashqanlar hem yaqa yurtlarda uruq - tughqan baliliri barlarning nuqtiliq tekshürüsh obyékti qilinip, tekshürüsh jeryanida her bir a'ilining ehwalidin yazma xatire qaldurulmaqta.

Xitay - yaponiye arisidiki sénkaku aralliri mesilisining jiddiylik derijisi yenimu yuqiri kötürüldi

Xitay bilen yaponiye otturisidiki sénkaku arallirigha bolghan igidarchiliq hoquqi mesilisidin peyda bolghan jiddiylikning derijisi, bu hepte yenimu yuqiri kötürüldi.
 
Xitay - yaponiye otturisidiki jiddiylikning sherqiy déngizdila emes, b d t chong yighinidimu ipadisini tapti. Xitay bash ministiri wén jyabaw seyshenbe küni nyu - yorkqa yétip béripla 'eger tokyo xitayning kéme bashliqini derhal qoyup bermise, talash - tartishtiki arallar üstide dawamlishiwatqan élishishning derijisi örleydu' dep yaponiyige tehdit saldi.

Xitay tashqi ishlar bayanatchisi jyang yü charshenbe küni, amérikini sherqi déngiz mesilisidin néri turushqa chaqirdi.Xitay bayanatchi bügünki sözide, sherqi déngiz mesilisini peqet talash - tartishtiki arallar bilen tutishidighanla döletlerningla sözlishishi kéreklikini eskertken.

Yaponiye terep jüme küni xitayning béliqchilar kémisi kapitanini qoyup béridighanliqini élan qildi. Lékin xitay shényangshida töt neper yaponiyilik sayahetchini cheklen'gen herbiy rayonni süretke élish bilen eyiblep tutqun qildi.

Amérika prézidénti obama peyshenbe küni yaponiye bash ministiri bilen uchriship birlikte muxbirlargha söhbet élan qilip " amérika - yaponiye ittipaqdashliqi dunya tinchliqi we bixeterlikining ul téshi "dep bayanat berdi. Bu axbaratlarda xitaygha bérilgen jiddiy signal dep mulahize qilinmaqta.

Amérika prézidénti obama jüme küni, sherqi jenubi asiya döletliri bilen yighin ötküzdi we birleshme bayanat élan qilmaqchi.

Türkiyidiki 7 - nöwetlik xelq'araliq anatoliye medeniyet we sen'et féstiwalida Uyghurlar

9 - Ayning 17 - künidin 26 - künigiche ötküzülidighan 7 - nöwetlik xelq'araliq anatoliye medeniyet we sen'et féstiwalida Uyghurlarning bay sen'itini tonushturushigha purset yaritip bérilgen.

Bu féstiwalgha türkiyidin 23 jem'iyet we wexpe, ottura asiya türkiy jumhuriyetliri we bashqa türkiy milletlerdin wekiller qatnashmaqta.

Alahide teklipke bina'en istanbuldin kelgen Uyghur naxsha - usul ömiki oyun qoyup bolghandin kéyin, sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyiti enqere shöbisining bashliqi xeyrulla efendigil ependi sehnide söz qilip Uyghurlarning bay sen'itini tonushturushigha shert - shara'it yaritip bergenlikige rehmet éytti.

Ottura asiya türkiy jumhuriyetliri herqaysi, türkiy milletler we türkiyidin kelgen minglighan féstiwal ehli qollirida kök bayraq bilen türkiyining ay - yultuzluq qizil bayriqini lepildetken halda Uyghur naxsha - usullirini kördi.

Xitayning Uyghurlargha qaratqan "diniy yosunda kiyinishni cheklesh" herikiti yene kücheytilgen

Bu hepte kucha, xoten, ghulja qatarliq jaylardin radi'omizgha kelgen uchurlardin, bu yil ramzan éyi we xitayning dölet bayrimi mezgilide, xitayning Uyghurlargha qaratqan "diniy yosunda kiyinishni cheklesh" herikitining yene kücheytilgenliki melum.

Bu yil ramzan mezgilide, kucha nahiyisining xaniqatam yézisi ( xaniqa atam yézisi depmu atilidu, xitay hökümiti bu jayning ismini kucha nahiyisi 7 - rayon dep özgertken. - Aptordin) qatarliq jaylarda, "diniy yosunda kiyinishni cheklesh" herikiti yene bir qétim kücheytilgen.

Inkaslardin kucha saqchi da'iriliri we yéza kadirlirining her peyshenbe küni bazargha kirgen ayallarning yüzini mejburi achquzuwétidighanliqini, yüzini yögigen ayallar, saqal qoyghan erlerge 200yüendin 1000 yüen'giche jerimane qoyulidighanliqi ashkarilandi.

Xotendin inkas qilghuchi bu yil ramzan mezgilide yéziliq hökümetning déhqanlarning roza tutushigha qarita nazaretni kücheytkenlikini we ramzan mezgilide tünekke oxshash yighilishlarni ötküzüshini chekligenlikini ilgiri sürdi.

Ili tewesidin igilishimizge qarighandimu bu yil yaz peslide hökümet da'iriliri herqaysi yézilarda mexsus adem belgilep, "diniy yosunda kiyinishni cheklesh" herikiti élip barghan. Uning bildürüshiche, hazir ular turushluq jayda uzun könglek kiyip, yüzini yögep yürüdighan ayallar asasen qalmighan. Saqal qoyup yürüdighan erlermu barghanche aziyishqa bashlighan.

Xitay hökümitining Uyghur qatarliq musulmanlarning diniy étiqadi we milliy en'enisige qarita élip barghan cheklesh siyasetliri, xelq'ara kishilik hoquq jem'iyetliri hem gherb démokratik ellirining üzlüksiz eyiblishige uchrap kelmekte.

Xitaydiki "2010‏ - yilliq in'gliz tili nutuq we talant musabiqisi"de, Uyghur mahir ümid haji chémpiyon bolghan

Xitay boyiche ötküzülgen, memliketlik 2010‏ - yilliq in'gliz tili nutuq we talant musabiqiside, ürümchide musabiqige chüshken Uyghur mahiri ümid haji chémpiyon bolghan.

Xitayning CC TV soda élip bérilghan bu qedem basquchluq yuqiri ölchemlik musabiqide, ürümchidiki maliye - iqtisad uniwérsitétining kompyutér kespini püttürgendin kéyin, ghulam til merkizide oqutquchiliq qilghach chet'ellerge oqushqa bérish üchün imtihan'gha teyyarliq körüwatqan ümid haji yuqiri mahariti we yéngilmes rohi bilen riqabetchilirini yéngip birinchi bolup tallan'ghan.

Ümid haji her bir maharet körsitish pursetliride özini emes belki Uyghur medeniyiti tonushturghan.
 
Hel qilghuch musabiqide qolidiki rawabni sétip, rak késilige giriptar bolghan sawaqdishigha i'ane toplashni meqset qilip nutuq sözligende, bahalighuchi hem tamashibinlar uning nuqsansiz in'glizche til qabiliyitige qayil bolupla qalmay, uning yüksek insanperwerliki hem jür'itidin tesirlen'gen.

Bu, Uyghurlarning xitay boyiche ötküzülgen in'gliz tilidin maharet körsitish musabiqiside tunji qétim utup chiqishi emes. Ötken yildiki oxshash musabiqidimu bir Uyghur yash taji taqighan idi.

 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet