Heptilik xewerler (13 - noyabirdin 19 - noyabirghiche)

Muxbirimiz jüme
2010-11-19
Share

Uyghurlar sherqiy türkistan jumhuriyitining dölet bayrimini xatirilidi

12 ‏- Noyabir dunyaning herqaysi jayliridiki Uyghurlar sherqiy türkistan jumhuriyitining dölet bayrimini xatirilidi.

Jumhuriyet küni amérika, bir qism yawropa elliri, awstraliye, türkiye, qazaqistan we qirghizistan qatarliq döletlerde herxil shekilde xatirilendi.

12- Noyabir amérikining wirjiniye shitatida ötküzülgen xatirilesh murasimigha dunya Uyghur qurultiyi re'isi rabiye qadir xanim qatnashti we muhim söz qildi.

Rabiye qadir xanim Uyghurlardin öz ejdadlirining izida méngip, 1933 ‏- we 1944 ‏- yildiki ikki jumhuriyetni milliy bayram süpitide izchil xatirilesh, "ghulja weqesi" we "ürümchi weqesi"ge oxshash künlerni hergiz untumasliqni telep qildi.

Uyghurlar bashqa musulmanlar bilen birlikte qurban héytni kütüwaldi

Bu hepte Uyghur éli we dunyaning her qaysi jaylirida yashawatqan Uyghurlar bashqa musulmanlar bilen birlikte qurban héytni kütüwaldi.

Qurban héyt munasiwiti bilen Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanim Uyghur élining ichi - sirtidiki barliq Uyghurlarning jümlidin barliq musulmanlarning qurban héytini tebriklidi.

Rabiye qadir xanim, hemme adem xushalliqqa chömidighan bu xasiyetlik künlerdimu, Uyghur élide yashawatqan Uyghurlarning héyt xushalliqidin mehrum halda herxil bésim astida yashawatqanliqini bildürdi.

Amérika, xitayning Uyghurlargha yürgüzgen diniy siyasitini eyiblidi

Amérika tashqi ishlar ministirliqi doklat élan qilip, xitayning Uyghurlargha yürgüzgen diniy siyasitini eyiblidi.

Doklatta, bu bir yilda xitaydiki diniy erkinlik weziyitining dawamliq nacharlashqanliqi, Uyghur musulmanliri, tibet buddistliri we xitay xristi'an guruhlirining zerbige uchrap, öktichi diniy zatlarning tutqun qilin'ghanliqi we türmige solan'ghanliqi ilgiri sürülgen.

Amérika tashqi ishlar ministiri hillariy klinton xanim, xitayning diniy guruhlargha parakendichilik séliwatqanliqini eskertip, "biz hökümetning tibet buddistlar, a'ile chérkawlirigha eza xristi'anlar we Uyghur musulmanlirigha parakendichilik séliwatqanliqigha da'ir xitaydin kelgen melumatlarni tapshuruwalduq" dédi.

Doklatta xitay yene diniy étiqad erkinlikini éghir derijide depsende qiliwatqan döletler qatarigha tizilghan.

Xitay, Uyghur éli ma'arip sistémisigha qaritilghan alahide xizmet guruppisi qurup chiqti

Xitay ma'arip ministirliqi Uyghur éli ma'arip sistémisigha qaritilghan alahide xizmet guruppisi qurup chiqti.

Shinxu'a agéntliqida körsitishiche, mezkur guruppa Uyghur élide yolgha qoyuluwatqan "qosh til", kespiy we aliy ma'ariplargha yölinish belgilesh, oqutush programmilirini tüzüsh qatarliqlargha mes'ul bolidiken.

Bu alahide guruppining qurulushi, xitay Uyghur élide "qosh til" ma'aripini jiddiy kölemleshtüriwatqan we shuninggha egiship Uyghur tildiki mekteplerni barghanche kémeytip, Uyghur oqutquchilar qoshunini hessilep qisqartiwatqan mezgilge toghra keldi.

Jama'et erbabi muhemmed salih hajim 13 - noyabir istanbulda wapat boldi

Türkiyidiki Uyghurlar arisida tonulghan jama'et erbabi muhemmed salih hajim 13 - noyabir istanbul shehiride 87 yéshida wapat bolghan.

Muhemmed salih hajim 1923 - yili, atushning meshhet yézisida dunyagha kelgen we 1934 - 1937 - yilliri memtili tewpiq ependi atushta achqan yéngiche mektepte oqughan.

Muhemmed salih hajim 1944 - 1949 - yilliridiki sherqiy türkistan jumhuriyiti mezgilide ghuljida yashighan we köpligen meshhur tarixi shexsler bilen uchrashqan. Merhum 1981 - yili türkiyige kélip yerleshkendin buyan, Uyghurlarning her türlük pa'aliyetlirige aktip qatniship, özining tégishlik rolini jari qildurghan idi.

Uyghur éli eydiz yuqumdarlirining ehwali yamanlashti

Uyghur éli, yéngidin melum qilin'ghan eydiz yuqumdarlirining sani jehette xitay boyiche 4 - orunda, eydiz yuqumdarlirining omumiy sani jehette 5 - orunda turidiken.

"Tengritagh tori" ning xewer qilishiche, bu yil séntebirning axirighiche, Uyghur élide eydiz wirusi bilen yuqumlan'ghuchilarning omumiy sani 32 ming 532 ge yetken. Bularning ichide 5 ming 651 ademde resmiy késellik alamiti shekillen'gen.

"Ürümchi tori" da xewer qilishiche, xitayning bashqa jaylirida eydiz wirusidin yuqumlinish ehwali bir qeder töwenligen bolsimu, Uyghur éli qatarliq rayonlarda yuqumlinish ehwali yenila éghir iken.

Sha'ire göher memet milliy kemsitishke qarshi dawa qilip béyjinggha keldi

Göher memet esli ürümchi shehiri"1 - awghust" polat tömür shirkitining ishchisi bolup, u, ötken yili dékabir zawuttiki yer asti soda merkizide 30 nechche xitay tijaretchining éghir milliy kemsitish xaraktéridiki til - haqaritige uchrighan.

Weqe zawuttiki Uyghur ishchi - xizmetchiler arisida küchlük ghulghula peyda qilghan. Emma, ürümchidiki alaqidar organlar mesilini hel qilmighan.

Axiri sha'ire göher memet mesilini xitayning yuqiri derijilik organlirigha yetküzüsh üchün béyjinggha yétip kelgen. U nöwette béyjingda erzini dawamlashturmaqta.

Amérika dölet mejliside teyyarliniwatqan Uyghurlar hoquqlirini qoghdashqa alaqidar 953 - nomurluq qanun layihisi qollashqa érishti

Amérika dölet mejlisi tom lentos kishilik hoquq komitéti we amérika awam palatasi ezasi ari léwin qatarliqlar teyyarlawatqan Uyghurlarning hoquqlirini qollashqa alaqidar 953 - nomurluq qanun layihisi qollashqa érishti.

Amérika dölet mejlisi ezasi jeymis mikgowérn mezkur qanun layihisini dölet mejliside muzakirige qoyushqa teyyarliq körüwatqan erbablargha mektup yollap, ularning xizmitige ilham berdi.

Jeymis ependi mektupida, 2009‏ - yili 7‏ - ayda namayish ötküzgenliki üchün, qolgha élin'ghan we adaletsiz sotlap öltürülgen Uyghurlarning xitaydiki qanunluq hoquqini choqum sürüshtürüsh kéreklikini yene bir qétim tekitligen.

Hazir dölet mejliside bu layihini qollaydighan erbablar kündin - kün'ge köpeymekte.


Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet