40 Тин артуқ хәлқаралиқ аммиви тәшкилат баянат елан қилип, идрис һәсәнни қоюп беришни тәләп қилди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2022.07.20
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
idris-hesen-duq.jpg Идрис һәсән маракәшкә меңиштин бир қанчә күн бурун қизи билән биллә чүшкән рәсим. 2021-Йили июл, түркийә.
uyghurcongress.org

19-Июл дуня уйғур қурултийи қатарлиқ 40 тин артуқ хәлқаралиқ тәшкилат уйғур паалийәтчи идрис һәсәнниң қолға елинғанлиқиниң бир йиллиқи мунасивити билән баянат елан қилип, маракәш һөкүмитидин идрис һәсәнни түрмидин қоюп беришини тәләп қилди.

Идрис һәсән әпәнди маракәш дөләт хәвпсизлики хадимлири тәрипидин 2021-йили 7-айниң 19-күни маракәшниң касабиланка айродромида қолға елинған болуп, бир йилдин буян маракәштики бир түрмидә тутуп турулмақта. Бирләшмә баянатни оттура шәрқ вә шималий африқа кишилик һоқуқ тәшкилати, дуня хәтәр астидики милләтләрни қоғдаш тәшкилати, хәлқара тән җазасиниң алдини елиш тәшкилати, белгийә алдинқи сәп қоғдиғучилири тәшкилати, дуня уйғур қурултийи қатарлиқ 40 тин артуқ аммиви тәшкилат елан қилған. Мәзкур бирләшмә баянат һәққидә зияритимизни қобул қилған д у қ ниң муавин рәиси пәрһат муһәммәди әпәнди мундақ деди:

“д у қ қатарлиқ аммиви тәшкилатлар елан қилған баянатта, хитайниң шәрқий түркистандики җинайи қилмишлирини дуняға паш қилишта актип рол ойнап кәлгән идрис һәсән әгәр хитайға қайтурулған тәқдирдә унуң түрмигә ташлинип еғир қийнашқа дучар болидиғанлиқи, һәтта һаятиниң хәвпкә учрайдиғанлиқи тәкитләп өттуқ. Буниң билән бирликтә маракәш һөкүмитиниң өзи имза қойған хәлқара тән җазасиниң алдини елиш әһдинамисиниң роһиға әмәл қилип, идрис һәсәнни хитайға өткүзүп бериштин қәтий түрдә сақлиниши вә идрис һәсәнниң башқа бир бихәтәр дөләткә панаһлиниши үчүн демократик әлләр вә хәлқаралиқ кишилик һоқуқ тәшкилатлири билән йеқиндин һәмкарлишиши керәклики билдүрүлди”.

Шәрқий түркистан тәтқиқат вәхписи баш катипи абдурәһим буғра әпәнди зияритимизни қобул қилип, идрис һәсән әпәндиниң талантлиқ, яхши оқуған уйғур зиялийси икәнликини униң шәрқий түркистан дәвасиға зор төһпә қошқанлиқини баян қилип мундақ деди:

“идрис һәсән әпәнди билән мән яхши өткән идим. У, яхши оқуған талантлиқ яш иди. У, 2012-йили түркийәгә кәлгәндин тартип график лайиһәләш, тор бети ясаш, филим кириштүрүш қатарлиқлар билән шуғуллинип кәлгән иди. Бу җәрянда бир қисим тәшкилатларниң хизмәтлиригә вә хитайниң шәрқий түркистандики ирқий қирғинчилиқ җинайитини хәлқара җәмийәткә паш қилишқа зор төһпә қошқан иди. У, хитайниң әрз-шикайити сәвәблик көп қетим тутқун қилинған. У, 2017-йили 4-айниң 6-күнидин 2018-йили 4-айниң 6-күнигичә дәл бир йил әрзурум вилайитидики көчмәнләр идариси билән айдин вилайитидики көчмәнләр идарисиниң тутуп туруш орнида тутуп турулған иди. Түркийәдә бәк аваричиликкә учриғачқа түркийәдин бихәтәр дөләткә кетишкә мәҗбур болған иди”.

Идрис һәсән 2021-йили 7-айниң 19-күни түркийәдин ғәрбий явропа дөләтлиригә панаһлиқ издәп меңип маракәшниң касабиланка хәлқара айродромида тутуп қелинған. Хитай билән мунасивити йеқин болған маракәш һөкүмити хитайниң тәлипи билән хәлқаралиқ тәшкилатларниң тәлипигә вә өзи имза қойған хәлқара қийнашниң алдини елиш әһдинамисиниң роһиға писәнт қилмай-2021 йили-12 айниң 15-күни сот арқилиқ идрис һәсәнни хитайға қайтуруп бериш һәққидә қарар чиқарғаниди.

Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған дуня уйғур қурултийиниң программа директори зумрәтай әркин ханим д у қ башта бәзи аммиви тәшкилатларниң тиришчанлиқи билән б д т ниң идрис һәсәнни ‛кишилик һоқуқ паалийәтчиси‚ дәп қоғдаш даирисигә киргүзгәнликини баян қилди. У, мундақ деди:

“маракәш һөкүмити 2021-йили 12-айниң 15-күни сот арқилиқ идрис һәсәнни хитайға қайтуруп бериш һәққидә қарар чиқарғаниди. У, күндин тартип маракәш һөкүмити хәлқараниң интайин күчлүк бесимиға дуч келип, идрис һәсәнни хитайға қайтурушни һазирғичә кечиктүрүп кәлди. Идрис һәсән тутулғандин кейин, интерпол (хәлқара сақчи тәшкилати) униң үстидин чиқарған тутуш буйруқи әмәлдин қалдурулған. Б д т му уни‚кишилик һоқуқ паалийәтчиси‛дәп қоғдаш даирисигә киргүзди”.

Идрис һәсән 2012-йили хитайниң шәндуң өлкисигә җайлашқан хитай нефит университетини пүттүргән вә шәрқий түркистандики бастуруш сиясити сәвәблик2012-йили 10-айниң 7-күни түркийәгә кәлгән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.