Фирансийә парламент әзалири "шәрқий түркистан җумһурийити" байримини тәбриклиди

Мухбиримиз нуриман
2020-11-16
Share
firansiye-parlament-ezaliri-jumhuriyet.jpg Фирансийә парламент әзалири "шәрқий түркистан җумһурийәт" хатирә күнигә тәбрик язғанда ишләткән сүрәтләр. 2020-Йили 12-ноябир.
Dilnur Reyhan teminligen

12-Ноябир диаспорадики уйғурлар үчүн алаһидә бир күн. Уйғурлар бу күндә 1933-йили вә 1944-йили 12-ноябир күни қурулғанлиқи җакарланған "шәрқий түркистан җумһурийити" ни хатириләш паалийәтлирини елип бариду.

Бу йил техиму алаһидә болғини "шәрқий түркистан җумһурийити" қурулғанлиқи пәқәт уйғурлар арисидила тәбирикләнмәстин бәлки фирансийә, канада қатарлиқ күчлүк ғәрб дөләтлириниң парламент әзалири тәрипидин тәбрикләнди.

Шәрқий түркистан җумһурийәт күни һарписида явропа парламенти әзаси рафаел гилүксмән, фирансийә парламент әзалиридин орлиян тачи, албани гәйиллот, делфин бәзо, келмаңтин өтәң қатарлиқлар өзлириниң фәйисбук, тивиттир вә инстграм һесаблирида шәрқий түркистан җумһурийәт байримини тәбрикләп язма елан қилған.

Явропа уйғур институтиниң мәсули, актип паалийәтчи дилнур рәйһан ханимниң билдүрүшичә, фирансийәдики сиясий партийәләр шундақла шәһәр башлиқлириниң имза қоюшиға сунулған "уйғурлар билән сәпдашлиқ низамнамиси" ға бүгүнгә қәдәр он шәһәр башлиқи имза қойған болуп, шәрқий түркистан җумһурийәт күни һарписида йәнә төт партийә бу низамнамигә имза қойған. Шуниң билән елан қилған болуп имза қойған партийәләрниң сани җәмий алтигә йәткән.

Вал-дуваз вилайитиниң фирансийә парламентидики вәкили орлиян тачи әпәнди електрон хәт арқилиқ зияритимизни қобул қилди. У хетидә шәрқий түркистан җумһурийәт күни һарписида диаспорадики уйғурларниң җумһурийәт байримини тәбрикләш арқилиқ пүтүн дунядики уйғурларға салам йоллайдиғанлиқини билдүргән болуп бу күндә уйғурларни қоллиғанлиқини билдүрүшиниң сәвәби һәққидә мундақ дәп язған: "явропа уйғур институтиниң мәсули дилнур рәйһанниң ярдими билән уйғурларниң тарихи, мәдәнийити вә әлвәттә һазирқи ечинишлиқ паҗиәси һәққидә нурғун мәлуматқа ериштим. Уйғурлар узун тарихқа игә, мол мәдәнийәтниң саһиблири икән. Уйғурларниң земини бесивелиништин бурун, уйғурлар икки қетим ‹шәрқи түркистан җумһурийити'ни елан қилған болуп, 12-ноябир уларниң дөләт байрими икән. Бу күнни тәбриклишимниң сәвәби, биринчидин; бейҗиң ғәрәзлик һалда йоқитишқа урунуватқан уйғурларниң тарихи вә мәдәнийитини тәшвиқ қилиш. Иккинчидин; уйғурларға йүргүзүлүватқан зулум вә ирқий қирғинчилиққа һөкүмәтниң диққитини тартиш. Иҗтимаий таратқулардики бу хилдики тәбрикләшләрниң символлуқ икәнликини билимән. Корона вируси түпәйли намайиш, йиғин қатарлиқларни уюштуралмидуқ, шуңа мән иҗтимаий тартқуларда болсиму кишиләрниң диққитини тартиш муһим дәп қараймән".

Дилнур рәйһан ханим: "фирансийә парламент әзалириниң шәрқий түркистан байриқиниң рәсимини чиқирип туруп, җумһурийәт байримимизни тәбриклиши бәк муһим әһмийәткә игә" деди.

Дилнур рәйһан ханимниң билдүрүшичә, фирансийә парламентида қурулған "уйғурлар билән сәпдашлиқ гурупписи" ниң әзалири 50 дин ашқан болуп, "шәрқий түркистан җумһурийити" байрими мунасивити билән фирансийәдики сиясий партийәләр шундақла шәһәр башлиқлиридин "уйғурлар билән сәпдашлиқ низамнамиси" гә имза қойғанларниң сани техиму ашқан.

Бу низамнамә алтә маддидин тәшкил тапқан болуп, улар мунуларни өз ичигә алидикән: биринчидин, хитай коммунистик реҗими тәрипидин бастурулушқа учраватқан уйғур хәлқи билән бир сәптә болушқа вәдә беримиз. Иккинчидин, хитай реҗиминиң уйғурларға қарши елип бериватқан инсанийәткә қарши җинайәтлирини һәрхил усуллар билән (таратқу, намайиш. . . Вәһаказа) дуняға аңлитишқа вәдә беримиз. Үчинчидин, хитайға қарши күчлүк иқтисадий, сиясий вә дипломатик җазаларниң қоллинишини тәләп қилишқа вәдә беримиз. Төтинчидин, фирансийәдики хитай коммунистик партийәсиниң сәпсәтә қорали болған 17 куңзи институтиға бериливатқан һөкүмәтниң иқтисадий ярдиминиң тохтишини ашкара тәләп қилишқа вәдә беримиз. Бәшинчидин, уйғур даваси үчүн тиришиватқан уюшмиларға йәрлик һөкүмәтләрниң сиясий вә иқтисади ярдәмдә болуши үчүн вәдә беримиз. Алтинчидин, фирансийәдә яшаватқан уйғур диаспорасиға ярдәм қилиш вә қоғдаш үчүн қолимиздин кәлгән барлиқ усулни қоллинишқа вәдә беримиз.

Дилнур рәйһан ханим сиясий партийәләр вә шәһәр башлиқлириниң бу низамнамигә имза қоюшиниң әһмийити һәққидә тохтилип, мундақ деди: "сиясий партийәләрниң имза қоюши бәк муһим, чүнки улардин һөкүмәттә һоқуқ тутуватқанлар бар, һөкүмәтниң қарариға тәсир көрситиду. Шәһәр башлиқлириниң имза қоюши техиму муһим, чүнки һәр қайси шәһәрләрдики хитайға мунасивәтлик мәсилиләрдә қарар ашуларға бағлиқ. Мәсилән, бир куңзи институтиға берилидиған 20миң яврони тохтатти."

Орлиян тачи әпәнди буниңдин кейинки пиланлири һәққидики соалимизға мундақ җаваб бәргән: "биринчидин, парламент әзаси болуш сүпитим билән, парламентта уйғур мәсилисигә давамлиқ диққәт тартишқа тиришимән. Һазир фирансийәдә мәйли һөкүмәт вә мәйли хәлқ арисида болсун уйғур мәсилисигә көңүл бөлүш барғансери күчийиватиду. Иккинчидин, мениң өзүмниң айрим партийәси бар, ашу партийәниң тәсири арқилиқ уйғур мәсилисини техиму күчәп тәшвиқ қилип, хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан зулумини тохтитишқа тиришимән. Ахирида дәйдиғиним, өзүм турушлуқ шәһәр, вилайәттә хитай ширкәтлири билән һәмкарлишишқа йол қоймаймән. Бәлким билидиғансиз, 15-авғуст бизниң вилайәт йәни вал-дуваз вилайити хуавей ширкити билән болған мунасивитини тохтатқаниди. Биз низамнамидә дейилгини бойичә уйғурлар билән бир сәпти турушқа вәдә беримиз."

Ахирида дилнур рәйһан ханим өзиниң кейинки пиланлири һәққидә тохталди вә йәнә мунуларни тәкитлиди: "әгәр явропадики башқа дөләтләрниң парламентлиридиму мушундақ ‹уйғурлар билән сәпдашлиқ гурупписи'қуралиған болсақ, бирлишип явропа парламентниң қоллишини қолға кәлтүрәлигән болаттуқ. явропадики вә дуняниң башқа җайлиридики дөләтләр билән бу хил сәпдашлиқ орнитиш мәйли һазирқи вәзийитимизни яхшилаш үчүн болсун, мәйли кейинки қайта қурулғуси дөлитимиз үчүн болсун наһайити муһим."

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт