Қирғизистанда икки җумһурийәтни хатириләш паалийити уюштурулди

Ихтиярий мухбиримиз ферузә
2019-11-13
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Қирғизистан «иттипақ» җәмийити уюштурған икки җумһурийәтни хатириләш паалийитидин бир көрүнүш. 2019-Йили 12-ноябир. Қирғизистан.
Қирғизистан «иттипақ» җәмийити уюштурған икки җумһурийәтни хатириләш паалийитидин бир көрүнүш. 2019-Йили 12-ноябир. Қирғизистан.
RFA/Feruze

20-Әсирдә уйғур хәлқи миллий күрәш қилип, икки қетим өз җумһурийәтлирини қурғаниди. Шу икки җумһурийәт 1933-йили, 12-ноябир күни қәшқәрдә, 1944-йили ғулҗида қурулғаниди.

Уйғурлар өзлири олтурақлашқан дөләтләрдә өз ара һәр хил шәкилләрдә бу байрамни ғурур вә үмид билән хатирилигән болуп, қирғизистан уйғурлириму 12-ноябир күни уйғурлар зич олтурақлашқан «аламедин-1» мәһәллисиниң мәдәнийәт өйидә «иттипақ» җәмийитиниң уюштуруши билән икки җумһурийәтни хатириләш паалийити өткүзди. Мурасимға, 1944-1949-йиллиридики миллий инқилаб қатнашқучиси, сабиқ шәрқий түркистан җумһурийити миллий армийә җәңчилири аблимит бәкри вә абдурешит сәлимофлар қатнашти, шундақла бишкәк шәһири вә униң әтрапидики йеза-шәһәрләрдин кәлгән уйғур җамаитидин болуп 300-ға йеқин киши қатнашти. Мәзкур паалийәт қирғизистан уйғурлири «иттипақ» җәмийитиниң рәиси әсқәр қасимофниң риясәтчиликидә елип берилди. 

Икки җумһурийәтни хатириләш паалийити қирғизистан дөләт марши вә шәрқий түркистан миллий марши билән ечилип, арқидин вәтән азадлиқи йолида қурбан болған шеһитларға атап қуран тилавәт қилинди. Риясәтчи әсқәр қасимоф уйғур әһлини шәрқий түркистан ислам җумһурийити қурулғанлиқиниң 86-йиллиқи вә шәрқий түркистан җумһурийити қурулғанлиқиниң 75-йиллиқи мунасивити билән тәбрикләп, асасий доклат қилишқа «иттипақ» гезитиниң баш муһәррири әкбәрҗан бавудунофни тәклип қилди. Әкбәрҗан баудуноф өз доклатида уйғур хәлқиниң манҗу-хитайларға қарши узун йиллардин буян күрәш қилғанлиқини баян қилип, ахири 1933-йили қәшқәр шәһиридә вә 1944-йили ғулҗа шәһиридә қурулған шәрқий түркистан җумһурийәтлириниң тарихи һәққидә тәпсилий доклат оқуди.

Мурасим давамида сабиқ миллий армийә җәңчиси аблимит бәкрийеф әпәнди өз әслимилиридин бир парчисини сөзләп өтти. У, өз әслимисидә 1944-чи миллий армийә партизанлиқ күрәш башлиғанлиқини ейтип, өзи миллий армийәниң иккинчи полкида манас дәриясида окопларда болғанлиқлирини, пост турғанлиқлирини вә қанчилик қийинчилиқлар болғанлиқини, өзлириниң вәтән үчүн җәң қилғанлиқлирини сөзләп өтти, шундақла аблимит бәкрийеф әпәнди бүгүнки күнләрдә уйғур дияридики еғир вәзийәттин қайғуруп, қирғизистанда яшаватқан уйғурларни иттипақлиққа чақирди һәм «иттипақ» җәмийитини вә «иттипақ» гезитини қоғдашни тәкитлиди. 

Йиғин давамида «инсан һоқуқлирини қоғдаш» тәшкилатиниң рәиси турсун ислам қошумчә доклат қилди. У өз доклатида миллий армийә вә шәрқий түркистан җумһурийитиниң тәқдиригә сабиқ совет иттипақи көрсәткән тәсири һәққидә сөзләп өтти. 

Ихтиярий сөзгә тәклип қилинған дуня уйғур қурултийиниң қирғизистандики вакаләтчиси розимуһәммәт абдулбақи җамаәтчиликни вәтән азадлиқи үчүн һәрикәт қилишқа, ойғинишқа вә өзлирини өзгәртишкә чақирди. 

Икки җумһурийәтни хатириләш паалийити йәнә қирғизистанниң җәнубидики җалал-абад вә өзгән шәһәрлиридиму уюштурулди. Җалал-абад шәһиридә әлишир насирахунофниң тәшәббускарлиқида шәһәрлик «достлуқ өйи» дә йиғин өткүзүлди. Өзгән шәһиридә болса, бу йили шәһәрниң уйғур аһалиси биринчи қетим уйғур хәлқиниң тарихий күнлиригә аит мәхсус йиғин уюштурди.

12-Чи ноябир күни йәнә қирғизистан уйғур аяллар бирлики тәрипидин җумһурийәт байримини хатириләп мәвлут мурасими уюштурулди, шундақла «иттипақ» җәмийитиниң аяллар кеңишиниң рәисликигә турсунай ислам ханим сайланди. Мәвлут мурасимини қирғизистан уйғур аяллар бирликиниң рәиси чәшмәм мухтарова ханим ачти. У өз нуқтида көпчиликни шәрқий түркистан ислам җумһурийити вә шәрқий түркистан җумһурийитиниң қурулған күни билән тәбрикләп «иттипақ» җәмийитиниң аяллар кеңишиниң рәиси турсунай ислам ханим билән тонуштурди.

Аяллар бирликиниң актип әзаси һәҗәрбүви ханим, радийо зияритимизни қобул қилип, мусулман әһлиниң улуғ күнлири вә уйғур хәлқиниң мустәқиллиқ байрими биргә келип қалғанлиқини тилға елип, өзлириниң мәвлут вә қуран-тилавәтлирини уйғур хәлқигә вә лагерлардики азаб чекиватқан қериндашларға атап қиливатқанлиқини тәкитлиди.

Қирғизистан уйғур аяллар бирликиниң рәиси чәшмәм мухтарова ханим, зияритимизни қобул қилип, уйғур хәлқиниң миллий кимликини сақлап қелишида аяллар муһим рол ойниғанлиқини тәкитлиди.

Йеқинқи йиллардин буян, қирғизистанниң бишкәк шәһиридила әмәс, бәлки башқа наһийәләрдиму уйғур җамаәтчиликиниң елип барған паалийәтлири вә һәр хил йиғин-мурасимлириға көп санда кишиләрниң келип қатнишиватқанлиқи, бу дөләттә яшаватқан уйғурларниң өз миллитиниң тәқдиригә, җүмлидин уйғур дияридики сиясий вәзийәткә алаһидә диққәт бериватқанлиқини көрситидикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт