Илһам тохти 2022-йиллиқ “нобел тинчлиқ мукапати” ға намзатлиққа көрситилгән

Мухбиримиз меһрибан
2022-01-28
Share
Америка дөләт мәҗлисиниң хитай ишлири кометити тутқундики илһам тохти һәққидә баянат елан қилди Хитай һөкүмити тәрипидин муддәтсиз қамақ җазасиға һөкүм қилинған уйғур зиялийси илһам тохти тутқун қилиништин илгири өйидә мухбирларниң соалиға җаваб бәрмәктә. 2013-Йили 4-феврал, бейҗиң.
AP

Германийәдики “илһам тохтини қоллаш гурупписи” ниң башлиқи әнвәрҗан әпәндиниң билдүрүшичә, 28-январ күни, улар илһам тохтиниң 2022-йиллиқ “нобел тинчлиқ мукапати” ға намзатлиққа көрситилгәнлики һәққидики учурни тапшурувалған.

Әнвәрҗан әпәнди йәнә “мартин әнналис кишилик һоқуқ мукапати”, “сахароф әркинлик мукапати” ға охашаш хәлқарадики нопузлуқ кишилик һоқуқ вә әркинлик мукапатлири билән көп қетим тәқдирләнгән илһам тохтиниң, 2019-йилдин 2022-йилғичә бирнәччә қетим “нобил тинчлиқ мукапати” ға намзат қилип көрситилгәнликини билдүрди.

Әнвәрҗан әпәнди, 2019-йили марко робию башчилиқидики америка дөләт мәҗлиси әзалириниң коллектип һалда илһам тохтини “нобил тинчлиқ мукапати” ға намзат қилип көрсәткәнликини алаһидә тәкитләп өтти.

Мәлум болушичә, 2019-йили америка дөләт мәҗлисидики марко рубию, киристофир симит, корий гарднер қатарлиқ җәмий 13 нәпәр авам вә кеңәш палата әзаси нобел тинчлиқ мукапати комитетиға имзалиқ мәктуп йоллап, илһам тохтини 2019-йиллиқ “нобил тинчлиқ мукапати” ға намзатлиққа көрсәткән. Улар мәктубида уйғур зиялийси илһам тохтиниң “уйғур хәлқиниң кишилик һоқуқини қоғдаш үчүн, хитай һөкүмитини өзи бәлгилигән қанунларға әмәл қилишқа чақирғанлиқини, илһам тохтиниң хитайдики милләтләр ара чүшинишни илгири сүрүш үчүн тинчлиқ билән паалийәт елип барған болсиму, әмма хитай һөкүмитиниң уни наһәқ һалда өмүрлүк қамақ җазасиға һөкүм қилғанлиқи” ни баян қилған иди.

Голландийәдики уйғур паалийәтчиси асийә уйғур ханим, илһам тохтиниң 2022-йиллиқ “нобил тинчлиқ мукапати” ға намзат қилип көрситилишиниң әһмийити һәққидә тохталди.

Асийә ханимниң қаришичә, нөвәттә хәлқарада хитай һөкүмити уйғурларға қарита “ирқий қирғинчилиқ”, “инсанийәткә қарши җинайәт өткүзүш” билән әйиблиниватқан бир шараитта, илһам тохтиниң бу мукапатқа намзат қилип көрситилиши хитай үчүн йәнә бир қетимлиқ зәрбә болуп һесаблинидикән.

Асийә уйғур ханимниң билдүрүшичә, илһам тохти тинчлиқ йоли арқилиқ, йәни қәлими вә тили арқилиқ земини хитай һөкүмити тәрипидин бесивелинған уйғурлар учриған дәпсәндичиликләрни дуняға ашкарилиған уйғур зиялиси икән. У уйғурларниң баравәрлики вә қануний һәқ-һоқуқлирини ашкара тәләп қилғанлиқи үчүнла хитай һөкүмити тәрипидин муддәтсиз қамаққа һөкүм қилинип җазаланған.

Шу сәвәбтин, илһам тохтиниң хәлқарадики нопузлуқ кишилик һоқуқ мукапатлири билән тәқдирлиниши, илһам тохтиниң күришиниң һәқлиқ икәнликини, хитайниң уйғурларға қарита мустәмликилик вә бастуруш сиясити йүргүзүватқанлиқини хәлқара җәмийәткә техиму үнүмлүк аңлатқили болидикән.

Илһам тохти 2014-йили 15-январ бейҗиңдики өйидин тутқун қилинған. Хитай һөкүмити шу йили 9-айниң 23-күни үрүмчидә илһам тохтиға сот ечип, уни “милли қутратқулуқ” вә “дөләтни парчилашқа урунуш” җинайити билән әйиблигән вә муддәтсиз қамаққа һөкүм қилған иди. Илһам тохти тутқун қилинғандин буян, ғәрп демократик дөләтлиридә илһам тохтиға әркинлик тәләп қилиш чақириқлири үзлүксиз давамлишип кәлди. Илһам тохти йәнә “уйғур хәлқиниң әркинлики үчүн күрәш қилған миллий қәһриман” дәп тәриплинип, униңған хәлқарадики нурғун нопузлуқ мукапатлар берилди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт