Хитайниң “интерпол” ни сүйистемал қилишиға қарши садалар күчәймәктә

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021.11.25
Хитайниң “интерпол” ни сүйистемал қилишиға қарши садалар күчәймәктә Бейҗиң дөләтлик йиғин мәркизидики өткүзүлгән 86-нөвәтлик интерпол омумий йиғинида есилған хитай вә интерполниң байрақлири. 2017-Йили 27-сентәбир.
REUTERS

Германийә мәтбуатлири хитайниң “интерпол” ни сүйистемал қилип, уни “хәлқаралиқ овчи” ға айландурушқа уриниватқанлиқини илгири сүрмәктә.

“интерпол”, йәни “хәлқара сақчи” дәп аталған бу тәшкилатниң архипида уйғурларниң ечинишлиқ һаят хатириси, азаблиқ һекайиси бар. 2016-Йили тунҗи қетим хитай җамаәт хәвипсизлик министерликиниң муавин министери мең хоңвей рәиси болуп сайлиништин илгирила, бу тәшкилат хитайниң сүйистемал қилиши билән уйғур вәтәнпәрвәрлири үстидин “қизил башлиқ тутуш буйруқи” чиқирип, уларни “овлаш” қа, паракәндә қилишқа башлиған иди. 21 Йилдин артуқ давамлашқан бу зиянкәшликни германийә ахбарат вастилири бүгүнгә қәдәр унтуп кәтмигән.

Германийәдә нәширдин чиқидиған “сүрәтләр” гезити 24-ноябир күни “хитай уста овчини интерполға намзатлиққа көрсәтмәктә” намлиқ бир мақалә елан қилди. Мақалә мавзусиға “мустәбит һакимийәт хәлқара сақчини өктичиләрни тутушқа буйрумақта, бир овланғучи өктичи: ‛мән өзүмни өлтүривалғили тас қалған идим‚ деди” дегәнләр қошумчә қилинған.

Интерпол (хәлқара сақчи тәшкилати) ниң омумий йиғинида түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоған сөзлимәктә. 2021-Йили 23-ноябир, истанбул, түркийә.
Интерпол (хәлқара сақчи тәшкилати) ниң омумий йиғинида түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоған сөзлимәктә. 2021-Йили 23-ноябир, истанбул, түркийә.

Мақалә мавзусиға көздә тутулған шәхс-д у қ ниң рәиси долқун әйса әпәнди иди. Долқун әйса 1997-йилила “хәлқара сақчи” тәрипидин “қизил башлиқ тутуш буйруқи” чиқирилип издиливатқан шәхскә айланған, хитай һөкүмити униңға “террорист, қатил, булаңчи” дегәндәк төһмәтләрни артқан. Мәзкур мақалида долқун әйсаниң мушу тутуш буйруқи сәвәблик хәлқарада нурғунлиған палакәтләргә дучар болған кәчмишлири изаһлинип өтүлгәндин кейин, 2009-йили корийәдә қолға елинғанлиқ вәқәси пакит сүпитидә баян қилинған. Долқун әйса ашу вәқә һәққидә тохталғанда “сүрәтләр” гезитиниң мухбирлириға: “мән корийә айридурумида 3 күн солап қоюлдум. 4 Нәпәр хитай сақчиси корийәдин мени хитайға елип кетиш үчүн күтүп туратти. Әгәр мән хитайға тапшуруп берилсәм, хитай мени қейин-қистақлар арқилиқ өлүмгә мәһкум қилатти. Мән бундақ бир тәқдирдин сақлиниш үчүн, өзүмни өлтүривелишқа һазирланған идим” дегәнләрни баян қилип бәргән.

Һазир канадада сиясий паалийәтләр билән мәшғул боливатқан д у қ рәиси долқун әйса әпәнди бу һәқтә тохталғанда, хитайниң интерполға башлиқ болушиниң уйғурлар вә башқа милләтләргә хәвп яритидиғанлиқини тәкитлиди. У сөзидә йәнә интерполниң “қара тизимлики” гә кирип қалған адәмниң униңдин асан қутулалмайдиғанлиқини, өзиниң 21 йиллиқ һаят кәчмишлириниң буниңға шаһид болидиғанлиқини әскәртти.

“хитай уста овчини интерполға намзатлиққа көрсәтмәктә” намлиқ мақалидә хитай һөкүмитиниң бу қетим “хәлқара сақчи” ға ху бинчен исимлик бирини рәисликкә намзат көрсәткәнлики, бу адәмниң әслидә хитай җамаәт хәвипсизлик министерликиниң пәрдә арқисидики “уста овчи” си икәнлики, нурғунлиған инсанларни тутуп солашқа төһпә қатқан бирси икәнлики, әгәр у “хәлқара сақчи” ға рәис болса, җаһанниң һәр йәрлиридә яшаватқан уйғурлар вә хоңкоңлуқларниң ов нишаниға айлинидиғанлиқи, хитайниң хәлқара сақчини хәлқаралиқ овчиға айландуридиғанлиқи, долқун әйсаниң бешиға кәлгән күнләрниң башқиларнмиңму бешиға келидиғанлиқи охшаш болмиған нуқтилардин тәсвирләнгән.

Д у қ ниң муавин рәиси пәрһат муһәммиди әпәнди бу хусуста пикир баян қилғанда, әгәр бир хитай сақчи хадими интерполға рәис болған тәқдирдә, бу ялғуз уйғурларға хәвп шәкилләндүрүпла қалмастин, бәлки йәнә тибәтләр, хоңкоңлуқлар вә башқа хитай өктичи күчлири үчүнму хәвп пәйда қилидиғанлиқини тәклитлиди.

“хитай уста овчини интерполға намзатлиққа көрсәтмәктә” намлиқ мақалидә баян қилишичә, интерполға намзат көрситилгән ху фамилилик хитай сақчиси хитай җамаәт хәвипсизлик министерлики тармиқидики “хәлқара һәмкарлиқ бөлүми” ниң муавин рәиси болғанкән. У 2014-йилидин буян чәт әлләрдики өктичи күчләрни тутқун қилишқа рәһбәрлик қилип кәлгән икән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.