Türk dunyasi yash soda-sana'etchiler yighinida sherqiy türkistan mesilisi küntertipke keldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2013.11.28
turk-dunyasi-yash-karxanichilar-yighini-1.JPG Türk dunyasi yash soda-sana'etchiler yighinida xatire süret. 2013-Yili noyabir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türk dunyasi yash karxanichilar yighinida sherqiy türkistan mesilisi küntertipke keldi. 25-Noyabir künidin 28-noyabir künigiche istanbulda chaqirilghan bu yighinda türk dunyasida iqtisadiy hemkarliqni kücheytish toghrisida qarar maqullan'ghan.

Türkiye bash ministirliqi tarmiqidiki türkiye tashqi türkler we qérindash milletler idarisi bilen istanbul küchükchekmeche rayonluq hökümetning yardimi, türk dunyasi yashliri birlikining uyushturushi bilen ötküzülgen bu yighin'gha 25 etrapida yawru'asya dölitidin kelgen 120 yash soda-sana'et xadimi qatnashqan. Yighin türk dunyasi yashliri birlikining re'isi ekrem abdullayéfning échilish nutqi bilen bashlandi. U échilish nutqida türk dunyasidiki yash soda-sana'et xadimlirining iqtisadiy jehettiki, bolupmu sayahet, binakarliq, toqumichiliq we yémek-ichmek sana'itide qandaq qilip hemkarliqni kücheytish toghrisida muzakire élip bérip qarar maqullaydighanliqini tekitlidi. Ekrem abdullayéf büyük peylasop isma'il gaspirali dégendek, türk dunyasida tilda, pikirde, ishta birlik sho'arini emelge ashurush kéreklikini tekitlidi.

Kéyin yighin'gha sahibxaniliq qiliwatqan istanbul küchükchekmeche rayonluq hökümetning türk dunyasi ishliri ishxanisining mudiri semra aydin awshar xanim échilish nutqida sherqiy türkistan mesilisi toghrisida toxtilip mundaq dédi:
-Bügünki künde sherqiy türkistanda xitayning irqiy qirghinchiliq siyasiti dawam qiliwatsa, 30 yildin béri qarabagh mesilisi hel bolmay kéliwatsa, kerkükte her kün bomba partlashta ölüwatqan kishilerni héchkim körmeywatsa, türk dunyasida köz yéshi bilen qan dawamliq éqiwatsa, biz aldi bilen eynekke qarap biz némelerni xata qiliwatimiz? dégen so'alni özimizdin sorishimiz kérek.

U, türk dunyasida ittipaqliqni emelge ashurimiz deydikenmiz, quruq sho'arlar bilen emes, ishlepchiqirish arqiliq emelge ashurghili bolidighanliqini bayan qilip mundaq dédi:
-Yersharilishiwatqan dunyada dunya siyasitini qa'ide boyiche élip bérishtin bashqa charimiz yoq. Türk dunyasidiki köz yéshini éytiwétimiz deydikenmiz, öz-ara iqtisadi, tijari birlikni emelge ashurushimiz kérek. Buning üchün öz ‏‏-ara alaqini, hemkarliqni kücheytishimiz kérek.

Bu yighinni uyushturghan türk dunyasi yashliri birlikining mu'awin re'isi shemsettin kuzechi ependi yighinning muweppeqiyetlik ötkenlikini bayan qilip mundaq dédi:
‏-Aldinqi küni échilish murasimi ötküzduq. Tünügün herqaysi hey'etlerning mes'ulliri söz qildi. Bügün herqaysi döletlerdin kelgen yash soda-sana'etchiler uchrishishlar élip bardi. Ete yighinimiz axirlishidu.

U, türk dunyasi yashliri qurultiyining pa'aliyetliri we bu yighinda qolgha keltürgen netijiler toghrisida melumat bérip mundaq dédi:
-Biz türk dunyasi yashliri birliki bolush süpitimiz bilen 1992-yilidin béri 15 qétim qurultay, 12 qétim rehberler yighini ötküzduq. Biz hazirghiche türk dunyasi axbaratchilar birlikini, qazaqistanda yash ziyaliylar teshkilatini qurduq. Bu yil bolsa yash soda-sana'etchilerni bir jaygha toplayli dep bu yighinni chaqirduq. Bu yighin'gha 25 türkiy millettin yash soda-sana'etchiler qatnashti. 120 Etrapida wekil qatnashti. Bularning köpi shirketlerning mudirliri we karxana igiliri.

U yighinda nuqtiliq halda ikki téma toghrisida muzakire élip bérilghanliqini bayan qilip mundaq dédi:
-Bu yighinda ikki mesile nuqtiliq halda muzakire qilindi. Biri, türk dunyasi yash soda-sana'etchiler birliki ezerbeyjanda qurulsunmu yaki türkiyedimu? ikkinchisi, birlikning nizamnamisi toghrisida etrapliq muzakire élip barduq. Muzakire arqiliq 15 kishidin terkib tapqan waqitliq bashqurush hey'itini saylap chiqtuq. Bular 6 ay ichide türk dunyasi yash soda-sana'etchiler birlikini qurup chiqidu. Qisqisi bu yighinda kütken meqsitimizge yettuq.

Doktor shemsettin kuzechi ependi bu yighin'gha sherqiy türkistandin bashqa pütün dunyadiki türkiy milletlerdin soda-sana'etchilerning qatnashqanliqini, emma Uyghurlarningmu bu teshkilatqa eza bolush hoquqi barliqini bayan qilip mundaq dédi:
‏-Iraqtiki türkmenlerdin 3 shirket, afghanistan, kosowa, ezerbeyjan we irandin bolup nurghun karxanichilar qatnashti. Epsuski Uyghurlardin kélelmidi. Emma xalighan Uyghur karxanichilar bu teshkilatqa eza bolalaydu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.