Türkiyediki Uyghur musapirlar: qurban héytta könglimiz bekla yérim chünki iqtisadiy ehwalimiz barghanséri éghirlashmaqta

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2015.09.23
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Uyghur-musapir-balilar-turkiye.jpg Uyghur musapir balilar dersxanida. 2015-Yili séntebir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiye Uyghur musapirlar eng köp olturaqlashqan döletlerdin biri bolup, süriye we iraqtiki ichki urushtin qéchip kelgen kishilerning köpiyishige egiship, Uyghur musapirlarning iqtisadiy ehwalimu barghanséri éghirlashmaqta.

Resmiy bolmighan statistikilargha asaslan'ghanda 2013-2014-yilida türkiyege kelgen Uyghurlarning sani 7-8 ming etrapida iken. Bu Uyghurlardin ming etrapida kishi qeyseride dölet bergen öyde yashawatqan bolsimu bularning köpi bezi ammiwi teshkilat we xeyr saxawet qilidighan kishilerning iqtisadiy yardimi bilen turmush köchürmekte idi. Qeyseride yashawatqan Uyghur musapir éli ependining éytishiche, türkiye re'is jumhuri rejep tayyip erdoghan 7-ayning axirida resmiy ziyaret üchün xitaygha bérip kelgendin kéyin türk xelqining hetta türk saqchiliriningmu pozitsiyisining özgergenlikini, ochuq ashkara halda xitay silerge zulum qilmaydiken'ghu dégenlikini ilgiri sürdi. Waqitning ötüshi bilen türklerning ulargha qiliwatqan yardimimu aziyishqa bashlighan. Türkiyege kelgen süriyelik köchmenlerning sani 2 yérim milyon'gha yetken bügünki künde Uyghur musapirlarning xizmet tépish pursitimu qiyinlashmaqta. Undaqta qurban héytini Uyghur musapirlar qandaq ötküzmekchi. Bu heqte köz qarishini élish üchün malayshiya arqiliq türkiyege kelgen adil abdughopur ependi we qeyseridiki musapir Uyghur éli ependiler bilen söhbet élip barduq.

Éli ependi pasport bilen chiqqan hal-ehwali yaxshi Uyghurlarning qurban sétiwalghanliqini, 150 a'ile etrapida Uyghurgha 20 qurbanliq qoy kelgenliki éytti.

Éli ependi bu yil ramazan éyida xitayning pütün küchini ishlitip türk jama'etchilikining kallisini qaymuqturush siyasiti élip bérip muweppeq bolghanliqini, türklerning köz qarishida özgirish peyda bolghanliqini, türk saqchilarningmu sherqiy türkistanda zulum yoq iken'ghu dégenlikini, bundaq bir weziyette türkiyediki sherqiy türkistanliqlarning axbarat wasitiliri arqiliq xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan zulumini anglitish kéreklikini éytti. Xitayning Uyghurlar öz derdini metbu'atlargha erkin déyeleydighan muhit yaritip bermeywatqanliqini, bundaq bir weziyette chet'ellik muxbirlar sherqiy türkistan'gha barsimu Uyghurlarning heqiqiy ehwalni déyelmeydighanliqini éytti.

Adil abdughopur ependi, qurban bayrimi yéqinliship qalghan bügünki künde türkiyediki musapir Uyghurlarning weziyitining barghanséri éghirlishiwatqanliqini, nurghun Uyghurlarning öy ijare pulini töliyelmeywatqanliqini, ishley dése türkiyede qanunluq ishlesh ruxsiti bolmighachqa ishliyelmeywatqanliqini, musapirlarning köpi ayal we balilardin terkib tapqan bolghachqa éghir iqtisadiy qiyinchiliqqa duchar boluwatqanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.