Xitayning Uyghur éli iqtisadiy yüksilishi heqqidiki statistikisi guman peyda qildi

Muxbirimiz gülchéhre
2013.10.24
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
urumchi-uyghur-kocha-namrat.jpg Ürümchining melum kochisidiki Uyghurlar. 2010-Yili 3-iyul, ürümchi.
AFP

“Shinjang géziti” qatarliqlarning xitay statistika bash idarisining Uyghur aptonom rayonluq bash tarmiqining bashliqi jang fenyuning sözini neqil alghan bolup u, “Ötken bir yilliq ösüsh sewiyisige sélishturghanda, Uyghur aptonom rayonining aldinqi üch pesillik iqtisadi omumyüzlük ashti, üch pesillik omumiy ishlepchiqirish qimmiti 57 milyard somgha yétip, 22 yildin buyanqi eng yuqiri sewiyini yaratti. Bu asasliqi merkezning Uyghur élige qaratqan siyasiti we weziyetning yaxshi bolghanliqidin” dep körsetken.

Xitay statistika da'iriliri teripidin élan qilin'ghan Uyghur élining aldinqi üch pesillik iqtisadi tereqqiyati heqqidiki statistikiliq doklatida yene bu yil 1-aydin 9-ayghiche bolghan aldinqi üch pesilde Uyghur aptonom rayonidiki yéza ahalisining otturiche kirimi 5893 somgha, sheher ahalisining bolsa 14 ming 399 somgha yetkenliki shuning bilen bir waqitta, sheher yéza ahalisining otturiche sap kirim ösüsh sür'itining xitay boyiche eng aldigha ötkenliki ilgiri sürülmekte.

Xitay da'iriliri ilgirimu oxshashla Uyghur éli iqtisadi tereqqiyatining intayin téz ilgirilewatqanliqi shundaqla xelqning otturiche kirim sewiyisiningmu izchil yuqiri kötürülüwatqanliqini teshwiq qilip kelmekte. Emma, radi'omizgha Uyghurlardin kéliwatqan inkaslardin bolsa gerche Uyghur élide karxana-zawutlar köplep échilip, her sahelerde körünerlik tereqqiyat boluwatqan bolsimu halbuki Uyghurlarning bu tereqqiyatlardin yiraq qaldurulup, ishqa orunlishish we bashqa yaxshi siyasetlerdin peqetla xitay köchmenliri paydilinip, Uyghurlarning bolsa kemsitilip bu xil iqtisadi tereqqiyattin mehrum qalduruluwatqandin bashqa yene yer-zémin bayliqliridinmu ayrilip qéliwatqanliqidek ehwallar melum bolup kelmekte idi. Undaqta hazir bu xil ehwalda özgirish boldimu? yuqiriqi statistikilar yerlik xelqning turmush sewiyisining emeliy ehwaligha asasen yekünlen'genmu? bu statistikining ishenchlik derijisi qanchilik? buninggha qarita Uyghur élidiki oxshimighan jaylarda, oxshimighan kesipler bilen shughulliniwatqan, oxshimighan turmush sewiyisidiki Uyghurlar qandaq jawab béridu anglap köreyli (awaz ulinishidin anglang)

Uyghur élidiki iqtisadi tereqqiyati bir qeder töwen hésablinidighan xoten wilayitining xoten nahiyisidiki bir hökümet xadimi, nahiyidiki xelqning yilliq iqtisadi sewiyisining qaysi derijide éshiwatqanliqi heqqidiki so'alimizgha éniq jawab bérelmidi.

Qeshqer peyziwat nahiyisidiki bir déhqan, özi we yézisidiki köp sanliq déhqanning yilliq kiriminingmu bir ming somgha yetmeydighanliqini bildürdi.

Ürümchidiki bir organning kadiri balisini chet ‘elde oqutushqa, öy sétiwélishqa qurbi yétiwatqan bolsimu, emma siyasiy bésim astida yashawatqachqa bayashatliqnimu hés qilalmaywatqanliqini ipadilidi.

Ürümchidiki bir kichik tiptiki karxanining xojayini bezi Uyghurlarmu kichik we ottura tiptiki karxanilarni quruwatqan bolsimu emma xitay karxanilirigha qarighanda quwwitining intayin ajizliqini ipade qildi.

Ürümchidiki bir yash tijaretchi bay bolghan Uyghurlarning asasen yer zéminlirini satqanlar we tijaret qiliwatqanlar bolsimu Uyghurlarning turmush sewiyisining omumyüzlük halda xitay köchmenliridin zor derijide töwen ikenlikini bildürdi.

Ürümchide ashxana achidighan bir Uyghur turmush sewiyiside unche perq bolmisimu emma mal bahasining toxtimay yuqiri örlewatqanliqidin shikayet qildi.

Uyghurlarning bu inkasliri, ilgiri dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishitning “Uyghur éli tereqqiy qildurulmaqta, emma bu tereqqiyat peqet xitay köchmenlirining menpe'eti üchün élip bérilmaqta, xitay hökümitining Uyghurlargha qaratqan yéqinqi 19 xitay ölke sheherlirini nishanliq yardemge chaqirishtek siyasetliri bolsa, eksiche Uyghurlarni zémini, bayliqi, insandek yashash heqliridin ayrimaqta, Uyghurlar öz wetinidiki atalmish tereqqiyatlardin uzaqlashturulup téximu namrat qaldurulmaqta” dégen bayanlirini delillimekte. Shundaqla Uyghur élining aldinqi üch pesillik iqtisadiy tereqqiyatigha a'it bu statistikilarning ishenchlik derijisi ilgirikidekla Uyghurlarda guman qozghimaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.