Хитайда туюқсиз “йоқап кәткән әмәлдарлар” ниң чәтәлләргә қачқанлиқи муназирә қозғимақта

Мухбиримиз меһрибан
2013.08.19
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
ikki-yighin-xitay-qurultay-emeldar-305.jpg Хитай һәрбий әмәлдарлири икки чоң йиғинниң йепилиш мурасимидин кейин йиғиндин чиқиватмақта. 2012-Йили 13-март, бейҗиң.
AFP

Хитайда йеқинқи йиллардин буян туюқсиз “йоқап кәткән әмәлдарлар” ниң барғанчә көпийиши диққәт қозғиған. 19-Авғуст күни бошүн тор бекитидә елан қилинған“юқири дәриҗилик әмәлдарлар явропа, америкиға, төвән дәриҗилик әмәлдарлар қошна әлләргә қачмақта” сәрләвһилик мақалидә баян қилинишичә, 2000-йиллардин башлап, чәтәлләргә қечип кәткән хитай әмәлдарлири 18 миңдин ашқан болуп, улар елип кәткән пул 800 милярд сомға йәткән.

Мәлум болушичә, 2000-йилдин 2010-йилғичә чәтәлләргә қечишқа урунған яки қечип кәткәндин кейин тутуп келингән хитай әмәлдарлири 18 миң 487 нәпәр болуп, чәтәлләргә қечип кәткәндин кейин исмини өзгәртиш вә башқа йоллар арқилиқ чәтәлләрдә яшаватқан хитай әмәлдарлири 4000 ға йәткән. Улар елип кәткән пул 500 милйон доллардин ашқан.

Мақалидә 2011-йили 11-айда җеҗяң өлкилик хиянәтчиликкә қарши туруш идарисиниң муавин башлиқиниң мәтбуатларға бәргән баянатида 2011-йили 5-айдин 11-айғичә җеҗяң өлкисидә елип берилған зәрбә бериш һәрикитидә, чәтәлләргә қечишқа урунған 14 нәпәр әмәлдарниң қолға чүшкәнлики нәқил елинип, йеқинқи йиллардин буян парихорлуқ вә хиянәтчилик сәвәбидин чәтәлләргә қачқан хитай әмәлдарлириниң барғанчә көпийиши хитай һөкүмитини әндишигә селиватқанлиқи оттуриға қоюлған.

Мақалидә “туюқсиз йоқап кәткән” дин кейин чәткә қачқан парихор әмәлдарлардин гуйҗу өлкилик қатнаш назаритиниң назири лу вәнлиниң 2002-йили 1-айда гуаңдуң өлкисигә хизмәт билән бериш пурситидин пайдилинип, хоңкоңға қечип, 2004-йили тутуп келингәндин кейин, униң 26 милйон 510 миң сом хиянәт қилғанлиқи ашкариланғанлиқи, йүннән өлкилик қатнаш назаритиниң муавин башлиқи ху шиңниң 2007-йили ялған паспорт билән вийетнамға қачқинида униң 40 милйон сом хиянәт қилғанлиқи ениқланғанлиқи нәқил елинған. Мақалидә йәнә төвән дәриҗилик һөкүмәт әмәлдарлириниңму хизмәт қулайлиқидин пайдилинип, зор миқдардики пулға хиянәт қилғанлиқи һәққидики мисалларму берилгән. Мәлум болушичә, 2011-йили 1-айда җяңши өлкиси фәняң наһийилик малийә идарисиниң бөлүм башлиқи или хуапо аилиси билән биллә туюқсиз “ғайиб болған”болуп, униң шәхси һесабатиға йөткәлгән пулниң 94 милйон сомға йәткәнлики ениқланған.

Мақалидә хитайда йеқинқи йилларда парихорлуқ қилмиши ашкариланғандин кейин чәтәлләргә қачқан, яки аилиси, уруқ-туғқанлири вә пул-маллирини чәтәлләргә йөткәватқан хитай әмәлдарлириниң йәниму көпийидиғанлиқи оттуриға қоюлған . Мақалидә бу һәқтә тохтилип, нөвәттә хитайда давамлишиватқан өктичи партийиләрниң вә хәлқниң назаритидин хали һалдики бир партийилик һаким мутләқлиқ дөләт башқуруш түзүминиң хитай әмәлдарлириниң парихорлуқ, хиянәтчилик қилмиши үчүн техиму кәң мәйдан һазирлап беридиғанлиқи тәкитлинип, бу хил түзүм ағдуруп ташлинип, хитайда һәқиқий демократик сайлам арқилиқ дөләт башқуридиған һөкүмәт қурулмиғичә, хитайдики парихорлуқ қилмишлири түгимәйдиғанлиқи тәкитләнгән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.