«Уйғурларға йүргүзлүватқан етник қирғинчилиқ: хитайниң кишилик һоқуқ таҗавузчилиқида ғалҗирлишиши» намлиқ доклат бериш йиғини өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз җәвлан
2020-06-29
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Уйғур һәрикити» тәшкилати башлиқи рошән аббас ханим хитай лагериға елип кетилгән ачиси гүлшән аббасниң из дерикини қилмақта.
«Уйғур һәрикити» тәшкилати башлиқи рошән аббас ханим хитай лагериға елип кетилгән ачиси гүлшән аббасниң из дерикини қилмақта.
campaignforuyghurs.org

Уйғурларға кәлгән омумйүзлүк кризисни хәлқараға тонутушта актип паалийәт қиливатқан «уйғур һәрикити» тәшкилати «уйғур кишилик һоқуқ сиясити қанун лайиһәси» америкада рәсмий қанунға айланғандин кейин, уйғур мәсилисини бурунқидәк тонуштуруш вә тәшвиқ қилиш биләнла қалмай, хитайниң җинайитини чоңқурлап паш қилиш, хәлқара җамаәтни хитайниң апитигә тақабил туруп, уйғурларға ярдәм қилишқа чақириш һәрикитини башлиған.

Бу йил 28-июн «уйғур һәрикити» тәшкилати хәлқара кәчүрүм тәшкилатида «уйғурларға йүгүзүлүватқан етник қирғинчилиқ: хитайниң кишилик һоқуқ таҗавузчилиқида ғалҗирлишиши» намлиқ доклат бериши йиғини өткүзгән болуп, йиғинда «уйғур һәрикити» тәшкилатиниң башлиқи рошән аббас ханим доклат бәрди.

«Уйғур һәрикити» тәшкилатидин сара ханим хәлқара кәчүрүм тәшкилати билән алақилишип, бу паалийәтни уюштурушқа мәсул болған. У бу паалийәт һәққидә мәлумат берип мундақ деди: «хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң лос анжелис гурупписида елип берилған бу қетимлиқ паалийәт уйғурлар мәсилисини аңлитиш үчүн елип бериватқан бир йүрүш паалийитимизниң бир қисмидур, кәлгүсидә техиму көп ишларни қилишни пиланлидуқ. Биз йәрлик кишиләрни хитайниң елип бериватқан җинайи қилмишлирини тонуш вә униңға қарши туруш үчүн әмәлий һәрикәт қоллинишқа чақириватимиз. Буниң билән бирликтә ‹уйғур һәрикити' тәшкилати йәнә ‹мәҗбурий әмгәкниң алдини елиш қануни' ни мақуллитишқа һәссә қошуш үчүн тиришиватиду. Шундақла шәрқий түркистандики уйғур вә башқа мусулман милләтләргә зулум селиватқан хитайдин һесаб сораш үчүн күрәш қиливатиду. Бу қетимлиқ доклат бериш йиғиниға 25 киши қатнашти, доклатта оттуриға қоюлған мәзмунлар муһакимә қилинди, инкаслар күчлүк болди, соаллар соралди. Қатнашқучиларниң бу доклаттин көңли наһайити йерим болди, бәзилири бу ишларни бурун пәқәт аңлап бақмиғаникән. Улар уйғурларниң әһвали һәққидә техиму көп учур елиш арзуси вә ярдәм қилиш нийити барлиқини билдүрди. Биз бу паалийәтниң наһайити үнүмлүк болғанлиқини көрүватимиз вә кәлгүсидиму давамлиқ елип беришни пиланлаватимиз.»

Рошән аббас ханим йиғин қатнашқучилириға уйғурларниң кимликини тонуштурғандин кейин, хитайниң бу милләтни йоқитиш үчүн қандақ җинайәтләрни өткүзүп кәлгәнликини бирму бир пакит вә мисаллар билән чүшәндүрди. Уйғурларниң рошән миллий хаслиқи, диний етиқади вә мәдәнийәт үстүнлүкини һәзим қилалмиған хитай таҗавузчилириниң бу милләтни «йошурун хәвп» һесаблап, рәсмий йоқитишқа өтүшиниң сәвәблирини хитайниң «бир бәлвағ бир йол» кеңәймичиликигә, җаһанға хоҗа болуш қара нийитигә, өзигә ят җими қовмни бойсундуруш ғәризигә бағлап изаһлиди.

Рошән аббас ханим бу доклатида уйғурлар учраватқан ирқий қирғинчилиқниң һәр түрлүк шәкиллирини ашкарилиди, бу арқилиқ хитайниң инсанийәт ойлап бақмиған рәзилликләрни қилидиғанлиқини, хитайниң шәрмәндиликигә уйғурларниң бешиға кәлгән паҗиәниң типик мисал болалайдиғанлиқини оттуриға қойди; йәни «хитайниң әпти-бәшрисини тонуймән десәң уйғурларниң һалиға бақ» дегән пикирни илгири сүрди. Арқидинла хитайниң «бир бәлвағ бир йол» алдамчилиқи арқилиқ аҗиз әлләрни қандақ қәрздар қилип қойғанлиқи, вабани йошуруп 10 милйондин артуқ инсанни кесәл қилип, нәччә йүз миң инсанниң өлүмигә сәвәбчи болғанлиқини тилға алди. У хитай апитиниң уйғурлардин һалқип дуняға кеңийиватқанлиқини, буниң алдини алмиғанда уйғурларниң бешиға кәлгән күнниң кәлгүсидә башқа инсанларниң бешиға келиши мумкинликини әскәртип, мундақ деди: «хитай нөвәттә бизни йоқитиш биләнла қалмай, дуняға хоҗайин болуп башқа милләтләргиму ирқий қирғинчилиқ йүргүзүшкә, диний етиқадларни йоқ қилишқа урунуши мумкин. Биз уларниң бу рәзил нийитини дуня җамаәтчиликигә билдүрүп, уларни буниңдин агаһ болушқа чақиришимиз лазим».

Рошән аббас ханим бу доклатида хитайға тегишкә мәҗбурлиниватқан уйғур аяллири вә хитайлаштурулуватқан уйғур балилири учраватқан ирқий йоқитиш сүйқәстини алаһидә тилға алди, андин уйғур зиялийлири дуч кәлгән паҗиәлик қисмәтниң, мәдәнийәт қирғинчилиқидин һалқип кәткән ирқий қирғинчилиқ икәнликини, чүнки милләт сәрхиллириниң йетәкчи роһидин айриветилгән бир милләтниң мәвҗутлуқиниң еғир кризисқа учрайдиғанлиқини, шуниң үчүн хәлқара кәчүрүм тәшкилати вә башқа илмий тәшкилатлар арқилиқ уларни қутулдурушқа йол меңишниң зөрүрлүкини тәкитлиди.

Рошән аббас ханимниң билдүрүшичә, бу қетимлиқ доклат бериш паалийитиниң өткәнки паалийәтләргә охшимайдиған йери, башқиларға уйғурларниң дәрдини аңлитишла әмәс, бәлки хитайниң рәзил маһийитини ашкарилап, хәлқара җамаәтни хитай апитидин агаһландуруш, уйғурларниң бешиға кәлгән бүгүнки паҗиәниң кәлгүсидә башқа милләтләрниң бешиғиму келиши мумкинликини әскәртиш вә инсанларни буниңға қарши әмәлий һәрикәт қоллинишқа үндәш икән.

Игилишимизчә, «уйғур һәрикити» тәшкилати йәнә бу йил 3-айдин башлап америка дөләт мәҗлисидә тонуштурулған «мәҗбурий әмгәкниң алдини елиш қанун лайиһәси» ни имзалитиш паалийитини башлиған болуп, америка кеңәш палатаси вә авам палатаси әзалириға телефон қилиш, хәт йезиш арқилиқ уларниң қоллишини қолға кәлтүрүшкә тиришқан; шундақла бүгүнгә қәдәр өткүзүп келиватқан доклат бериш паалийәтлиридә бу қанун лайиһисини қоллашқа техиму көп аваз топлашни, техиму көп әрбабларни қатнаштурушни муһим орунға қоюп кәлгән.

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати 150 тин артуқ дөләт вә районда наһәқчиликкә учриған кишиләрниң һоқуқини қоғдайдиған хәлқаралиқ тәшкилат болуп, уйғур һәрикити тәшкилатиниң паалийәтлирини изчил қоллап кәлмәктә икән. Рошән аббас ханим 17-апрел бу тәшкилатта «қул ишчи қилинған һәдәмниң мәһсулатини сетивалғучилар кимләр» дегән темида доклат бәргәниди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт