Хитай өзиниң "ирқий қирғинчилиқ" җинайитини чәтәлликләрниң чапини билән йепишқа урунмақта

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021-08-18
Share
Хитай өзиниң Шинҗаң һөкүмитиниң баянатчиси шү гүйшяң шинҗаң мәсилисигә мунасивәтлик ахбарат елан қилиш йиғинидин кейин мухбирларниң соаллириға җаваб бәрмәктә. 2021-Йили 25-май, бейҗиң.
AP

Хитай һакимийити чәтәлликләрни ишқа селип, өзлириниң уйғурларға йүргүзүватқан "ирқий қирғинчилиқ" җинайитини уларниң тили билән йошурушни давамлаштурмақта.

Хитайниң тәшвиқат қорали болған "хәлқ гезити" ниң шинҗаң тармиқи 18-авғуст елан қилған "хәлқаралиқ муһакимә йиғини: шинҗаңдики терроризмға вә әсәбийликкә қарши туруш тоғрисида ортақ издиниш" намлиқ хәвәргә асасланғанда, шинҗаң тәрәққият тәтқиқат мәркизи 16-авғуст күни шинҗаң хәлқаралиқ көргәзмә мәркизиниң терроризмға вә әсәбийликкә қарши туруштики нуқтилиқ делоларни көргәзмә қилиш залида 10 ға йеқин дөләтләрдин вәкил тәклип қилип, син көрүнүши арқилиқ бир "илмий муһакимә йиғини" өткүзгән. Йиғинда мутәхәссисләр "шинҗаңдики терроризмға вә әсәбийликкә қарши турушта қолға кәлтүрүлгән нәтиҗиләрниң хәлқарада үлгә болушқа ярайдиғанлиқи" ни муәййәнләштүргән.

Хәвәрдә баян қилишичә, хитай хәлқ университети пул муамилә институтиниң әнгилийәлик алий тәтқиқатчиси ло сийи мундақ дегән: "хитайдики аз санлиқ милләтләрниң нопуси 10 пирсәнт өрлиди. Уйғурларниң нопусиниң йүксилиши әң тез болмақта. Америка вә ғәрб мәтбуатлири тарқатқан шинҗаңдики ‹ирқий қирғичилиқ' ибарилири пүтүнләй төһмәт, бу уларниң сиясий мәқсәдлиригә йетиш үчүн ойдуруп чиқарған баһаниси вә сәпсәтисидур."

Франсийәлик "сәйфир явро-асия алмаштуруш кеңиши" ниң қурғучиси вә баш директори бей винҗаң мундақ дегән: "ғәрб ахбарат вастилирида мубалиғиләштүрүп хәвәр беридиған әһваллар бар. Хитай терроризимға вә әсәбийликкә қарши турушта мол тәҗрибә топлиди."

Бу йиғинда юқириқи чәтәллик хитайлардин сирт, шихәнзилик бир хитай аял билән турмуш қуруп 20 йилдин буян хитайда яшаватқан, йиллардин буян хитайниң миллий сияситигә чапан йепип кәлгән германийәлик мухбир увер бәһринсму сөз қилип: "хитай терроризимға вә әсәбийликкә қарши турушта үнүмлүк тәдбир қоллинип, мувәппәқийәт қазанди," дегән.

Мәзкур йиғинға хитай, уйғур вә чәтәлликләр болуп 33 киши қатнашқан. Иран, мисир, пакистан, русийә қатарлиқ дөләтләрниң бәзи аталмиш "мутәхәссис" ләрму сөз қилип, хитайниң уйғур дияридики терроризимға вә әсәбийликкә қарши туруш үчүн қолланған тәдбирлирини қоллиған вә "қайта тәрбийәләш мәркәзлири" ни ақлиған.

Уйғур зиялийлириниң қаришичә, хитай һакимийитиниң ғәрб әллири вә мәтбуатлирида кәң тарқалған "уйғур ирқий қирғинчилиқи" ға тақабил туруш үчүн аталмиш "язғучи, тәтқиқатчи, алим, карханичи" һесабланған чәтәллик хитайларни яки хитайпәрәст чәтәлликләрни ишқа селип уйғур дийиридики җинайәтлиригә чапан йепишқа урунуп келиватқили узун болған. Болупму, америка, канада, әнглийә, голландийә, белгийә, литва қатарлиқ дөләтләр "уйғур ирқий қирғинчилиқи" ни етирап қилғандин кейин, хитай һакимийити буниңға қарши баянат вә дипломатик чариләрдә ғәлибә қазиналмиғандин кейин, өзиниң инсанийәткә қарши җинайәтлирини чәтәлликләрниң тили билән йошурушқа мәҗбур болмақтикән. Буниң үчүн җаза лагерлирини тәсис қилип, милйонлиған уйғурларни қамап тутуп туруватқан 4 йилдин буян хитай һакимийити миңдин артуқ чәтәлликни тәклип қилип, уйғур вәтинини зиярәт қилдурған. Һалбуки, хитайниң қойниға өзини атқан яки хитайға беқинди болуп қалған әрәб әллири вә башқа дөләтләрдин тәклип қилинған бу миңдин артуқ "мухбир" ларниң қәлимидин һазирға қәдәр хитайниң миллий сияситини яки җаза лагелирини ақлайдиған 100 парчә әсәр чиқмиған.

Германийәдики вәзийәт анализчиси әнвәр әһмәт әпәндиниң билдүрүшичә, хитайниң "уйғур ирқий қирғинчилиқи" ни йошуруш үчүн йолға қоюватқан чарилири нәтиҗигә еришәлмәйла қалмастин, чәтәлләрдә хитай образиниң сунуши барғансери йүксәлмәктә икән. Германийәдики уйғур сиясий актиплиридин турғунҗан алавудун әпәндиму бу хусуста қарашлирини ипадә қилип өтти.

Хитайниң мәзкур йиғинида шинҗаң университети қанун институтиниң дотсенти әркин сақсақму сөз қилған. У сөзидә "қайта тәрбийәләш мәркәзлири шинҗаңниң әмәлийитигә уйғун" дегән, шундақла "қанун бойичә йолға қоюлған терроризимға вә әсәбийликкә қарши турушниң үнүмлүк тәдбирлири зораван террорлуқ һәрикәтлири йилтиз тартидиған тупрақни йоқитип, әң асаслиқ кишилик һоқуққа толуқ капаләтлик қилди. Шинҗаңдики ‹тәрбийәләш мәркәзлири' оқуғучиларни яхши тәрбийә, муһити һәм әслиһәләр билән тәминлиди. Оқуғучилар қанун-түзүмләрни яхши өгинипла қалмай, йәнә дөләтниң ортақ тилини вә һәр түрлүк кәспий техникиларни өгиниду," дегәнләрни илгири сүргән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт