Истанбулда «уйғур миллий мәвҗутлуқи вә шәрқий түркистанниң келәчики» темисида йиғин чақирилди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2019-09-09
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Уйғур миллий мәвҗутлуқи вә шәрқий түркистанниң келәчики» темисида йиғиндин көрүнүш. 2019-Йили 7-сентәбир, истанбул.
«Уйғур миллий мәвҗутлуқи вә шәрқий түркистанниң келәчики» темисида йиғиндин көрүнүш. 2019-Йили 7-сентәбир, истанбул.
RFA/Erkin Tarim

9-Айниң 7-8-күнлири түркийәниң истанбул шәһиридә «уйғур миллий мәвҗутлуқи вә шәрқий түркистанниң келәчики» темисида йиғин чақирилди. Уйғур тәтқиқат институти билән уйғур академийәси ортақ чақирған мәзкур йиғинға америка қошма штатлири, канада, явропа дөләтлири, оттура асия түркий җумһурийәтлири вә түркийәниң һәр қайси шәһәрлиридин кәлгән уйғур зиялийлар, сиясийонлар вә түркийәдә магистирлиқ вә докторлуқ үчүн оқуватқан оқуғучилардин болуп 60 әтрапида киши иштирак қилди. Мәзкур йиғин икки бөлүм шәклидә өткүзүлгән болуп, биринчи бөлүмдә уйғур дияри ичидики вәзийәт вә хитайниң ирқий қирғинчилиқи, чәтәлдики уйғурларниң хитайға қарши һәрикәтлири вә хәлқара вәзийәт, шәрқий түркистанниң келәчики қатарлиқ мәзмунларда мутәхәссисләр мәхсус доклат бәрди. Йиғин шәрқий түркистан билән түркийәниң истиқлал маршини оқуш билән башланди.

«Уйғур миллий мәвҗутлуқи вә шәрқий түркистанниң келәчики» темисидики йиғинниң ечилиш нутқини уйғур академийәси рәиси, измирдики әгә университети профессори доктор алимҗан инайәт билән уйғур тәтқиқат институти мудири дотсент доктор әркин әкрәм әпәнди сөзлиди.

Йиғинниң күн тәртипигә бинаән әркин асия мухбири, мустәқил тәтқиқатчи доктор әсәт сулайман әпәнди «йеқинқи йүз йиллиқ уйғур тарихидики үч қетимлиқ зор тутқун вә тәқиб» темисида, америка массачустис технологийә институти тәтқиқатчиси профессор доктор майсәм мутәллип «хитайниң уйғурлардин д н а әвришкиси йиғишниң орган тиҗарити билән болған мунасивити» темисида илмий доклат бәрди.

Америка аләм қатнаш идариси оптика инженери доктор әркин сидиқ әпәнди «хитайниң уйғурларға қаратқан ассимилятсийә сиясити вә ирқий қирғинчилиқи һәққидә», истанбулдики бейкәнт университети оқутқучиси мәғпирәт кәмал ханим «шәрқий түркистан дәвасида яш вә билимлик таянч күчләрни йетиштүрүш һәққидә», истанбулдики ибин халдүн университети қанун кәспи доктор оқуғучиси идрис миҗит әпәнди «мустәқиллиқ көрүшидә қорқуш вә үмид», уйғур академийәси иҗраийә комитети рәиси аблимит қарахан әпәнди «чәтәлдики шәрқий түркистан тәшкилатлирини күчләндүрүш һәққидә», доктор пәрһат қурбан тәңритағли әпәнди «шәрқий түркистан дәвасини күчәйтишниң йоллири» қатарлиқ темиларда доклат бәрди. Булардин сирт әнқәрәдики истратегийәлик чүшәнчиләр институти мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди, профессор доктор алимҗан инайәт әпәнди, японийәдик кәлгән уйғур зиялийси доктор һаҗи қутлуқ қадири әпәндиләрму доклат бәрди.

9-Айниң 8-күни чүштин кейин болса гуруппилар бойичә юмилақ үстәл музакириси елип берилди. Уйғур академийәси иҗраийә комитети рәиси аблимит қарахан әпәнди бу һәқтә радйомизға мәлумат берип мундақ деди: «биз бүгүн чүштин кейин йиғинға қатнишиватқан 60 киши 4 гуруппиға айрилип музакирә елип бардуқ. Булар вәтән ичидики вәзийәт вә хитайниң ирқий қирғинчилиқи, яш таянч күчләрни йетиштүрүш вә тәшкилатларни күчләндүрүш, муһаҗирәттики шәрқий түркистанлиқларниң хитайға қарши һәрикәтлири, хәлқара вәзийәт шәрқий түркистанниң келәчики қатарлиқ темилар бойичә музакирә елип берилди. Бу темилар бойичә елип берилған музакириләрдә чүшкән пикирләр хатириләп өтүлди. Буни доклат шәклидә тәйярлап һәр қайси тәшкилат, җамаәт әрбаблири вә мунасивәтлик кишиләрниң пайдилинишиға сунимиз вә бундин кейин бу тәләп-пикирләрни асас қилған һалда паалийәт елип баримиз».

Истанбулда өткүзүлгән «хәлқара вәзийәт вә шәрқий түркистанниң келәчики» темисидики йиғин ахирлашқандин кейин микрофонимизни йиғинни уйғур турған уйғур академийәсиниң рәиси профессор доктор алимҗан инайәт әпәндигә узаттуқ. У, бу қетимқи йиғинниң бурунқи йиғинларға охшимайдиған тәрәплири тоғрисида мәлумат бәрди.

Йиғинни уйғур академийәси билән ортақ орунлаштурған уйғур институти мудири доктор әркин әкрәм әпәнди дуняниң вәзийити тезла өзгириватқан, уйғурлар еғир вәзийәттә туруватқан бүгүнки күндә бундақ бир йиғин өткүзүшниң илмий сиясәт елип бериш үчүн пайдилиқ икәнликини, бәзи йетәрсизликләр болған болсиму мувәппәқийәтлик өткәнликини тәкитлиди.

Йиғин ахирида зияритимизни қобул қилған норвегийәдики уйғур әдлийә архип амбири директори бәхтияр әпәнди йиғинниң яхши өткәнликини баян қилди.

Уйғур академийәси 2009-йили 9-айниң 9-күни қурулған болуп һазирғичә 11 қетим илмий муһакимә йиғини, 4 қетим уйғур мутәпәккурлирини хатириләш йиғини, 8 қетим ана тилни хатириләш йиғини өткүзгән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт