Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2021.11.23
Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Истанбулдики уйғурлар хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиш елип барди. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. RFA/Arslan

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Интерполниң 89-нөвәтлик қурултийидин бир көрүнүш. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. Social Media

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Интерполниң 89-нөвәтлик қурултийидин бир көрүнүш. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. Social Media

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Интерполниң 89-нөвәтлик қурултийидин бир көрүнүш. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. Social Media

Истанбулда хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзатиға қарши наразилиқ намайиши

Интерполниң 89-нөвәтлик қурултийидин бир көрүнүш. 2021-Йили 23-ноябир. Истанбул, түркийә. Social Media

23-Ноябир сәйшәнбә күни истанбулдики хәлқара шәрқий түркистан тәшкилатлар бирликиниң уюштуруши билән хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики рәислик намзатиға қарши наразилиқ намайиши вә ахбарат елан қилиш паалийити елип берилди.

Намайишқа истанбулда яшаватқан уйғурлардин көп санда киши қатнашти. Намайиш хәлқара сақчи тәшкилати интерполниң 89-қурултийиға қатнишишқа кәлгән хитай намзати ху бинчең қатарлиқ әмәлдарлар туруватқан истанбулниң бәшикташ райониға җайлашқан сивис меһманханисиға йеқин җайдики барбарос бағчиси мәйданида елип берилди.

Игилинишичә хәлқара сақчи тәшкилати интерполниң 89-нөвәтлик қурултийи 23-ноябирдин 25-ноябирғичә истанбулда өткүзүлидиған болуп, хитай тәрәптин ху бинчең исимлик бири интерполниң 13 кишилик иҗраийә комитетиниң рәисликигә намзат көрситилгән. Мутәхәссисләрниң билдүрүшичә, хитай намзати интерполға рәис болуп сайланса бу уйғурлар үчүн чоң тәһдит елип келидиған.

Намайишқа истанбулдики хәлқара шәрқий түркистан тәшкилатиниң әзалири вә истанбулдики уйғурлардин әр-аял болуп көп санда киши қатнашти. Намайишчилар “залим хитай һесаб бәрсун”, дегәндәк хитайға қарши һәр хил шоарлар товлиди.

Намайишқа көп санда түрк вә чәтәллик мухбирларму кәлгән болуп, намайиш җәрянида ахбарат елан қилиш йиғини елип берилди. Ахбарат елан қилиш йиғинида хәлқара тәшкилатлар бирликигә вакалитән шәрқий түркистан инсан һәқлирини көзитиш җәмийитиниң баш катипи нуриддин избасар әпәнди сөз қилди.

Нуриддин избасар әпәнди сөзидә, хитай намзатиниң интерпол үчүн зиянлиқ икәнликини, буниң интерполниң хәлқара сәһнидики етибари вә ишәнчисиниң йоқилишиға сәвәб болидиғанлиқини билдүрди.

У сөзидә йәнә, хәлқара сақчи тәшкилати интерполниң рәислик вәзиписи үчүн бир хитайниң намзат көрситилгәнлики хәлқарада җиддий әндишә пәйда қилғанлиқи, шәрқий түркистан, тибәт, хоңкоң вә башқа мухалипәтләр шуниңдәк кишилик һоқуқ дәпсәндичилики вә шәрқий түркистанда йүргүзүлүватқан ирқий қирғинчилиққа қарши һәрикәт қиливатқан паалийәтчиләрдә әндишә пәйда қилғанлиқини ипадилиди.

У мундақ деди: “биз хәлқара шәрқий түркистан тәшкилатлири бирлики вә шәрқий түркистан хәлқи болуш сүпитимиз билән бир хитай әмәлдариниң интерпол хәлқара сақчи тәшкилатиға рәис болушиға қарши туримиз, наразилиқ билдүримиз вә әйибләймиз. Ундақ бир кишиниң интерполға рәислик намзат болуши, интерполниң етибарини вә һазирғичә қолға кәлтүргән ишәнчини йоқ қилиш демәктур. Чүнки шәрқий түркистанда кәң түрдә бир ирқий қирғинчилиқ елип бериватқан, хоңкаң вә тибәттә инсан һәқлирини дәпсәндә қиливатқан бир дөләт тәрипидин намзат көрситилгән вә хитай коммунист партийәсиниң башқуруш астида ишләйдиған бир кишиниң хәлқара сақчи тәшкилати-интерполға рәис болуши һәм шәрқий түркистанлиқлар үчүн һәм дуня үчүн чоң бир тәһдит болиду”.

Нуриддин избасар, сөзидә йәнә хитайниң интерполға әрз қилиши билән көплигән дөләтләрниң бигунаһ уйғурларни тутқун қиливатқанлиқини тәкитләп мундақ деди: “биз шәрқий түркистанлиқлар болуш сүпитимиз билән шуни тәкитләймиз, түркийә қатарлиқ көплигән дөләтләрдә нурғун уйғур хитайниң интерполға әрз қилиши билән бигунаһ тутулди. Әң ахирида идрис һәсән исимлик бир шәрқий түркистанлиқ қериндишимиз түркийәдин маракәшкә барғанда, хитайниң интерполға әрз қилиши билән тутуш буйруқи чиқирилди вә қолға елинип һазирму тутуп турулмақта. Униңдин башқа йәнә сәуди әрәбистан вә бирләшмә әрәб хәлипиликлиригә охшаш дөләтләрдиму, хитайниң интерполға бәргән қарари сәвәбидин тутқун қилинған нурғун бигунаһ уйғурлар мәвҗут”.

Нуриддин избасар сөзидә йәнә дуня тинчлиқи вә бихәтәрлики үчүн хитай намзатиниң интерполға рәис болуп сайланмаслиқини тәләп қилди.

Нуриддин избасар әпәнди сөзидә хәлқара сақчи тәшкилати-интерполға хитаб қилип, маракәштә тутуп турулуватқан идрис һәсәнниң әркин қоюп берилиши үчүн интерполниң маракәш һөкүмитигә бесим қилиши керәкликини билдүрди.

Ахбарат елан қилиш йиғинида сөз қилған идрис һәсәнниң аялий зәйнурәханим инглиз тилида сөз қилип, йолдишиниң әркинликкә чиқишини тәләп қилди. У мундақ деди: “йолдишим идрис һәсән һазирму маракәш түрмисидә тутуп турулмақта. Интерпол хәлқара сақчи тәшкилати, хитайниң йолдишимни тутуш тәлипини бикар қилди. Маракәш һөкүмити йолдишимни қоюп бериши керәк. Интерпол-хәлқара сақчи тәшкилати, мениң йолдишимниң мәсилисидә җавабкарлиқни үстигә елиши, йолдишимниң әркинликкә чиқиши үчүн һәрикәткә өтиши вә кишилик һоқуққа һөрмәт қилиши керәк”.

23-Ноябир күни истанбулда йәнә бир гуруппа уйғур интерпол-хәлқара сақчи тәшкилатиниң қурултай йиғини ечиливатқан халич гонгири мәркизигә йеқинлап барғанда сақчилар тәрипидин тосқунлуққа учриған вә сақчилар уларни қайтип кетишкә буйруқ қилған, бирақ улар дәсләптә қайтип кәтмәйдиғанлиқини билдүрүп чиң турувалған болсиму, әмма сақчилар билән узун тартишиштин кейин уйғурлар у йәрни тәрк етип қайтип кетишкә мәҗбур болған.

Игилинишичә, интерполниң 89-нөвәтлик йиғиниға 160 дөләттин 470 сақчи башлиқи вә министирлар қатнашқан болуп, йиғинда бихәтәрлик мәсилиси, тәһдитләр вә җинайи ишлар тоғрисида музакирә елип берилған болуп йиғинниң 3-күни сайлам елип берилидикән.

Ахбаратларда бу һәқтә тарқитилған хәвәрләрдә, түркийә ички ишлар министири сулайман сойлиниң сөз қилғанлиқидин башқа тәпсилий мәлуматлар елан қилинмиған.

Биз, буниңдин бир қанчә йил илгири хитай даирилири тәрипидин тутуш буйруқи чиқирилған вә хәлқара сақчи тәшкилати тәрипидин хитайниң тутуш буйруқи бикар қилинған дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса билән сөһбәт елип бардуқ.

Долқун әйса әпәнди, хитай һакимийитиниң хәлқара сақчи тәшкилатиға нурғун пул хәҗләш вә һәр қайси органлириға өзиниң адәмлирини орунлаштуруш арқилиқ, өзигә қарши болған сиясий күчләрни давамлиқ бастуруш үчүн васитә қилип кәлгәнликини билдүрди.

Долқун әйса әпәндиниң билдүрүшичә, хитай дунядики һәр қайси хәлқаралиқ органлириға сиңип кириш үчүн, пул чиқим қиливатқанлиқини, лобийчилик һәрикити елип бериватқанлиқини, бу арқилиқ дуняни контрол астиға елишқа һәрикәт қиливатқанлиқини ипадилиди.

Долқун әйса әпәнди, дуня уйғур қурултийи намида, хәлқара сақчи тәшкилатиниң мәсуллириға хәт йезип, хитайниң интерполға сиңип киришкә урунуватқанлиқидин агаһландурғанлиқини билдүрди.

Игилинишичә, 15-ноябир күни 20 дәк дөләттики 40-50 тәк парламент әзаси хәлқара сақчи тәшкилати-интерполға хәт йезип, хитайниң интерпол иҗраийә комитетидики намзати ху бинченға қарши чиққан. Уларниң агаһландурушичә, әгәр ху бинчен интерполниң 23-ноябирдин 25-ноябирғичә өткүзүлидиған 89-нөвәтлик қурултийида интерполниң 13 кишилик иҗраийә комитетиниң әзалиқиға сайланса, бу, чәтәлдики уйғурлар, хоңкоңлуқлар, тибәтләр, тәйвәнликләр вә хитай паалийәтчилиригә хәвп елип келидикән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.