Парламент әзаси фәридун бахши түркийә парламентида сөз қилип, түркийә һөкүмитини уйғурларға игә чиқишқа чақирған

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-12-15
Share
Парламент әзаси фәридун бахши түркийә парламентида сөз қилип, түркийә һөкүмитини уйғурларға игә чиқишқа чақирған Түркийә “ийи” партийәсиниң парламент әзаси, асасий қанун комитети әзаси фәридун бахши әпәнди нутуқда уйғурлар тоғрисида сөз қилмақта. 2021-Йили декабир, әнқәрә, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Уйғурлар мәсилиси түркийә парламентида изчил һалда оттуриға қоюлуп кәлмәктә. 10-Декабир күни “ийи” партийәсиниң парламент әзаси вә асасий қанун комитетиниң әзаси фәридун бахши әпәнди “дуня кишилик һоқуқ күни” мунасивити билән түркийә парламентида нутуқ сөзлигән. У хитайниң уйғурларға елип бериватқан инсан қелипидин чиққан сияситини әйибләш билән бирликтә, түркийә һөкүмитини уйғурларға игә чиқишқа чақирған. У 580 нәпәр парламент әзаси қатнашқан умумий йиғинда көпчиликкә 5 минут көзини юмуп, өзлирини уйғурларниң орниға қоюп беқишни тәвсийә қилған. У нутуқида түркийә һөкүмитини тәнқид қилиш билән бир вақитта, барлиқ сиясий партийәләрниң түркийә парламентики әзалирини шәрқий түркистан мәсилисигә игә чиқишқа чақирған.

Парламент әзаси фәридун бахши әпәнди түркийә һөкүмитини уйғур мәсилисидә сүкүттә туруш билән әйибләп мундақ дегән: “һөрмәтлик парламент рәиси, қиммәтлик парламент әзалири, бүгүн 10-декабир дуня кишилик һоқуқ күни. 1948-Йили 12-айниң 10-күни бирләшкән дөләтләр тәшкилати ‛кишилик һоқуқ хитабнамиси‚ ни мақуллап елан қилған күн. Бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң мәзкур хитапнамисиға қол қойған хитай һөкүмити 1949-йили бесивалған шәрқий түркистанда нөвәттә инсан қелипидин чиққан қилмишлири билән ирқий қирғинчилиқ елип бармақта. Ирқий қирғинчилиққа учраватқан қан-қериндашлиримиз--уйғурларниң дәрдини чәт әлләрдики уйғурлар дуня җамаәтчиликигә аңлитишқа тиришмақта. Дунядики көплигән дөләтләр хитайға қарши инкас қайтуриватқан бүгүнки күндә, түркийә техичә сүкүттә турмақта.”

“ийи” партийәсидин болған парламент әзаси фәридун бахши әпәнди, түркийә һөкүмитиниң дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйсани түркийә киргүзмәсликини қаттиқ әйиблиди. У мундақ деди: “һөкүмәт дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйсани әнқәрәдики әсәнбоға айродромидин германийәгә қайтуривәтти. Һөкүмәт түркийәдики уйғур қериндашлиримизға дегәндәк ярдәм қилмайватиду. Бу һәқтә тәпсилий тохталмаймән.”

Фәридин бахши әпәнди “ийи” партийәсидин болған парламент әзалириниң гүлдүрас алқиш садаси ичидә сөзини мундақ ахирлаштурди: “10-декабир дуня кишилик һоқуқ күни мунасивити билән түркийә парламентида шәрқий түркистан хәлқиниң авази болуп, түркийә һөкүмити қилалмиғанни қиливатимиз. Хитай һөкүмтиниң уйғурларға қаратқан сияситини қаттиқ әйибләймән.”

Фәридун бахши әпәнди түркийә парламентидики йиғинларда көп қетим нутуқ сөзләп хитай һөкүмитини әйиблигән, түркийә һөкүмитини шәрқий түркистан дәвасиға игә чиқишқа чақирған иди. “ийи” партийәсидин болған парламент әзалири 2018-йилидики парламент сайлимида сайлинип түркийә парламентиға киргәндин буян, изчил һалда уйғур мәсилисини оттуриға қоюп кәлмәктә. Буниң һазир қандақ үнүми боливатиду? улар бундин кейин уйғурлар һәққидә йәнә немиләрни қилмақчи? бу һәқтә көз қаришини игиләш үчүн “ийи” партийәсиниң түркий хәлқләргә мәсул муавин рәиси явуз ағиралиоғлу әпәндини зиярәт қилдуқ. У партийә рәиси мәрал ақшәнәр ханимниң партламенттики 36 парламент әзасиға уйғурлар мәсилисини оттуриға қоюңлар дәп йолйоруқ бәргәнликини баян қилди. У мундақ деди: “партийәмизниң рәиси мәрал ақшәнәр ханим, шәрқий түркистанда пәрзәнтлиридин айрилип қалған аниларниң, шәрқий түркистанда ата-анилиридин айриветилгән балиларниң, миллий вә диний кимликидин түпәйли җаза лагерлириға ташланған, чәткә қеқиливатқан кишиләрниң авази болуңлар, шәрқий түркистанлиқларниң вәкилидәк хизмәт қилиңлар, дәп йолйоруқ бәрди. Биз түркийәдики бизни сайлиған вилайәтләрниңла әмәс, бәлки йәнә өзимизни үрүмчиниң, қәшқәрниң, ақсуниң вә хотәнниңму вәкиллири дәп билимиз. Биз шәрқий түркистандики қериндашлиримиз әркинликигә еришкичә, бу дәвани қоллаймиз вә қолимиздин кәлгәнни қилимиз.”

Узун йиллардин буян түркийәдә актип дәва елип бериватқан пешқәдәм паалийәтчи һамутхан гөктүрк әпәнди “ийи” партийәси парламент әзалириниң көпиниң изчил һалда уйғурларни қоллаватқанлиқини, буниң түркийә һөкүмитигә, шундақла дәваға зор тәсир көрситиватқанлиқини оттуриға қойди.

Мутәхәссисләр түркийә һөкүмити әгәр уйғур мәсилисидә давамлиқ сүкүттә турса, бундин кейин техиму көп партийә вә парламент әзалириниң тәнқидигә учрайдиғанлиқини илгири сүрүшмәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт