Мол-һосуллуқ язғучи җалалидин бәһрамниң вапати уйғурларни қайғуға салди

Мухбиримиз меһрибан
2019-05-17
Елхәт
Пикир
Share
Принт
язғучи җалалидин бәһрам 2008-йили мисраним торида өткүзүлгән сөһбәттә. 2008-Йили. Үрүмчи.
Язғучи җалалидин бәһрам 2008-йили мисраним торида өткүзүлгән сөһбәттә. 2008-Йили. Үрүмчи.
Social Media

Һазирқи заман уйғур әдәбиятидики мол-һосуллуқ язғучи җалалидин бәһрамниң 16-май күни үрүмчидә йүрәк кесили билән вапат болғанлиқи хәвири уйғурларни чоңқур қайғуға салди.

Америкадики йипәк йоли мәдәнийәт тәтқиқатчиси, доктор қаһар барат әпәнди бу мунасивәт билән зияритимизни қобул қилип, язғучи җалалидин бәһрамниң вапатиға чоңқур қайғурғанлиқини билдүрди. У уйғур әдәбиятидики мол-һосуллуқ язғучи җалалидин бәһрамниң бүгүнкидәк милйонлиған уйғур лагерларға қамалған, түркүм-түркүм уйғур зиялийлири тутқун қилинған, уйғур тили вә мәдәнийити еғир хирисқа дуч келиватқан күнләрдә вапат болушини зор бир йоқитиш дәп қарайдиғанлиқини баян қилди.

Җалалидин бәһрам бүгүнки заман уйғур әдәбиятида аммибаб тил вә услубта көплигән роман вә повестларни язған, әсәрлириниң сетилиш вә оқулуш нисбити юқири болған мол-һосуллуқ язғучиларниң бири һесаблиниду. 

Мәрһум язғучи җалалидин бәһрам 2008-йили 10-айниң 29-күни әйни вақиттики уйғурчә надир тор бекәтлиридин бири болған «шәбнәм тори» ниң зияритини қобул қилғинида у өз иҗадийәт мусаписидә җәмий 16 парчә роман язғанлиқини, һекайә-повест вә обзорлардин 12 топлам нәшр қилдурғанлиқини вә 18 парчә сенарийә язғанлиқини баян қилған.

Мәлум болушичә, җалалидин бәһрамниң «лейиған булақ», «көмүрчи бала», «амәт вә апәт», «тәклимакан оғли», «қарчуғида қатқан қан» қатарлиқ романлири уйғур оқурмәнлириниң зор алқишиға еришип, юқири сетилиш рекорти яратқан. Болупму язғучи җалалидин бәһрамниң хитайниң 10 йиллиқ «мәдәнийәт инқилаби» дәвридики уйғур зиялийлириниң трагедийилик һаяти әкс әттүрүлгән 7 томлуқ романи «лейиған булақ» униң иҗадийитиниң юқири пәллиси һесаблинидикән.

Нөвәттә түркийәдә яшаватқан шаир абдуреһим парач зияритимизни қобул қилип, язғучи җалалидин бәһрамниң вапати мунасивити билән өзиниң язғучи һәққидики қарашлирини оттуриға қоюп өтти.

У сөзидә пүткүл уйғур хәлқи хитайниң қанлиқ бастурушлириға учраватқан бүгүнкидәк еғир вәзийәттә язғучи җалалидин бәһрамниң йүрәк кесили билән өлүшидә роһий җәһәттики еғир бесимларниңму мәлум дәриҗидә роли бар болуши мумкинликини тәкитләп өтти.

Абдуреһим парач әпәнди баянида уйғур зиялийлири тутқун қилинип уйғур мәдәнийити вәйран қилиниватқан бүгүнки күндә көплигән инсанларниң еғир роһий бесим ичидә яшаватқанлиқини, техи алдинқи йили туюқсиз өлүп кәткән хотәнлик яш шаир ғоҗамуһәммәтниңму йүрәк кесили билән бу дунядин кәткәнликини тилға елип өтти.

Абдуреһим парач әпәнди йәнә язғучи җалалидин бәһрамниң әсәрлиридики турмуш чинлиқи вә юқири бәдиий маһарәтниң өзидә қалдурған өчмәс тәсиратлирини баян қилип өтти.

У җалалидин бәһрам әсәрлиридә тил гүзәлликиниң интайин чоңқур ипадиләнгәнликини, униңдики аммибаблиқ вә аддий саддилиқниң оттура вә төвән қатламдики миңлиған уйғур оқурмәнлирини җәлп қилғанлиқини баян қилип өтти.

Шаир абдуреһим парач әпәнди йәнә өзиниң җалалидин бәһрам әсәрлиридин «лейиған булақ» романи һәққидики тәсиратлирини оттуриға қоюп өтти. У 7 қисимлиқ бу романниң уйғур оқурмәнлири әң көп сетивалған базарлиқ романлардин бири болғанлиқини тәкитләп өтти.

Җалалидин бәһрам 1942-йили ғулҗида дуняға кәлгән. У 1963-йили үрүмчидики сәнәт институтиниң рәссамлиқ кәспини пүттүргәндин кейин, хотәнгә хизмәткә тәқсим қилинған. Униң яшлиқ вә оттура яшлиқ дәври хотәндә өткән. У 1980-йилларниң оттурилирида үрүмчидики хәлқ нәшриятиға йөткилип кәлгән. Шуниңдин кейин җиддий түрдә иҗадийәт билән шуғуллинип, зор сандики роман вә һекайә-повестларни елан қилған.

Язғучи җалалидин бәһрам әйни вақитта «шәбнәм» ториниң зияритини қобул қилип, өз иҗадийити һәққидә оқурмәнләрниң соаллириға җаваб бәргән һәмдә өз әсәрлириниң китабханлар тәрипидин сөйүп оқулушидики сәвәбләр һәққидә тохтилип өткән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт