Җов байден: “демократийәниң мәвҗутлуқи үчүн қәһриманлар лазим!”

Мухбиримиз әзиз
2021.12.09
Җов байден: “демократийәниң мәвҗутлуқи үчүн қәһриманлар лазим!” Америка қошма штатлириниң президенти җов байдениң биваситә тәклипи бойичә көп тәрәплимә тәйярлиқ көрүлгән “дуня демократийә мәҗлиси” 9-декабир күни рәсмий башланди.
Social Media

Америка қошма штатлириниң президенти җов байдениң биваситә тәклипи бойичә көп тәрәплимә тәйярлиқ көрүлгән “дуня демократийә мәҗлиси” 9-декабир күни рәсмий башланди. Америка, явропа, асия, африқа, латин америкаси, окянийә қатарлиқ қитәләрдики йүзгә йеқин дөләтниң рәһбәрлири тор арқилиқ қатнашқан бу йиғинниң тунҗи күндики тунҗи мәйдан йиғиниға америка президенти җов байден вә америка ташқи ишлар министири антони билинкен бирликтә риясәтчилик қилди.

Президент җов байден ечилиш нутқида дуня миқясида демократийәни һимайә қилиш вә мустәһкәмләш, шуниңдәк һакиммутләқ дөләтләрниң демократийәгә қиливатқан хирислириға тақабил туруш лазимлиқини алаһидә тәкитлиди. У бу җәһәттики әһвалларниң қайси дәриҗигә берип қалғанлиқи тоғрисида тохтилип мундақ деди: “мениңчә биз һазир тарихниң бир ғайәт зор бурулуш нуқтисида туруватимиз. Силәрчә биз һәқләрниң вә демократийәниң игә-чақисиз һалда арқиға қарап чекинишигә қарап турамдуқ яки ортақ қараш һасил қилип инсанийәтниң тәрәққияти вә инсанийәтниң әркинликини алға силҗитишқа күч чиқирамдуқ? демократийә тасадипий әмәлгә ашидиған нәрсә әмәс. Униң мәвҗут болуши вә давам қилиши үчүн һәр бир әвлад тегишлик күч чиқириши лазим. Әмма һазир биз буниңға қарши көплигән хирисларға дуч кәлмәктимиз. Шуниң ‍үчүн һазир буниңға көплигән қәһриманлар лазим болуватиду.”

У сөзиниң давамида бу җәһәттики қәһриманларға вә йетәкчиләргә ‍өз һөрмитини билдүрүш билән биргә демократийәниң баянат әмәс, бәлки әмәлий һәрикәт икәнликини, демократийә гәрчә бәзидә дәпсәндә болсиму әмма униң бәрдашлиқ күчини әбәдийликкә йоқ қиливетишниң мумкин әмәсликини, шундақла өз нөвитидә демократийәниң өз-өзини мукәммәлләштүрүп, өз-өзини тәрәққий қилдуруп маңалайдиғанлиқини тилға елип өтти.

Президент җов байденниң бу сөзлири характер җәһәттә антони билинкен 2021-йилиниң бешида америка һөкүмитиниң ташқи сиясити һәққидә сөз қилғанда ейтқан “америка җәзмән дунядики һакиммутләқ күчләргә қарши көкрәк керип ‍оттуриға чиқидиған йетәкчилик орунға қайтип келиши керәк” дегән сөзигә охшишип кетиду. Гәрчә пүткүл нутуқта җов байден нөвәттә дуня миқясида демократийәгә әң еғир хирис пәйда қиливатқанлар, дәп қарилидиған хитай вә русийә һөкүмәтлирини тилға алмиған болсиму, көп қисим анализчилар бу қетимқи демократийә мәҗлисигә бу икки дөләтниң тәклип қилинмиғанлиқидәк реаллиқни асас қилип туруп бу сөзләрниң ашуларға қаритип ейтилғанлиқини алға сүрмәктә икән. Йәнә келип бу қетимқи мәҗлискә тәйвәнниң мустәқил вәкил әвәтип қатнишишиму бу әһвални техиму рошән көрсәтмәктә икән. CNN Ниң бу һәқтики обзор мақалисидә көрситилишичә, америка президенти җов байденниң “русийә украинаға таҗавуз қилса еғир иқтисадий җазаға дуч келиду” дегән баянати, шуниңдәк уйғур дияридики қирғинчилиқни муһим нуқта қилған һалда 2022-йилидики бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисини дипломатик байқут қилишини нөвәттә көп қисим анализчилар дәл мушу хил реаллиқни арқа көрүнүш қилған, дәп қаримақта икән. Йәнә бәзиләр болса дәл мушу мәҗлис башлиниш һарписида америка дөләт мәҗлиси авам палатасиниң “уйғур мәҗбурий әмгикини чәкләш қанун лайиһәси” ни мутләқ үстүн аваз билән мақуллиғанлиқиниму бу хил реаллиқтики бир муһим амил, дәп қарайдиғанлиқини билдүргән.

Бу қетимқи демократийә мәҗлисиниң һакиммутләқлиқкә қарши туруштин башқа йәнә бир муһим нишани кишилик һоқуқни алға сүрүш һесаблиниду. Буниңда ташқи ишлар министири антони билинкен әпәнди көрситип өткәндәк ахбарат васитилириниң бу җәһәттики дәпсәндичилик әһвалини паш қилиши бәкму муһим болғачқа улар мустәқил вә әркин ахбарат хизмитиниң мәвҗут болушини малийә җәһәттин қоллайдиғанлиқини билдүргән. Антони билинкен бу һәқтә америка һөкүмитиниң дәл мушу ишлар үчүн 424 милйон америка доллири аҗритиш тәклипини дөләт мәҗлисигә сунғанлиқини, буниңму демократийәни һимайә қилиш вә күчләндүрүштики бир муһим қәдәм икәнликини алаһидә тилға алди. .

Тунҗи күнидики мәҗлис 14 басқучқа бөлүнүп охшимиған дөләтләр гурупписи бойичә ечилған болуп, илгири-кейин болуп 50 кә йеқин президент, баш министир яки ташқи ишлар министири демократийә мәсилиси һәққидә сөз қилди.

Бу һәқтики һәрқайси обзор вә хәвәрләрдин мәлум болушичә, америка һөкүмити саһибханилиқида чақирилған дуняви демократийә мәҗлиси хитай һөкүмитини бәкла пәришан қилған. Болупму тәйвәнниң мустәқил һалда мәҗлискә тәклип қилиниши, әмма хитай хәлқ җумһурийитиниң русийәгә охшашла бу мәҗлистин чәттә қалдурулуши хитай һөкүмитини бәкла чичаңшитивәткән. Хитай ташқи ишлар министирликиниң баянатчиси җав лиҗйән бу һәқтә мухбирларниң соаллириға җаваб бәргәндә “америка аввал өзидики демократийәгә хилап мәсилиләрни һәл қилиши керәк” дегәндәк кона муқамни қайтидин тәкрарлиған.

Ақ сарайниң йиғиндин кейинки баянатида ейтилишичә, җов байден бир йилдин кейин мәзкур йиғинни йәнә бир қетим өткүзүп, бу һәқтики техиму көп мәсилиләрни музакирә қилиш тәклипини бәргән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.