Mutexessisler we  parlamént ezaliri: “Kanadaning Uyghur mejburiy emgikining aldini élish üchün ünümlük tedbir qollinishini tewsiye qilimiz”

Washin'gtondin muxbirimiz uyghar teyyarlidi
2023.12.08
Ghulja nahiyesi toqumichiliq sana'et rayonidiki tikküchilik séxidin bir körünüsh, 2023-yili 14-awghust, ghulja
xjyn.gov.cn

Kanadadiki “Uyghur heqlirini himaye qilish qurulushi” we kanada parlaménti Uyghur dostluq guruppining sahibxaniliqida 2023-yili 12-ayning 7-küni kanadaning Uyghur mejburiy emgikining aldini élish üchün ünümlük tedbir qollinish heqqide yighin ötküzülgen.

Yighinda, amérikada “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” yolgha qoyghandin kéyinki muweppeqiyetler we yétersizlikler muzakire qilin'ghan. Amérikaliq emeldarlar, Uyghur mejburiy emgikige mes'ul xadimlar özlirining tejribilirini we teklip-pikirlirini otturigha qoyghan. Shuning bilen bir waqitta, Uyghur mejburiy emgiki heqqide tekshürüsh we tetqiqat élip barghan mutexessisler, Uyghur mejburiy emgek küchining da'irisi we xaraktéri heqqide chüshenche bergen. Ular yene Uyghur mejburiy emgikining aldini élish üchün bir qatar tewsiyelirini otturigha qoyghan.

Bu yighinigha kanadadiki hakimiyet béshidiki libérallar partiyesidin kélip chiqqan kanada parlamént ezasi semir zuberi, amérika kéngesh palata ezasi jéf mérkléy, amérika ana weten xewpsizliki ministirliqidin robért silwérs,  amérika tamozhna idarisining ijra'iye bashliqi érik choy, doktor adri'an zénz we amérika dölet xewpsizlik idarisining meslihetchisi lora murfin qatarliq kishiler qatnashqan.

Yighinda amérika dölet mejlisi kéngesh palatasining ezasi, xitay ishliri ijra'iye komitéti birleshme re'isi jéf mérkli (Jeff Merkley) pikir bayan qilghan. U, kanada parlaméntining amérikada “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” gha  oxshash qanunining maqullishini tewsiye qilidighanliqini we we arzu qilidighanliqini bayan qilghan. U mundaq dégen:

“Amérika dölet mejlisining kéngesh palata ezasi, xitay ishliri ijra'iye komitétining birleshme re'isi bolush süpitim bilen men dawamliq kanada we amérikaliq tamozhna xadimlirini birlikte tiriship ishlep we yenimu ittipaqliship, kanada parlaméntining amérikadiki ‛Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni‚ gha oxshash bir qanunni maqullishini qollaymen we arzu qilimen. Biz amérikada bu qanunni sinaq qilip baqtuq. Héchkimning xitay hökümitining mejburiy emgektin payda élishini xalimaydighanliqini bilimen. Héchkim istémal buyumlirining qul emgiki bilen bulghinishini xalimaydu. Bu qanunning maqullinishi we ijra qilinishi xitaygha qattiq signal béridu. U, xitaydin mal sétiwalidighan shirketlerning mallirining nedin kelgenlikini körsitishke tesir körsiteleydighan eng ünümlük usullarning biri. Biz xitay hökümitining amérika we kanadani öz ichige alghan dölet halqighan söz erkinlikini basturushqa urun'ghanliqini körüwatimiz. Biz ijra qilidighan heriketlerning hemmisi bizning Uyghurlarni qollap, kishilik hoquqni qoghdap, xitay hökümitining zulumgha qarshi turushimizgha yardem béridu.”

Amérika ana weten xewpsizliki ministirliqining meslihetchisi lora murfin yighinda söz qilip, amérikada yolgha qoyulghan “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” Uyghur mejburiy emgikining aldini élish üchün eng ünümlük tedbirlerdin biri, dégen.  U, bu heqte amérika we kanada hökümitining birlikte heriket qilishi we hemkarlishishning zörür ikenlikini tekitligen:

“Bu méning amérika ana weten xewpsizliki ministirliqida ish bashlighandin kéyinki tunji resmiy nutuqum. Bu yighinigha qatnashqanliqim üchün xushalmen. Bu yerde  söz qilish méni bekmu hayajanlandurdi. Tetqiqatchi bolush süpitim we amérika ana weten xewpsizliki ministirliqida xizmetchi bolush süpitim bilen, Uyghur mejburiy emgiki heqqide köp uchur we tejribige ige boldum. Nurghun nersilerni ögendim. Amérikada yolgha quyulghan ‛Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni‚ Uyghur mejburiy emgikining aldini élish üchün eng ünümlük tedbirlerdin biri. U Uyghur mejburiy emgiki kirizisini hel qilishtiki eng ünümlük qoral. Biz hazirche, xitay xelq jumhuriyitini  Uyghurlargha qilghan heqsiz mu'amile we adaletsizliklirini toxtitishqa qayil qilalmasliqimiz mumkin. Lékin biz kanada, amérika puqraliri we hökümetliri bolush süpitimiz bilen, qolimizdin kélishiche tirishchanliq körsitip, teminlesh zenjirining Uyghurlarni éksplatatsiye qélishini tosup, shimaliy amérikadiki istémalchilarning zulumgha shérik bolmasliqigha kapaletlik qilalaymiz. Ularning mejburiy emgek bilen yasalmighan tawarlarni sétiwélishigha kapaletlik qilalaymiz. Shunga amérika we kanadaning Uyghur mejburiy emgiki kirizisini hel qilishta hemkarlishishi zörür. Bu hemkarliq Uyghur mejburiy emgikining aldini élish üchün, Uyghurlarning heq hoquqliri üchün we biz arzu qilghan teminlesh zenjirining qurulushi üchün, muhim ehmiyetke ige. Shunga biz dawamliq hemkarlishishni ümid qilimiz.”

Axirda kanadadiki “Uyghur heqlirini himaye qilish qurulushi” ning ijra'iye diréktori memet toxti ependi söz qilghan. U, amérika “Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni” ni chiqirip, dunya miqyasida tunji bolup Uyghur mejburiyet emgikini aldini élish üchün estayidil we mahiyetlik tirishchanliq körsetken bolsimu, emma kanadaning Uyghur mejburiy emgikining aldini élish üchün téxi ünümlük bir tedbir qollanmighanliqi otturigha qoyghan. U, kanada hökümitini téximu ünümlük tedbir qollinishqa chaqirghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.