Oslo erkinlik munbiridiki karton resim Uyghur qirghinchiliqini eks ettürdi

Muxbirimiz gülchéhre
2021-10-13
Share
Oslo erkinlik munbiridiki karton resim Uyghur qirghinchiliqini eks ettürdi Amérikaning mi'ami shehiride échilghan "Oslo erkinlik munbiri" ning 2021-yilliq yighinigha qoyulghan resimliri kishilerning diqqitini tartqan awstraliyediki xitay siyasiy karton ressami badiyo saw ependi. 2021-Yili 4-öktebir.
RFA/Gülchéhre

Ötken hepte amérikining mi'ami shehiride échilghan "Oslo erkinlik munbiri" ning 2021-yilliq yighinida, Uyghurlar uchrawatqan "Irqiy qirghinchiliq" nuqtiliq kishilik hoquq krizisi süpitide her tereptin yorutuldi. Shundaqla yighin zalining kirish ishiki aldigha qoyulghan 2022-yilliq béyjing qishliq olimpikini bayqut qilish güzel-sen'et namayish témi arqiliqmu janliq eks ettürüldi.

"Oslo kishilik hoquq munbiri" ning 2021-yilliq yighini 4-5-öktebir künliri amérikaning dangliq déngiz boyi sayahet sheherliridin mi'amidiki "Yéngi dunya" merkizide ötküzüldi. Bu nöwetlik munberge dunyaning her qaysi jayliridin kishilik hoquq pa'aliyetchiliri, siyasiyonlar we her sahedin nahayiti köp sanda kishiler ishtirak qildi.

Awstraliyediki xitay siyasiy karton ressami badiyo sawning amérikaning mi'ami shehiride échilghan
Awstraliyediki xitay siyasiy karton ressami badiyo sawning amérikaning mi'ami shehiride échilghan "Oslo erkinlik munbiri" ning 2021-yilliq yighinigha ekelgen resimliridin biri. 2021-Yili 4-öktebir.

"Oslo kishilik hoquq munbiri" ning yighini ötküzülgen "Yéngi dunya" merkizi aldigha, awstraliyediki xitay siyasiy karton ressami badiyo sawning besh parche karton sizmiliridin tam yasalghan bolup, bu güzel-sen'et témi yighin ishtirakchiliri shundaqla sayahetchilerni alahide jelp qildi.

Karton resimler ichide, bolupmu, bir xitay tenheriketchining ay yultuz chüshürülgen kök mayka kiygen, közi téngiq yükündürüp qoyulghan bir Uyghurning béshigha miltiq tenglep turghan körünüshi küchlük diqqet tartti.

Bu resimde, Uyghurlarning xitay hökümiti teripidin irqiy qirghinchiliqqa uchrap öltürülüwatqanliqi obrazliq eks ettürülgenidi.

Awstiraliyede yashawatqan xitay dangliq siyasiy sen'etkar badiyo saw türlük ijtima'iy we siyasiy mesililerni yorutup béridighan mol mezmunluq karton sizma eserliri arqiliq, mustebit xitay hakimiyitige jeng élan qilip kelmekte. Uning eserliri ilgiri awstraliye, amérika we italiyede körgezme qilin'ghanidi.

"Oslo erkinlik munbiri" de özining eserlirini körgezme qiliwatqan ressam badiyo saw, güzel sen'et namayish témi aldida, ziyaritimizni qobul qildi. U, bu yürüshlük karton sizmiliri arqiliq dunyagha qandaq signal bermekchi bolghanliqini chüshendürüp mundaq dédi: "Bu méning 2022-yilliq béyjing qishliq olimpikini bayqut qilish chaqiriqi üchün teyyarlighan yéngi eserlirim. Méningche xitayning olimpikni teshwiqat üchün paydilinishi uzun tarixqa ige. Olimpik insanliqni tebrikleydighan meydan bolushi kérek, biz xitayning olimpikni özining idé'ologiyesini singdürüshi üchün monopol qiliwélishigha yol qoymasliqimiz kérek. Bolupmu xitay hökümiti Uyghurlargha irqiy qirghinchiliqni dawamlashturuwatqan bir peytte, uning olimpikqa sahibxaniliq qilishigha purset bérish nomustur, bu manga xuddi tarixtiki natsist gérmaniyesining olimpik musabiqisini eslitidu. Hemmidin muhimi erkin dunyadiki kishiler buni tosup qélishimiz üchün söz bilenla emes heriket qilishimiz intayin muhimdur".

Badiyo saw "Namayish témi" diki eserlirini tonushturup mundaq dédi: "Bu eserler chong tesir qozghidi dep oylaymen, yiraqtin qarimaqqa bu karton resimlik tam xuddi 2022-yilliq béyjing qishliq olimpikining teshwiqat élanidek tesir béridu, yéqinlap körgende emeliyette bularning béyjing olimpikini bayqut qilish namayishi ikenlikini chüshiniwalalaysiz. Namayish témidiki 1-resim xitay téxnikiliq közitish sistémisining dunyani qaplawatqanliqini, 2-resim bolsa xitayning Uyghurlargha qaratqan irqiy qirghinchiliqini, 3-xitayning wuxendin dunyagha kowid-19 wirusini tarqatqanliqini, 4-resim xitayning xongkongda dawam qiliwatqan basturushini, 5-resim bolsa tibetlerni basturushni teswirligen. Oslo erkinlik munbirining bu eserlirimni tonushturushqa purset bergenliki, intayin ehmiyetlik ish boldi".

"Oslo erkinlik munbiri" ni uyushturghuchi, xelq'ara kishilik hoquq fondining re'isi gerriy kasparof ziyaritimizni qobul qilip, 2022-yilliq béyjing olimpikini bayqut qilish meqset qilin'ghan bu eserlerning küchlük diqqet we inkas qozghighanliqigha bolghan memnunluqini bildürüp mundaq dédi: "Biz, bu güzel sen'et namayish témi arqiliq kishilerning bu mesililerni bilishi we belgilik inkas qayturushini kütkeniduq. Nahayiti yaxshi inkas boluwatidu. Elwette bizningla bu güzel sen'et arqiliq qilin'ghan namayishqa purset berginimiz bilenla bu mesilining anglinishi we hel qilinishigha yéterlik emes, men dunyada buninggha téximu köp meydan hazirlinishini ümid qilimen. Güzel sen'et arqiliq diktatorlargha qarshi namayish qilishning tesir küchining intayin zor we keng bolidighanliqigha ishinimen. Chünki güzel sen'et-erkinlik démektur, diktatorlar bolsa erkinliktin bizar. Bizning diktatorlargha qarshi ishliteleydighan ünümlük qoralimiz bu, yeni sen'et arqiliq biz dunyagha özgiche ijadiy usulda signal berduq".

Xelq'ara kishilik hoquq fondining re'isi gerriy kasparof ilgiri sowét ittipaqi we rusiyening shahmat chémpiyoni shundaqla u dunyadiki eng küchlük shahmat chémpiyoni dégen namlargha ige. U tenheriket sahesidin 2005-yili chékinip chiqqandin kéyin rusiyede kishilik hoquq we démokratiyeni ochuq-ashkara teshebbus qilghuchigha aylan'ghan we waqtini kishilik hoquq pa'aliyetlirige serp qilip kelmekte.

"Oslo erkinlik munbiri" ning bu yilliq yighinigha teklip qilin'ghan Uyghur kishilik hoquq pa'aliyetchiliri, ilgiriki yillardikidin köp bolup, ulargha munberde alahide söz we pa'aliyet pursetliri bérildi.

Lagérdiki Uyghur ziyaliyliridin rahile dawutning amérikadiki qizi eqide polat we yene roshen abbas, reyhan es'et qatarliq Uyghur aktip pa'aliyetchilirimu yighinda özlirining a'ilisi uchrighan zulumlarni we Uyghur qirghinchiliq, mejburiy emgek, yighiwélish lagérlirini anglatti.

Karton ressami badyo saw özining Uyghur qirghinchiliqini teswirlep sizishigha mushulardek Uyghur pa'aliyetchilirining hékayiliri ilham bolghanliqini bildürüp mundaq dédi: "Men nurghun Uyghur pa'aliyetchilerning öz a'ile ezalirini lagérlardin qutuldurush üchün élip bériwatqan pa'aliyetliridin tesirlendim, bu méning Uyghur irqiy qirghinchiliqi eks etken eserlerni sizishimgha ilham boldi. Buning aldida roshen abbas xanimning lagérdiki hedisi, reyhan es'etning lagérdiki inisi qatarliqlarning resimlirini sizghan idim. Uyghur a'ililirining hékayilirini sizishni dawamlashturimen".

Siyasiy karton resimliri bilen közge körünüwatqan ressam badiyo sawning, Uyghur irqiy qirghinchiliqi teswirlen'gen karton resimliri feysibok, tiwittér qatarliq ijtima'iy taratqularda inkas qozghap kelmekte. Uning "Oslo erkinlik munbiri" da namayan qilin'ghan, xitayning 2022-qishliq olimpik musabiqisige sahibxana bolushini bayqut qilish témisidiki eserlirimu, metbu'atlarda hemde ijtima'iy taratqularda kengri tarqalmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet