Әркин асия радийосиниң картонисти ваң лимиң немә үчүн хитай һөкүмитиниң чегра һалқиған бастурушиниң нишаниға айлинип қалди?

Вашингтондин мухбиримиз шадийә тәйярлиди
2024.05.17
Rebel-pepper Әркин асия радийосиниң картонисти ваң лимиң
Photo: RFA

Хитай җасуслуқ органлириниң әркин асия радийоси (RFA) ниң картонисти ваң лимиңға тузақ қурғанлиқи, һәтта уни камбоджа вә тәйвәнгә алдап апирип тутқун қилмақчи болғанлиқи  йеқинда австралийә ABC қанилиниң “төт булуң” пирограммисиниң бу һәқтики мәхсус хәвиридә ашкариланғаниди.

Бу җайда көргүдәк һечнемә йоқ

Йеқинқи йиллардин буян “исянкар муч”, йәни [“ребел пеппир” (Rebel Pepper)] нами билән тонулған әркин асия радийосиниң картонист мухбири ваң лимиң, хитай компартийәсиниң баш секретари ши җинпиң вә хитайдики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлиригә аит сизған сиясий характерлик һәҗвий рәсимлири билән диққәт қозғиған иди.

mejburiy-emgek-karton.jpg

Ваң лимиңниң ейтишичә, униң ата-аниси хитай компартийәсиниң биринчи әвлад рәһбири мав зедуңниң әйни йиллардики “чегра районларни ечиш вә гүлләндүрүш” сиясити нәтиҗисидә шаңхәйдин уйғур аптоном райониға әвәтилип, “төвәнгә чүшкән зиялий яш” дегән нам билән бортала области тәвәсидики биңтүәнниң полк мәйданлирида 20 нәччә йил әмгәк қилған икән. Униң өзиму уйғур диярида туғулуп чоң болған икән.

Узундин буян хитай йүргүзүват кәң көләмлик юқири техникилиқ назарәт, бастуруш, қайта тәрбийиләш сиясити вә халиғанчә қамилишни баштин кәчүргән уйғурлар әмдиликтә хитайниң вирусни баһанә қилип йүргүзгән қамал қилиш сияситиниң қурбанлириға айлинип, ачарчилиқ вә өлүм һадисилири йүз бәрмәктә.

Кейинчә у хитайдин айрилип, чәт әлдә оқуған, шундақла әркин асия радийосида картонист мухбир болуп хизмәт қилишқа башлиған. 2017-Йилидин буян хитайниң уйғур диярида елип бериватқан ирқий қирғинчилиқи вә милйонлиған уйғурларниң җаза лагерлириға қамилиши, униң һәҗвий рәсим темисини бу нуқтиға қаритишиға сәвәб болған. У өзи туғулуп өскән уйғур диярида йүз бериватқан бу паҗиәләрни интайин җанлиқ вә образлиқ һәҗвий рәсим арқилиқ ипадиләп, таратқу саһәсиниң диққитини қозғашқа башлиған.

Бу картонда, 22 дөләт уйғур районидики лагерларни тақаш тоғрилиқ имза топлиған мәзгилдә, ши җинпиң 37 дөләттин қарши қарши имза топлиғанлиқи ипадиләнгән.

 Ваң лимиң радийомизниң мәхсус зияритини қобул қилғанда, өзиниң хитай җасуслуқ органлириниң тузиқиға учраш җәрянини әсләп өтти. Шуниң билән биргә  йәнә, өзиниң немә үчүн хитай җасуслуқ органлириниң чегра һалқиған бастурушиниң нишани болғанлиқини радийо аңлиғучилиримиз билән ортақлашти.

Хитайниң уйғур қирғинчилиқ һәрикитиниң картон ипадилиниши.

Зияритимиз давамида, у өзиниң бир йүрүш қаратмилиқи күчлүк һәҗвий рәсимлири арқилиқ хитай һөкүмитиниң “дүшмән” и болуп қалған, шундақла хитайниң чегра һалқиған қара қолиниң зәрбә бериш нишаниға айланған болсиму, әмма бу вәқәләр әмәлийәттә униң хитай коммунист һөкүмитиниң мустәбит һөкүмранлиқиға қарши ирадисини техиму күчәйткәнликини тәкитләп өтти. У йәнә “исянкар муч” тәхәллуси билән хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлиригә қарши исянкарлиқини йәнә давамлаштуридиғанлиқини билдүрди. 

Пирограмминиң тәпсилатини төвәндә өз мухбиримиз шадийәниң картонист ваң лимиң билән өткүзгән сөһбитидин аңлиғайсиләр.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.