Kent saqchisi: "Toqquzaqta ikki yildin buyan ramizan cheklimisi yumshidi, shundaqtimu roza tutqanlarni uchratmidim"

Muxbirimiz shöhret hoshur
2021-04-16
Share
charlash-uyghur-saqchi.jpg Kocha charlawatqan Uyghur saqchi. 2015-Yili 17-awghust, aqsu.
AFP

Muxbirimizning Uyghur élidiki ramizan weziyiti heqqide élip barghan éniqlashliri dawamida bir kent saqchisi, özi yashawatqan toqquzaq nahiyeside 2017-yildin bashlap uda üch yil roza tutushning qattiq cheklen'genliki, bultur we bu yilgha kelgende bu cheklimilerning xélila yumshighanliqi, lékin shundaqtimu ötken yillarda dawam qilghan atalmish "Diniy esebiylik" ke qarshi dolqunning netijiside ahalilerning hemmisi dégüdek roza tutushtin waz kechkenlikini ilgiri sürdi.

Ramizan weziyiti heqqidiki téléfonlirimiz Uyghur élidiki diniy ishlar we birliksep qatarliq idare-organlar teripidin jawapsiz qalduruldi. Qeshqer yéngisheherdiki ahalilerdin biri özining we uruq-tughqanlirining ramizanning qachan kirip qachan chiqishidin xewersizlikini éytti. Téléfo'inimizni qobul qilghan toqquzaqtiki bir kent saqchisi bu yilmu ramizanliq bixeterlik tedbiriliri heqqide yighinlar échilghanliqi, yighinlarda "Diniy esebiylik" tin uzaq turush heqqide dawamliq agahlandurushlar bérilgenliki, emma ramizan cheklimisining aldinqi yillardikidek tekitlenmigenlikini ashkarilidi. Uning diyishiche, bu yighinlarda ahalilerge roza tutush yaki tutmasliq ixtiyari barliqi bildürülgen.

Uning diyishiche, ramizan cheklimi'i 2017-yili eng yuquri pellige chiqqan we 2019-yiligha qeder uda üch yil ashkara we izchil ijra qilin'ghan.

Bu cheklimilerning yolgha qoyulush sewebi heqqide toxtalghan mezkur saqchi xadimi 2017-yildin ilgiri atalmish "Diniy esebiy küch" lerning tesiride ramizan mezgilde nahiyede ashxanilarning pütünley taqalghanliqi, roza tutushning yüzde yüz dégüdek omumliship kétip dölet bixeterlikige xewp shekillen'genlikini ilgiri sürdi.

Yene bu xadimning déyishiche, da'iriler namelum sewebler bilen mezkur cheklimilerni bultur we bu yil biraz yumshatqan. Mesilen, ötken yili ramizan tutmasliqni ashkara buyruq qilmighan, bu yilgha kelgede puqralarning roza tutush-tutmasliq heqqi barliqini ashkara bildürgen. Emma ahaliler atalmish "Diniy esebiylik" tin yirginip ketken yaki qorqup ketken bolghachqa, cheklime yumshighan teqdirdimu roza tutmighan. Uning eskertishiche, özining ikki yildin buyanqi nazaretchilik we paylaqchiliq xizmiti dawamida birmu roza tutqan kishini uchratmighan.

Xitay da'iriliri her qétim xelq'ara jama'et pikrining éghir bésimigha duch kelgende, bolupmu Uyghur éligha birer xelq'ara tekshürüsh guruppisi kélishning aldida rayondiki bir qisim cheklimilirini waqitliq emeldin qaldurush, yumshitish we hetta sün'iy sehne hazirlash arqiliq tenqidlerdin özini qoghdap kelgen idi. Yuqiriqi ehwaldin xitay da'irilirining toqquzaqta sün'iy bir diniy muhitni hazirlashni közligenliki, emma ahaliler ürküp ketkenliki üchün bundaq bir sehnini hazirlashta da'irilerning kütkinidek, bu sehnige maslishalmaywatqanliqi melum bolmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet