Фернәндо биргес: «хитайниң кишилик һоқуқ кеңишиниң даимий әзалиқиға тәйинлиниши-‹түлкә' ни ‹тоху' ға қаравул қилип қойғанлиқ»

Мухбиримиз нуриман
2020-04-20
Share
jyang-duen-jiang-duan.jpg Б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң даимий әзалиқиға тәйинләнгән хитай дөләт кабинетиниң даимий ишларға мәсул муавин баш министири җяң дуән йиғинда сөз қилмақта. 2020-Йили 2-апрел, җәнвә.
unwatch.org

Игилинишичә, вакаләтсиз милләтләр тәшкилати, дуня уйғур қурултийи, уйғур кишилик һоқуқ қурулуши қатарлиқ 82 орган вә тәшкилат бирлишип б д т кишилик һоқуқ кеңишигә мураҗиәтнамә йоллиған. Мәзкур мураҗиәтнамидә хитай дөләт кабинетиниң даимий ишларға мәсул муавин баш министири җяң дуәнниң б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң даимий әзалиқиға тәйинләнгәнликигә қаттиқ наразилиқ билдүрүлгән. Мәлум болушичә, хитайниң муавин баш министири җяң дуән 2020-йили 4-айниң 1-күнидин 2021-йили 3-айниң 31-күнигичә б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң даимий әзалиқиға тәйинләнгән болуп, юқириқи бирләшмә мураҗиәтнамидә уни вәзиписидин дәрһал елип ташлаш тәләп қилинған.

Бирләшмә мураҗиәтнамә айрим-айрим һалда б д т ниң баш катипи антонийо гутеррес әпәнди, омумий йиғин үчинчи комитетиниң рәиси кристиян бравн әпәнди, б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң рәиси елизабет тичи-фислбергер ханим, б д т кишилик һоқуқ алий комиссари мишел бачелет ханим вә хитайни кишилик һоқуқ кеңишиниң даимий һәйәт әзалиқиға көрсәткән асия-тинч окян райони гурупписиниң 55 әзасиға сунулған. Униңда хитайниң б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң даимий һәйәт әзалиқини әмәлдин қалдуруш тәләп қилинған.

«Бүйүк ера» гезитиниң 8-апрелдики хәвиригә асасланғанда, америка җумһурийәтчиләр партийәсиниң йәттә нәпәр кеңәш палата әзаси б д т ниң баш катипи антонийо гутерресқа бирләшмә мәктуп тәйярлап, хитайниң муавин баш министириниң бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишиниң даимий һәйәт әзалиқиға тәйинлинишигә қарши турған икән.

Вакаләтсиз милләтләр тәшкилати сиясий анализ бөлүминиң директори фернәндо биргес бу бирләшмә мураҗиәтнамә һәққидә тохтилип, мундақ деди: «хитай йеңидин даимий әзалиққа тәйинләнгән бу орун б д т дики наһайити күчлүк бир орун. Чүнки кишилик һоқуқ кеңиши бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң кишилик һоқуқ мәсилилиридә қарар чиқиришида муһим рол ойнайду. Бундақ кетивәрсә, хитай үнүмлүк һалда бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң 17 түрлүк тәртипини аҗизлаштуралайду. Буниң билән хитайниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатида, болупму кишилик һоқуқ кеңишидә тәсири күнсайин күчийиду. Хитай өзиниң мәнпәитигә уйғун шәкилдә б д т ниң системисини контрол қилишқа башлайду. Йәни хитайниң бу қетимлиқ кишилик һоқуқ кеңишиниң даимий әзалиқиға тәйинлинишини әсла қобул қилғили болмайду. Бу худди ‹түлкә' ниң ‹тоху' ға қаравул болушини қобул қилғили болмиғандәкла бир иш, халас.»

Бирләшмә мураҗиәтнамидә бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишидәк бундақ бир тәсири күчлүк орунға хитайниң даимий әза болуп тәйинлиниши узун йиллардин бери хитайниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә учраватқан, үмидини бирләшкән дөләтләр тәшкилатиға бағлап келиватқан уйғур, тибәт қатарлиқ милләтләрни қаттиқ үмидсизләндүридиғанлиқи тәкитләнгән. Мураҗиәтнамидә йәнә хитайниң корона вируси һәққидә һәқиқий учурларни йәткүзүшкә тиришқан дохтур ли венляң қатарлиқларни бастуруш арқилиқ дуня сәһийә тәшкилатиға хата учур йәткүзүп, дуняға балайиапәт елип кәлгәнлики әскәртилгән.

Дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса әпәнди «хитайни б д т кишилик һоқуқ кеңешиниң даимий әзалиқиға тәйинләш бирләшкән дөләтләр тәшкилати өткүзгән әң чоң хаталиқ,» деди. У йәнә мундақ деди: «хитайниң бу органдики даимий әзалиқи худди ‹қойни бөригә һавалә қилғанлиқ» билән охшаш болиду. Хитай узун йиллардин бери бирләшкән дөләтләр тәшкилатида уйғур вә тибәтләрниң авазини боғушқа һәрикәт қилип келиватқан иди. Хитайниң бу орунға баш тиқиши бизниң бундин кейин техиму көп аваричиликкә учрайдиғанлиқимиздин дерәк бериду. Бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң бу хаталиқни дәрһал түзитиши интайин зөрүр.»

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.