Маҗид наваз: «күчлүкләр аҗизларни езидиған дунядин нәпрәтлинимән»

Мухбиримиз нуриман
2020-07-21
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Әнглийәлик паалийәтчи вә LBC (Leading Britain’s Conversation) радийо қанилиниң даңлиқ риясәтчиси маҗид наваз әпәнди.
Әнглийәлик паалийәтчи вә LBC (Leading Britain’s Conversation) радийо қанилиниң даңлиқ риясәтчиси маҗид наваз әпәнди.
wikipedia.org

Әнглийәлик паалийәтчи вә LBC (Leading Britain’s Conversation) радийо қанилиниң даңлиқ риясәтчиси маҗид наваз «ачлиқ елан қилиш» арқилиқ «уйғурларға йүргүзүлгән еғир кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә қарита җаза йүргүзүлсун» намлиқ мураҗиәтнамини елан қилған. 5 Күн ичидила, йәни 19-июл күни бу мураҗиәтнамигә имза қойғанларниң сани 100миңдин ашқан болуп, әнглийә парламентида «магнитский қануни» ни йолға қоюш мәсилисиниң муназиригә қоюлушиға түрткә болған.

Бу мураҗиәтнамидә әнглийә һөкүмити хитайниң бир милйондин артуқ уйғурни лагерларға солаш, юқири дәриҗидә назарәт қилиш, диний вә етник кимликини чәкләш, мәдәнийәт қирғинчилиқи елип бериш қатарлиқ еғир дәриҗидики кишилик һоқуқ дәпсәдндичиликигә қарши әнглийәдә аллибурун мақулланған «магнитский қануни» ни рәсмий иҗра қилишқа чақирилған.

Мураҗиәтнамидә, 2019-йили өктәбирдә бирләшкән дөләтләр тәшкилатида 23 дөләт бирләшмә баянат елан қилип, хитайниң уйғурлар мәсилисидики позитсийәсини өзгәртишкә бесим қилғанлиқи, мушуниңдәк баянатлар бериливатқан вә кишиләрниң тонуши күнсери күчийиватқан болсиму, лекин кризисниң һәл қилинмиғанлиқи вә уйғурларға конкрет ярдәм қилинмиғанлиқи әйибләнгән.

Һазирқи әң йеңи учурға қариғанда имза қойғанларниң сани 123 миңдин ашқан. Әнглийә қануниға асасән әнглийә парламентида 100 миңдин артуқ имзаға еришкән барлиқ әрзийәтләр муназиригә қоюлидикән.

Маҗид наваз әпәнди бу һәқтә зияритимизни қобул қилип мундақ деди: «әнглийәдә алаһидә бир қанун бар, әгәр һөкүмәт тор бетидә қилинған мураҗиәтнамиләргә имза қойған кишиләрниң сани 100 миңдин ашса, һөкүмәт бу мәсилини парламентта муназиригә қоюши керәк. Көзитишимчә уйғурларға йүргүзүлүватқан ирқий қирғинчилиқ әнглийәдә йетәрлик дәриҗидә һөкүмәтниң диққитини тартмайватиду. Парламент әзалири аңлисиму аңлимасқа, билсиму билмәскә селиватиду. Шуңа мән уларни бу ирқий қирғинчилиқ һәққидә сөзләшкә қистидим. Сөзләшкә қисташниң йоли уларни парламентта очуқ-ашкара муназирилишишкә чақириш».

Маҗид әпәндиниң ейтишичә у мураҗиәтнамәни имзалиғанларниң сани 100миңға йәткүчә ачлиқ елан қилидиғанлиқини җакарлиған. Һәр күни өзиниң фәйсбук, тивиттир қатарлиқ иҗтимаий таратқулири вә радийо қанилидин уйғурларға аит учурларни тарқатқан. Дуняға даңлиқ язғучилар, мухбирлар маҗид навазни қоллайдиғанлиқини билдүргән.

Мәсилән дуняға даңлиқ «харри поттер» фантазийәлик йүрүшлүк әсәрлириниң язғучиси җ к ролиң, маҗид навазниң «дуня азрақ сөйгүгә моһтаҗ, мән уйғур қирғинчлиқини тохтитиш үчүн тинч ачлиқ елан қилидиғанлиқимни җакарлаймән», дегән твиттир мураҗиәтини һәмбәһирләш арқилиқ маҗид навазни қоллайдиғанлиқини ипадилигән. Ролиң ханимниң твиттирда 14 милйон 300миң әгәшкүчиси бар.

Америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң комиссари нури түркәл әпәнди иҗтимаий тәсири күчлүк болған маҗид навазға охшаш шәхсләрниң уйғур мәсилисидә ойнайдиған роли һәққидә тохтилип мундақ деди: «мусулман дунясидики һәр еқимдики әқил-пикир саһиплириниң оттуриға чиқип милйонлиған уйғурларниң авази болуши истратигийәлик әһмийәткә игә». У йәнә чоң дөләтләрниң истратегийәси хәлқ аммисиниң авазидин айрилалмайдиғанлқини тәкитләп мундақ деди: «америкада уйғурларниң һоқуқини қоғдашқа даир нурғун тәдбирләр елинди. Американиң иттпақдашлири болған, канада австралийәгә охшаш демократик дөләтләрдә хәлқниң авази етибарға елиниду. Һазир демократик дөләтләрдә хәлқ һәрикити әвҗ еливатиду».

Маҗид әпәнди мусулман дөләтләрниң һазирғичә сүкүттә туруши һәққидә өзиниң көз қаришини оттуриға қоюп мундақ деди: «мән мусулман дөләтләрниң һөкүмитини әйибләймән. У дөләтләрдики мусулманларму өзиниң мустәбит һөкүмити тәрипидин зулум көрүватиду. Шундақтиму биз мушуниңға охшаш паалийәтләр арқилиқ уларға мусулман қериндашлириниң әһвалини чүшәндүрүшимиз керәк. Мусулман һөкүмәтлириниң җим турувелишиниң сәвәби наһайити ениқки улар хитайниң пулиға қарашлиқ. Йәни хитай һөкүмитиниң салған мәблиғигә, бир бәлбәғ бир йол пиланидики программилириға еһтияҗлиқ».

Дуня уйғур қурултийиниң лондон ишханисиниң мудири рәһимә мәһмутниң билдүрүшичә маҗид әпәнди һәр йәкшәнбә күни беридиған радийо программисини бу қетим, 19-июл лондондики хитай әлчиханисиниң алдида фәйсбуктин нәқ мәйдан тарқатқан. Программиға рәһимә мәһмут ханим телефон арқилиқ қатнашқан болуп, әйни вақиттики радийо программисини әсләп мундақ деди: «маҗид ачлиқ елан қилиш җәрянида һәтта гәпму қилмиған болғачқа маңа аяли телефон қилди. Мән телефонда баянатимини оқудум. Нәқ мәйданда мураҗиәтнаминиң имзалиниш әһвалиму берилип турди. Имза сани наһайити тез көпәйди вә мән баянатимини оқуватқанда 100 миңдин ашқанлиқини җакарлиди».

Нури түркәл әпәнди йеқиндин буянқи америкада вә башқа дөләтләрдә хитайға қарши авазларниң күчийиватқанлиқини вә йәниму күчийидиғанлиқи һәққидә тохтилип мундақ деди: «хитай һакимийити қилмишлиридин тенивалидиған, башқиларға дөңгәйдиған адитидин ваз кечиши керәк. Хитайниң сиясити дуня җамаәтчиликигә мәсилә туғдуруватиду, америка һөкүмитин болуш сүпитимиз билән биз буниңға қарши туримиз».

У йәнә ахирида хитайниң милйонлиған уйғурни лагерға солап, түрмиләргә ташлиши, әр-аялларни әрзан әмгәк күчи сүпитидә ишлитип, балилирини балилар лагерлириға солиши һәққидә хитай һөкүмитигә вә дуня җамаитигә соал қойди: «хитай күндин күнгә һәддидин ашти. Инсан қелипидин чиқти. Һечқандақ бир шәкилдә хитайниң сияситигә қаршилиқ қилип бақмиған бигунаһ хәлқ лагерларда хитайниң қирғинчилиқ сияситиниң қурбани болуватиду, буни қандақ чүшәндүрүш керәк?».

Маҗид наваз әнглийәдә пакистанлиқ мусулман аилидә туғулған. Маҗидниң ейтишичә кичикидин ирқи вә дини кәмситилишкә учриған. 15 яшқа киргән йиллири боснийә қирғинчилиқи һәққидики хәвәрләргә шаһит болған вә инсанниң тән рәңги ақ яки қара болушидин қәтийнәзәр күчлүкләр аҗизларни езидикән, дегән йәкүнни чиқарған.

Шуниңдин кейин қәлбидә ирқий кәмситилишкә қарши вә күчлүкләр аҗизларни езидиған дуняға қарши туридиған характерни йетилдүргән.

У өзи һәққидә мундақ деди: «күчлүкләрниң аҗизларни бозәк қилишидин нәпрәтлинимән, мана бу мениң характерим».

2019-Йиллири рәһимә мәһмут ханим билән тонушуп, уйғурларниң әһвалини чүшәнгәндин кейин уйғурларға һесдашлиқи қозғалған вә 2-дуня уруши мәзгилидә натсистларниң йәһудийларни қирғин қилишиға қаритилип чиқирилған «бу әмди қайтиланмисун» дегән шоар бойичә, өзиниң иҗтимаий тәсиридин пайдилинип уйғурларниң авазини дуняға аңлитишқа, һөкүмәт әмәлдарлириниң диққитини тартишқа киришкән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт