"Jaza lagérliri" mesilisi xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalining asasiy témisigha aylandi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2019-09-06
Share
Xerqi-Turkistan-Oyi-Turkiye-01.jpg Xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalida Uyghurlar mexsus "Sherqiy türkistan öyi" échip türk jama'etchilikige "Jaza lagérliri" ni anglatmaqta. 2019-Yili séntebir. Enqere, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiye paytexti enqerening etimesqut rayonida dawamlishiwatqan 16-nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalida Uyghurlar mexsus "Sherqiy türkistan öyi" échip türk jama'etchilikige "Jaza lagérliri" ni anglatmaqta. Bu féstiwalgha türkiyedin 41 jem'iyet we weqip qatnashqandin sirt ottura asiya türkiy jumhuriyetliri hem bashqa türkiy milletlerning wekillirimu qatnashmaqta. Féstiwalgha qatnashqan organlar mexsus bölüm échip özlirining medeniyet-sen'itini namayan qilmaqta. Uyghurlar bu qétim burunqi yillardikige oxshimaydighan shekilde nuqtiliq halda Uyghur diyaridiki "Jaza lagérliri" mesilisini anglatmaqta. Bulardin sirt Uyghurlar yene mezkur féstiwalda 16-qétim özlirining tarixi, medeniyet-sen'iti, Uyghurlar toghrisida türkiyede chiqiwatqan kitab we gézit-zhurnallar, xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan bésimliri we qirghinchiliq siyasetliri, insan heqliri depsendichilikliri eks ettürülgen süretlerni körgezme qildi. Bu yilqi eng muhim yéngiliqlardin biri her küni minglighan adem ékskursiye qiliwatqan féstiwal meydanidiki "Sherqiy türkistan öyi" ning aldigha tonur sélip, samsa we nan yéqip sétish boldi.

16 Yildin béri mezkur féstiwalda izchil halda Uyghur bölümini échiwatqan Uyghur pa'aliyetchi xeyrullah efendigül ependi ziyaritimizni qobul qilip özlirining 16 yildin buyan izchil halda ishtirak qiliwatqanliqini, bu "Jaza lagérlirini" asasi téma qilghan halda Uyghurlarning tarixi, medeniyiti we örp-adetlirini anglitiwatqanliqini bayan qildi. 

Xeyrullah efendigül ependi "Jaza lagérliri" ni asasi téma qilishidiki meqsetning bügün dunyada eng yuqiri sewiyede kün tertipke kéliwatqan bu mesilini türk jama'etchilikige anglitish ikenlikini bayan qildi. 

16 Yildin béri izchil halda bu pa'aliyetke qatniship kéliwatqan Uyghur pa'aliyetchi xeyrullah efendigül ependi bu pa'aliyetke qatnishishtiki meqsitige yetkenlikini, köp sanda kishige "Jaza lagérliri" mesilisini anglatqanliqini, bu féstiwalning 2 téléwiziye qanilidin neq meydandin tarqatqanliqini, köp sanda kishige anglitilghanliqini bayan qildi. 

Etimesqut, paytext enqerening bir rayoni bolup, rayonluq hökümet bashliqi 16 yildin buyan xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwali uyushturmaqta. Rayonluq hökümetning tor bétide rayonluq hökümet bashliqi enwer demirel ependining mezkur féstiwalni échishtiki meqsitige orun bérilgen bolup, uningda medeniyet-sen'et féstiwalining peqetla naxsha-muzikilar bilen köngül achidighan pa'aliyet bolupla qalmastin, belki türk dunyasining mesililiri otturigha qoyulidighan sorun ikenliki tekitlen'gen. 

Biz pa'aliyet jeryanida mikrofonimizni "Sherqiy türkistan öyide" de ayliniwatqan bilgexan xanimgha uzattuq. U, 16 yildin buyan izchil halda bu pa'aliyetke qatnishiwatqanliqini, nurghunlighan yashlargha Uyghurlarni tonushturghanliqini bayan qilip mundaq dédi: "Men 16 yildin buyan qatnishiwatimen. Bu féstiwal arqiliq kishiler kök bayraqni bildi. Nurghun yash sherqiy türkistanning bizning ata yurtimiz ikenlikini chüshinip yetti. Sherqiy türkistanning bésiwélin'ghan zémin ikenlikini, u yerdiki kishilerning zulum tartiwatqanliqini bilmeytti. Bu féstiwal arqiliq kishiler kishiler bularni bildi". 

Bu yilqi xelq'araliq féstiwalning burunqi féstiwallargha oxshimaydighan yene bir teripi "Sherqiy türkistan öyi" ning aldigha tonur sélip nan we samsa yéqip körsitilishi bolghan.

Istanbuldin kélip "Sherqiy türkistan öyi" ni ziyaret qiliwatqan fatime xanim öz hés-tuyghulirini biz bilen ortaqliship, Uyghurlar medeniyitining bolupmu Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitining nahayiti yaxshi tonushturuliwatqanliqini bayan qildi. 

Uyghur ziyaretchi fatime xanim "Sherqiy türkistan öyini" parlamént ezaliri, rayonluq hökümetning bashliqi bolup köp sanda rehberning ékskursiye qilghanliqini tekitlidi. 

9-Ayning 8-künigiche dawamlishidighan bu féstiwalgha qirghizistan, ezerbeyjan, qazaqistan, özbékistan, türkmenistan, shimaliy siprus türk jumhuriyiti qatarliq döletlerning hemmisi ishtirak qilmaqta. Iraq türkmenlirige, girétsiyediki türklerge, qirim tatarlirigha wakaliten ularning teshkilatliri bu féstiwalgha qatnashmaqta. Bu türkiy milletler 10 kün boyiche öz tarixini, sen'itini, medeniyitini, örp-adetlirini pütün medeniyet bayliqlirini tonushturidu. Uyghur sen'etchi abdullah köse 6-séntebir küni konsért béridu. Uyghur balisi kichik mujahit shé'ir déklamatsiye qilmaqchi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet