Рәйһангүл ханим: хитайниң хәлқараға «лагер оқуғучилири» дәп көрсәткәнлири аһалиләр комитетиниң хадимлиридур

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2020-03-11
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Уйғур елидики «орунлаштурулған» дипломатиниң зиярити җәрянидики «қайта тәрбийәләш лагери» дикиләрниң тиктак топ ойнаватқан көрүнүши. 2019-Йили 4-январ, қәшқәр.
Уйғур елидики «орунлаштурулған» дипломатиниң зиярити җәрянидики «қайта тәрбийәләш лагери» дикиләрниң тиктак топ ойнаватқан көрүнүши. 2019-Йили 4-январ, қәшқәр.
REUTERS

Үрүмчидин йеңи чиққан вә нөвәттә америкада туруватқан рәйһангүл ханим вәзийәт һәққидә мухбиримизға қилған сөзидә хитай даирилириниң бәзи җайларда чәтәллик тәкшүргүчиләргә аталмиш «кәспий тәрбийә мәркизи» дики оқуғучилар дәп көрсәткән кишилириниң әмәлийәттә шу җайдики аһалиләр комитетиниң хадимлири икәнликини илгири сүрди. Лагер шаһити зумрәт давутму хитайниң бир қетим тәкшүргүчиләр кәлгәндә сахта сәһнә һазирлаш үчүн бир лагер тутқуниниң өйидики мурасим кийимини әкәлдүргәнликини баян қилди.

3 Айниң алдида үрүмчидин америкаға чиққан рәйһангүл ханим сөһбитимиз давамида өзиниң бир қисим шәхсий кәчмишлири билән бирликтә хитай даирилириниң бир қисим сахта иҗраатлири һәққидиму мәлумат бәрди. Униң дейишичә, адәттә кишиләрниң диний етиқадини ашкара чәкләватқан вә һаятидики кичиккинә диний түс вә мәзмун үчүнму кишиләрни еғир җазалаватқан хитай даирилири 2018-йилниң ахирлиридин башлап хәлқара җамаәтчиликкә көрсәтмилик үчүн интайин аз бир қисим кишиләрниң мәсчиткә киришигә рухсәт қилған вә уларғиму мәхсус мәсчиткә кириш рухсәтнамиси тарқитип бәргән. Хитай даирилири 2019-йили хәлқара җамаәт пикриниң бесими билән бир түркүм хәлқара ахбарат вә дипломатийә хадимлириниң тәкшүрүшигә йол қоюшқа мәҗбур болғандин кейин районда һәр хил сахта иҗраатларни елип барған. Рәйһангүлниң тонуш-билишлири арисидики үрүмчидин төвәнгә чүшкән кадирлардин аңлишичә, хитай даирилири бир қетимлиқ хәлқаралиқ тәкшүрүш давамида йезидики аһалиләрни мәсчиткә киришкә буйруған. Әмма аһалиләр өзлириниң көплигән аилә әзалири вә уруқ-туғқанлириниң намаз оқуғанлиқ сәвәблик лагерға әкетилгәнлики вә кесилгәнликини сәвәб көрситип, мәсчиткә беришни рәт қилған.

Хитай даирилири йеқинқи ақташлиқ китабида өткән бир йилда хәлқарадин 50 нәччә гуруппида 1000 дин артуқ кишиниң уйғур районида тәкшүрүш елип барғанлиқини қәйт қилған иди. Рәйһангүл ханимниң дейишичә, лагердикиләрниң роһий қияпити вә җисманий һалити лагерниң маһийитини йошуралмиғудәк дәриҗидә ечинишлиқ болғанлиқи үчүн хитай даирилири бәзи лагерларда чәтәлликләргә лагердики тутқунларни әмәс, бәлки аһалиләр комитетлиридики кадирларни көрсәткән.

Аңлиғучилиримиздин бири илгирики бир инкасида нөвәттә бәзи җайларда дөләт ишчи-хизмәтчилири тутуп турулуватқан лагерлар билән адәттики кишиләр тутуп турулуватқан лагерниң айрим икәнлики вә шараитида азрақ пәрқ барлиқи, адәттә тәкшүргүчиләр кәлсә шараити бәк ечинишлиқ болмиған, шу кадирлар туруватқан лагерларни көрситиватқанлиқини мәлум қилған иди. Өткән йили лагердин чиққан шаһит зумрәт давут юқириқи әһвалларниң мәвҗутлуқини баян қилди. У пакит сүпитидә аһалиләр комитети хадимлириниң бир қетимлиқ тәкшүрүш мәзгилидә униң лагердики бир достиниң мурасим кийимини, йәни әтләс көңләк, доппа вә егиз пашнилиқ айиғини өйидин елип кәткәнликини ашкарилиди. Униң дейишичә, шу достиниң роһий кәйпияти шу күнләрдә яхши болмай қалғанлиқи үчүн даириләр уни тәкшүргүчиләрниң алдиға елип чиқиштин ваз кәчкән вә кийиминиму өйгә қайтурувәткән.

Илгирики ениқлашлиримиз давамида бир сақчи хадими йәркәндә 7 лагер барлиқи, буниң бириниң мәхсус тәкшүргүчиләр үчүн айрилғанлиқини паш қилған. Йәнә вәзийәттин хәвәрдар кишиләрдин бири тәкшүргүчиләр келиштин аввал аһалиләрниң ялған гәп қилишқа үндәлгәнлики вә агаһландурулғанлиқини паш қилған иди.

Биз рәйһангүл билән сөһбитимиз давамида бу түр иҗраатларниң хитай пуқралириға қандақ тәсир көрситиватқанлиқи һәққидә соал соридуқ. У бу вәзийәткә қарита хитай пуқралириниң бәзилириниң қулақ йопуруватқанлиқи, бәзилириниң болса бу вәзийәттин хатирҗәмлик һес қиливатқанлиқини баян қилди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт