Хитай лагер шаһитлирини қоюп бериштин илгири уларни мәҗбурий филимға алған

Мухбиримиз гүлчеһрә
2021-04-16
Share
Д у қ 9 нәпәр җаза лагери шаһитиға 13-Феврал дуня уйғур қурултийи тор арқилиқ өткүзгән омумий кеңәш йиғинида 9 нәпәр лагер шаһитиға "җасарәт мукапати" берилди. 2021-Йили 13-феврал.
RFA

9-Апрел, хитайниң бейҗиңда ачқан мәхсус уйғур аптоном райониға алақидар мәсилиләр һәққидики 7-қетимлиқ ахбарат елан қилиш йиғинида, лагердин қоюп берилип чәтәлләргә чиққандин кейин дуня ахбаратиға җаза лагерлириниң ички сирлирини өзиниң лагердики ечинишлиқ кәчмишлири асасида ашкарилап келиватқан, җасарәтлик лагер шаһидлиригә һуҗум қилған. Хитай даирилири лагер шаһитлиридин сайрагүл савутбай, меһригүл турсун, турсунай зиявудун, зумрәт давут қатарлиқларға даир тәшвиқат филимлирини тарқатқан. Улар бу арқилиқ лагер шаһитлирини "әмәлийәттә америка вә ғәрбтики хитайға қарши күчләр тәрипидин ялланған, чегра сиртида шинҗаңға қара чаплашқа тайинип күн кәчүридиған артислардур", дәп уларниң ейтқанлирини ялғанға чиқириш арқилиқ өзиниң инсанийәткә қарши җинайәтлирини йепишқа урунған.

Лагер шаһити меһригүл турсунниң ейтишичә, хитайниң униң һәққидики әйибләшлиридә, меһригүл турсунниң чәрчәндә 2015-йили туғулғанлиқидин башқа барлиқ шәхсий учурлирини бурмилап көрсәткән һәмдә бир балисиниң у тутқун қилинған мәзгилдә дохтурханида өлгәнликиниму рәт қилған. Хитай даирилири йәнә униң америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири иҗраийә комитетиниң испат бериш йиғинида бәргән гуваһлиқи, CNN вә башқа таратқуларға бәргән лагерлар вә өзи һәққидики гуваһлиқлирини инкар қилғандин башқа униң шәхсийитигә рәзиллик билән һуҗум қилип ойдурма һекайә вә аталмиш испатларни тоқуп чиққан һәмдә ата-аниси вә акиси қатарлиқларниму өзигә қарши сөзләткән.

Буниң алдидиму хитайниң уйғур диярида қалған вә гөрүгә елинған уруқ-туғқанлирини өзигә қарши сөзлитиш арқилиқ бир қанчә қетимлиқ охшаш шәкилдики һуҗумиға учриған меһригүл турсун зияритимизни қобул қилип, әмәлийәттә хитай һөкүмитиниң өзини әркинликкә қоюп берип, ери билән мисирға беришигә йол қоюшниң алдида өзини мәҗбурий филимға елип сөзләткәнликини баян қилди. Меһригүлниң тәсвирләп беришичә, даириләр уни филимға елиш үчүн мәхсус өйидин аписиниң кийимлирини елип келип кийдүргән вә һәтта гирим қилдурған шундақла "һөкүмәт мени тутқун қилмиди, пәқәт бир қанчә күн мисирдики ишларни сорап қоюп бәрди, маңа вә балилиримға көңүл бөлүп давалиди" дегәндәк йезип бәргән варақни худди артислардәк күлүп туруп чандурмай оқушқа қистиған. Әйни чағда саәтләрчә сақчилар тәрипидин филимға елинған пәйтниң өзидә меһригүл өзиниң нәқәдәр амалсиз бир бичарә һалда икәнликини әслигинидә хитай тәрипидин мәҗбурий өзигә қарши сөзлитиватқан ата-анисиниң азабини һес қилалайдиғанлиқини вә уларниң қийин-қистаққа елиниватқанлиқидин әндишә қиливатқанлиқини билдүрди:

Хитайниң җаза лагерлирида қиз-аялларға қарита системилиқ басқунчилиқ қилиш вә туғмас қилишниң мәвҗутлуқини ашкарилап дуня мәтбуатида қайтидин ғулғула қозғиған лагер шаһити турсунай зиявудун һәққидиму бу қетим мәхсус филим көрситилгән.

Филимда униң лагерға берип бақмиғанлиқи, әзәлдин туғут чәкләш оператсийәсиниң кесәллик хатириси йоқлуқини, даириләрниң униң қазақистандики ери билән яшиши үчүн паспорт қатарлиқ алаһидә қулайлиқларни яритип бәргәнликини тәшвиқ қилған. Хитай даирилири йәнә мәһәллә комитет сақчиси вә сиңлиси қатарлиқларниму униңға қарши сөзлитип, униң характерини вә әхлақиниму қарилап һуҗум қилған. Филимға һәтта турсунайниң өзиниңму күнәстә хатирҗәм нормал яшаватқан бир шәхстәк көрүнүшлири киргүзүлгән болуп, турсунайдин бу һәқтә соридуқ.

Турсунайниң ейтишичә, хитай тарқатқан филимдики униңға даир көрүнүшләр униң биринчи қетимлиқ тутқундин кейин кесәл сәвәблик қоюп берилгән арилиқта күнәстики сақчилар тәрипидин мәҗбурий сүрәткә елинған болуп, әйни вақитта даириләр қазақистандин тохтимай турсунайни сүрүштә қилип телефон бериватқан униң еригә уни наһайити хушал нормал яшаватиду дәп көрситиш үчүн сүрәткә алған. Әмма турсунай хитай тарқатқан филимдики бәзи кочиларда маңған-турған көрүнүшләрниң кимләр тәрипидин қачан, қандақ аппаратларда сүрәткә елинғанлиқидинму хәвири йоқлуқини билдүрди. У: "демәк бу уларниң бизни лагердин қоюп бәргәндин кейинму бизниң һәр бир һәрикитимиздин тартип көзитиш астида турғанлиқимизни чүшәндүриду" деди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт