Литва парламент әзаси довилий сакалинй: "коммунистларниң маһийитиниң рәһимсизликини унтумаслиқ керәк"

Мухбиримиз нуриман
2021-07-02
Share
Литва парламент әзаси довилий сакалинй: Дуня уйғур қурултийи "бир әсирлик зулумниң тәбриклигүдәк һечнемиси йоқ" дегән темидики тор муһакимә йиғини чақирди. 2021-Йили 1-июл.
Social Media

Хитай компартийәси, өз партийәсиниң 100 йиллиқини тәбрикләватқанда, уйғурлар вә башқа хитайниң зулумиға учраватқан топлуқларму бирликтә һәр хил шәкилдә бу бир әсирлик зулумни хатирилиди.

1-Июл күни дуня уйғур қурултийи "бир әсирлик зулумниң тәбриклигүдәк һечнемиси йоқ" дегән темидики тор муһакимә йиғини чақирди. Йиғинниң биринчи басқучида дуняниң һәрқайси җайлиридики паалийәтчиләр хитай компартийәси тәшвиқ қиливатқан "йүз йиллиқ шанлиқ тарих" ниң дуняға көрсәтмигән тәрипини аңлатқан.

Йиғинниң 2-басқучиға явропа парламентиниң әзаси рафаил гилукисмән, белгийә парламентиниң әзаси самуил коголати, литва парламентиниң әзаси довилий сакалинй, сабиқ әнглийә парламент әзаси вә сабиқ ички ишлар министири норман бәйкир, италийә баш әлчиси вә сабиқ ташқи ишлар министири гиюлию тәрзи қатарлиқлар тордин нәқ мәйдан қатнашқан, явропа парламентиниң әзаси әнгин әроғлу болса син көрүнүши арқилиқ өзиниң пикирлирини йоллиған.

Мәлум болғинидәк америка һөкүмити, әнглийә парламенти, канада парламенти вә голландийә парламентидин кейин, чех җумһурийити, литва парламенти вә белгийә парламенти йеқинда уйғурлар дуч келиватқан реаллиқниң "инсанийәткә қарши җинайәт" һәмдә "ирқий қирғинчилиқ" икәнликини етирап қилған, 26-май күни италийә парламентиму хитай һөкүмитиниң уйғурларға қиливатқан вәһшийликини әйибләш қарарини мақуллиғаниди.

Мәзкур йиғинда алди билән норман бәйкир әпәнди сөз қилип, хитай компартийәси һакавурларчә аталмиш шанлиқ тарихини тәбрикләватқан күнниң өзидә милйонлиған кишиләрни езиватқанлиқини әскәрткән. У мундақ дегән: "бейҗиң тәрәп хитай компартийәсиниң йүз йиллиқини тәбриклигән вақитта ши җинпиң һакавурларчә ‹хитай хәлқи ташқи күчләрниң бозәк қилишиға, езишигә йол қоймайду. Кимки бундақ қилмақчи болса, бир милярд 400 милйон хитай хәлқиниң қан-гөшлири билән қопурулған полат сепилға үсүп, баш-көзини қанға бояйду' дегән. Хитайларниң пәлсәписи бойичә өзидин болмиған һәр қандақ кишини өзигә дүшмән һесаблайду. Шуңа уйғурларниң кимликини, мәдәнийитини вәйран қиливатиду. Әнглийә парламенти хитайниң уйғурларға йүргүзүватқини ‹ирқий қирғинчилиқ' дәп тонуди, чүнки бу һәқиқәт. Демократик дөләтләр бирлишип хитайниң олимпик мусабиқисини дипломатик байқут қилишимиз керәк. Әлвәттә буниңға тегишлик бәдәл төләймиз, әмма төлишимиз керәк. Әгәр явропадикила әмәс бәлки африқа қитәсидики дөләтләрму бирлишип‹тохта' демисә хитайниң идеологийәси пүтүн дуняға ямрайду, бу техиму қорқунчлуқ".

Арқидин сөз қилған италийә баш әлчиси вә сабиқ ташқи ишлар министири гиюлию тәрзи мундақ дегән: "бу пүтүн инсанийәткә нисбәтән трагедийәлик бир ‹тәбрикләш'тур. 80 Милйондин артуқ компартийә әзалири наһайити һакавур һаләттә бу күнни тәбриклиди. Әмма яхши тәрипи шуки ғәрб дөләтлирини асас қилған демократик дөләтләр хитай компартийәсиниң маһийити тонуп йәтти. Хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан вәһшийлики натисиситларниң йәһудийларға йүргүзгән рәһимсизликигә охшаш. Хәлқарадики йеқинқи тәрәққиятларға нурғун дөләтләр бу мәсилидә бирликтә илгириләватиду".

Явропа парламентиниң әзаси рафаил гилукисмән әпәнди вә белгийә парламентиниң әзаси самуил коголати әпәнди сөз қилип, хитай компартийәси өзиниң рәһимсизликини тәбрикләватқан күнләрдә уларниңму тәбрикләйдиған яхши хәвәрләрниң барлиқини ейтишқан. Рафаил гилукисмән әпәндиниң ейтишичә, фирансийәдики бир сот мәһкимиси юникло вә зарани өз ичигә алған төт атақлиқ кийим-кечәк ширкитиниң уйғур мәҗбурий әмгикидин пайдиға еришкәнликигә аит һәқ тәләп әрзни қобул қилған. Бу һазирға қәдәр чәт әлләрдә уйғур мәҗбурий әмгикидин пайдиға еришиш билән әйиблинип ечилған тунҗи дава болуп һесаблинидикән.

Самуил коголати әпәнди сөз қилип, тәбрикләшкә тегишлик вәқәләрдин 5-июн күни белгийә парламентиниң хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаритиватқан зулумини инсанийәткә қарши җинайәт дәп бекиткәнлики вә шундақла белгийә һөкүмитиниң әмәлий һәрикәт қоллинишни тәләп қилиш паалийәтлириниң давам қиливатқанлиқини билдүргән.

Явропа парламентиниң әзаси әнгин әроғлу мәзкур йиғинға алдин әвәткән син көрүнүши арқилиқ пикир қатнаштурған болуп, у сөзидә барлиқ демократик дөләтләрниң бирликтә уйғурларниң бешиға кәлгән зулумни тохтитишқа, хитай компартийәсиниң рәзил пиланини бәрбат қилишқа чақирған.

Ахирида литва парламентиниң әзаси довилий сакалинй сөз қилип мундақ дегән: "алди билән шуни айдиңлаштурувелиш керәкки, барлиқ коммунист һакимийәтниң бастуруш методлири бар. Өзигә қарши чиққан вә чиқиш еһтималлиқи бар дәп қариған кишиләрни тутқун қилип җисманий вә роһи җәһәттин вәйран қилиду. Летива дөлитиниң сабиқ совет иттипақи тәрипидин бастурулуш тарихи билән селиштурсам хитайниң сиясити техиму қорқунчлуқ. Хитай компартийәсиниң вәһшийликтә чеки йоқкән. Сиясәтчилиридә инсанлиқ қалмиғандәкла. Шуңа ‹өз хәлқи ичидин инқилаб қилиши керәк' дегили болмайду. Уйғурларниң өзини қутқузуши техиму мумкин әмәс. Мән бовилиримдин уларниңму әйни вақитта ташқи дуняниң ярдимигә қанчилик моһтаҗ болғанлиқини аңлиғанидим. Әгәр биз қол тиқмисақ, уйғурларниң зулуми түгимәйду. Шуңлашқа хәлқарадики иттипақлишалайдиған күчләр давамлиқ бирлишишимиз, компартийәниң әзәлдин рәһимсиз икәнликини унтумаслиқимиз керәк. Пәқәт биз ташқи дуняда яшаватқанларниң бесимила ашу кишиләргә ярдәм қилалайду".

Йиғин ахирида хитай компартийәсиниң уйғурларға йүргүзүватқан зулумини вә пүтүн дуняға қаратқан кеңәймичиликини тохтитиш үчүн немә қилиш һәққидә соал җаваблар болуп өтти. Йиғин қанташқучилири бирдәк "демократик әлләр ортақ һәрикәт қилип, келәр йиллиқ олмпикини байқут қилиш, хитай билән елип бериливатқан иқтисади мунасивәтләрни тохтитиш" та әмәлий һәрикәткә өтүшниң зөрүрлүкини оттуриға қоюшқан.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт