Norwégiyede muqim oqutquchisi we oqutush programmilirigha ige Uyghur ana tili mektipi qurup chiqildi

Muxbirimiz gülchéhre
2018-01-29
Élxet
Pikir
Share
Print
Norwégiyede qurulghan Uyghur ana tili mektipining échilish murasimidin bir körünüsh. 2018-Yili 28-yanwar. Oslo, norwégiye.
Norwégiyede qurulghan Uyghur ana tili mektipining échilish murasimidin bir körünüsh. 2018-Yili 28-yanwar. Oslo, norwégiye.
RFA/Gulchehre

Xitay hökümitining "Qosh tilliq ma'aripni omumlashturush" nami astida Uyghur élidiki mektep ma'aripidin Uyghur tilini siqip chiqirishi muhajirettiki Uyghurlarda ana tilni qoghdash herikitining janlinishigha seweb bolmaqta. Yeni "Ish ömlükte küch birlikte" dégendek amérika, türkiye, kanada, gérmaniye, awstraliye, qatarliq ellerdiki Uyghur jama'itining ortaq köngül bölüshi we pidakar oqutquchi ziyaliylarning yardimi bilen ana til kursliri, hetta muqim mektepler tushmu-tushtin échilmaqta.

Norwégiye Uyghur komitéti 2018-yilini norwégiyede "Uyghur ana til yili" qilip békitken idi. Norwégiyediki Uyghur jama'itining Uyghur ana til oqutushini kücheytish ümidige asasen norwégiye Uyghur komitéti bilen norwégiye Uyghur islam medeniyet merkizining hemkarliqida, eslide bar bolghan ana til sinipini, ikki sinipliq, muqim oqutquchisi we oqutush programmilirigha ige Uyghur ana tili mektipi qilip qurup chiqqan. Bu ana til mektipining échilish murasimi shu jay waqti, 1-ayning 28-küni sa'et 11de bashlan'ghan bolup, murasim 30 din artuq, özlirining Uyghurche milliy kiyimliri bilen mektepke kelgen omaq Uyghur baliliri, oqutquchilar we ata-anilar bolup 50 tin artuq ademning qatnishishi bilen bayram keypiyatida intayin hayajanliq ötken. 

Norwégiye Uyghur komitéti 2003-yili qurulghan bolup, bextiyar ömer re'islikidiki yéngi rehberlik guruppisi 2017-yilidin buyan norwégiyediki Uyghurlarning ijtima'iy, medeniy we siyasiy pa'aliyetlirige yétekchilik qilishta, emeliy ishlar arqiliq mulazimet qilishqa tiriship kelmekte. Bashlinish murasim sözini tamamlighandin kéyin téléfon arqiliq ziyaritimizni qobul qilghan norwégiye Uyghur komitétining re'isi bextiyar ömer ependi, komitétning jama'et rayigha egiship pa'aliyet élip bériwatqanliqini, oslo shehiri we oslo etrapidiki Uyghur jama'itidin ray sinash arqiliq ana til terbiyisini kücheytish telipining hemmidin teqezzaliq mesile ikenliki gewdilen'genliki üchün, 10 yillardin buyan dawam qilip kéliwatqan bolsimu gahida üzülüp, gahida dawamliship kéliwatqan ana til sinipini ata-anilar razi bolghudek, ana til mektipi qilip qurup chiqishni komitétning bu yilliq birinchi pilanigha kirgüzgenlikini bildürdi. 

Bextiyar ömer ependidin ana til mektipining kéyinki pilanliri heqqide sorighinimizda, mektep yéshigha toshmighan balilarghimu ayrim sinip échish, kelgüside yene oslodin bashqa sheherlerdimu mektepning shöbilirini qurush pilani barliqi, emma eng zor qiyinchiliqning baghche ma'aripida, möl tejribige ige we pidakar ana til oqutquchilirigha éhtiyajliq boluwatqanliqini tekitlep ötti. 

Norwégiye an til mektipining muqim oqutquchiliqini öz üstige alghan, dilnur xanim, 10 yildin buyan oslodiki Uyghur perzentlirining ana til terbiyesige izchil ejir singdürüp kéliwatqan bolup, dilnur xanim, xitay hökümitining Uyghur élida Uyghur tilini ma'ariptin siqip chiqarghan bu waqitlarda buninggha qarshi norwégiyede Uyghurlarning özining ana til mektipini qurup chiqishi ana tilni qoghdashqa atlan'ghanliqining bir ispati ikenlikini bildürdi. U, bu mektepte ana til, islam dini, Uyghur örp-adet medeniyetlirini ögitish arqiliq, kelgüsi Uyghur ewladlirining milliy kimlikini saqlap qilishta tirishchanliq körsitishni meqset qilidighanliqini tekitlidi. 

Gülnar xanim oslodiki ana til sinipida yillardin buyan xalis oqutquchiliq qilip kéliwatqandin sirt ijtima'iy taratqularda "Tash'alma ana til tor dersxanisi" ni qurup, Uyghur éli ichi-sirtidiki Uyghurlarning ana til terbiyesige küch chiqirip, alqishqa érishken idi. U, özining balilargha qarita ana til oqutushi élip bérishtiki mol tejribilirini sözlep ötkendin kéyin, chet'ellerde kölemleshken ana til mektipini qurush riqabetlerge duch kéliwatqan bir weziyette, "Her bir ata ana, ana til oqutquchisi bolush kérek, her bir a'ile bir ana til mektipi bolush kérek, dégen bir idiye birlikide, xizmet élip barghanda, ana tilimizni saqlap qélishtek güzel chüshimizni ré'alliqqa aylanduralaymiz" dégen bayanliri bilen ata-anilargha ilham berdi. 

Murasimda, teshkilat rehberliri, mektep oqutquchiliri ana til mektipini téximu mukemmelleshtürüsh, kéngeytish we süpitini östürüsh heqqidiki pilanlirini teqdim qildi we ata-anilarning telep-teklip pikirlirini anglidi, perzentlirining özlirining Uyghur tili we diniy bilimlerni öginip yétilgen karametlirini bes-beste körsitiship, öz ana tilida dostliship, öz ara öginiwatqanliqini körgen ata-anilarmu intayin xushal boldi.

Norwégiye ana til mektipining mudirliqini norwégiye Uyghur komitétining sabiq rehbiri semet abla ependi öz üstige alghan bolup, semet abla ependining chüshendürüshiche, gerche ana til sinipi 2007-yilliridin bashlap osloda bir qanche qétim échilip kéliwatqan bolsimu, emma türlük qiyinchiliq we sewebler bilen muntizim dawamliship kélelmigen. Bu mesile bashqa ellerdiki ana til mekteplirimu ortaq uchrawatqan mewjut qiyinchiliq iken. Semet ependi, resmiy orun we muntizim oqutquchilargha ige mektep bolup qurulghandin kéyin, bashqa ellerde échilghan ana til mektepliri bilenmu hemkarliship, oqutush programma we oqutush tejribilirini almashturup, ana til ma'aripini köp xil shekil, mol mezmunluq élip baralaydighanliqigha ishenchi barliqini bildürdi. Semet ependi bolupmu ata-anilardiki alahide qizghinliqtin bekmu ümidke tolghan bolup, ana til kursi yaki mekteplerning izchil dawamlishishida, ata-anilarning maslishishi muhim amil dep qaraydiken.

Toluq bet