Сиясий көзәткүчи учқун әпәнди: аталмиш қош тиллиқ маарип әвладларниң миллий һессиятини күчләндүрүватиду

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2016-03-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Уйғур елиниң хотән вилайитидики мәлум бир қош - тил мәктипиниң оқуғучилири.
Уйғур елиниң хотән вилайитидики мәлум бир қош - тил мәктипиниң оқуғучилири.
AFP Photo


Бүгүнгә қәдәр көпинчә көзәткүчиләр уйғур районида йолға қоюлуватқан аталмиш қош тиллиқ маарипниң уйғур әвладлирини миллий кимликидин айриветишни мәқсәт қилғанлиқи вә буниң ақивитидин әндишә қилидиғанлиқини билдүрүшкән иди. Америкида яшаватқан сиясий көзәткүчи учқун әпәнди өзиниң уйғур районидики маарип саһәсидики хизмәт тәҗирибилиригә асасән, қош тиллиқ маарипниң хитайниң күткинидин әксичә нәтиҗә беришкә башлиғанлиқини оттуриға қойди. 9 яшлиқ абликимниң үрүмчидә хитай башланғуч мәктипидин һәйдилиш вәқәси үстидә пикир баян қилған учқун әпәнди, уйғур өсмүр балилириниң нөвәттә 7 яштин, һәтта йәслидин башлап миллий тәңсизликкә учрашқа вә бу арқилиқ өзиниң миллий кимликини пәрқләндүрүшкә йүзләнгәнликини илгири сүрди.

Биз алдинқи нөвәтлик аңлитишимизда үрүмчидә 9 яшлиқ бир балиниң «5 - июл вәқәси» дә қолида зәнҗир тутқан һалда көзитиш апаратиға чүшүп қалғанлиқи үчүн мәктәптин һәйдәлгәнлик вәқәси һәққидә хәвәр бәргән идуқ. Мана бу вәқә һәққидә пикир баян қилған учқун әпәнди, әгәр шу 9 яшлиқ балиниң «5 - июл вәқәси» гә қатнишиши раст әһвал болса, буниң сәвәбиниң хитай йолға қоюватқан аталмиш қош тиллиқ маарип икәнликини илгири сүрди.

Учқун әпәндиниң қаришичә, нөвәттики маарип уйғурларни өсмүр вақтдин һәтта йәслидики вақтидин тартип өзлириниң миллий кимликлирини пәрқләндүрүшкә түрткә болди.

Учқун әпәндиниң бу қарашлирини 9 яшлиқ абликимниң мәктәптин һәйдилиш вәқәсини бизгә йәткүзгән америкидики бир уйғур оқуғучиниң сөзлириму дәлиллимәктә.

У мундақ деди: «абликим мәктәптин һәйдәлгәндин кейин, синипта савақдашлиримиз бизгә гәп қилмайдиған, бизгә соғуқ қарайдиған болувалди, муәллимимизму синипимиздики биз өч уйғур оқуғучини арқидики рәткә олтурғузуп қойди, бурун алдида олтураттуқ. 5 - юлдин кейин мәктәпниң дәрвазиси алдида сақчилар мәктәпкә кирип чиқиватқан оқуғучиларниң, асаслиқи уйғур, қазақ оқуғучиларниң сомкилириға сәп салатти, меңиш - турушиға диққәт қилатти, бир иш чиқириду, дәп.»

Учқун әпәндиниң қаришичә, уйғур өсмүр балилирида өз миллий кимликни балдур тонушқа сәвәб болуватқан йәнә бир иш, сиясий тәшвиқат. Мәктәпләрдики түгимәс сиясий өгинишләр, уйғур оқуғучиларда әксичә тәсир пәйда қилмақта. Йәни мәсилини хитай оттуриға қойғинидин әксичә чүшиниш вә тәһлил қилишқа йетәклимәктә.

Өктичи хитай язғучи ваң лишюң 10 йиллар бурун бир мақалисидә, уйғур җәмийитидики миллий қаршилиқниң өсмүр балилардиму мәвҗутлуқини пакитлири билән оттуриға қойған.

2011 - Йили хотәнниң гума наһийисидә мукайла вәқәси йүз бәргәндә йезилиқ партком секритари вәқәдә йәттә яшлиқ бир балиниңму сақчиларға таш атқанлиқини бир йиғинда шикайәт қилип оттуриға қойған.

Учқун әпәндиму өсмүр балилардики миллий қаршилиқниң мәктәп вә җәмийәттин башқа аилә паҗиәлиридинму от еливатқанлиқини илгири сүрди.

Учқун әпәнди сөзиниң ахирида хитай йолға қоюватқан қош тиллиқ маарипниң хитай күткәндин әксичә нәтиҗидә бериватқанлиқини төвәндикичә баян қилди.

У мундақ деди: «мәктәпләр бирләштүрүлгәндин кейин, уйғур өсмүрлири хитайниң тилинила өгәнди әмәс, характирини тонуди, өзиниңму кимликини тонуди, бу тонуш миллий һессиятни күчләндурди.»

Юқирида хитай қош тиллиқ маарипиниң уйғур яш өсмүрлиригә көрситиватқан тәсири һәққидә сиясий көзәткүчи учқун әпәндиниң қарашлирини диққитиңларға сундуқ.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт