Әнқәрәдә өткүзүлгән хәлқаралиқ түрк тили йиғинида уйғур тили мәсилилириму оттуриға қоюлди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2017.04.18
Prof-dr-alimjan-inayet.jpg Түркийә әгә университетиниң профессори алимҗан инайәт әпәнди уйғур тили мәсилиси үстидә тохталмақта. 2017-Йили 17-апрел, әнқәрә.
RFA/Erkin Tarim

4-Айниң 17-18-күнлири түркийә пайтәхти әнқәрәдики гази университетида “2-нөвәтлик хәлқаралиқ түрк тили вә әдәбияти оқу-оқутуш илмий муһакимә йиғини” ечилған болуп, мәзкур муһакимә йиғинида көплигән темилар қатарида уйғур тили оқутуштики бәзи мәсилиләрму оттуриға қоюлди. Йиғинға әзәрбәйҗан, қазақистан, қирғизистан, өзбекистан, түркмәнистан русийә федетатсийәси қатарлиқ дөләт вә районлардин кәлгән 100 әтрапида илмий хадим иштирак қилди. Уйғур тәтқиқатчилардин түркийә измир әгә университети оқутқучиси профессор алимҗан инайәт әпәнди билән қирғизистан етник күлтүр тәтқиқат мәркизи мутәхәссиси профессор сәйпулла абдуллайеф қатарлиқ кишиләр иштирак қилди һәм уйғур тил вә әдәбияти тоғрисида илмий доклатлирини оқуп өтти.

Профессор доктор сәйпулла абдуллайеф әпәнди “ана тил сүпитидә уйғур тилини өгитиштики мәсилиләр” мавзулуқ доклатида қирғизистандики уйғурларниң ана тил өгиништә дәрслик китабларниң йоқлуқидәк қийинчилиқлири тоғрисида тохталди.

У, қирғизистандики уйғурларниң ана тилини өгиниш үчүн немиләрни қилиш керәклики тоғрисидики тәклиплирини оттуриға қоюп өтти.

Түркийәниң измир шәһиридики әгә университетиниң профессори алимҗан инайәт “татар шаири абдулла тоқайниң шеирлириниң уйғур әдәбиятиға болған тәсири” мавзусида илмий доклати бәргән болуп, у мәзкур доклатида 1883-йили туғулуп, 1913-йили вапат болған мәшһур татар шаири абдулла тоқайниң шеирлириниң уйғур дияриға тарқилиши вә униң шеирлириниң һазирқи заман уйғур әдәбияти, болупму шеирийитиниң шәкиллинишигә көрсәткән бәзи тәсирлири һәққидә әтраплиқ тохталди.

Профессор алимҗан инайәт әпәнди йәнә яш әвладларға түрк тили вә әдәбиятини өгитиш усулини, уйғур яш- өсмүрләргә ана тилини өгитиштиму ишләткили болидиғанлиқини баян қилди.

Алимҗан инайәт әпәнди йәнә “2-нөвәтлик хәлқаралиқ түрк тили вә әдәбияти оқу-оқутуш илмий муһакимә йиғини” ниң түрк тили вә әдәбияти оқу-оқутуши биләнла чәклинип қалмайдиған кәң даирилик бир илмий муһакимә йиғин болғанлиқини баян қилди.

“2-нөвәтлик хәлқаралиқ түрк тили вә әдәбияти оқу-оқутуш илмий муһакимә йиғини” ниң асаслиқ муһакимә қилидиған тема түрк тил әдәбиятиниң түркийәдә вә оттура асия түркий җумһурийәтлиридә оқу-оқутуш ишлирини қандақ елип бериш темисини асас қилған. Бу һәқтә һәрқайси түркий җумһурийәтлиридин кәлгән илмий хадимлар тәтқиқат доклатлирини оттуриға қоюп өткәндин сирт, түркий тилларни өз хәлқигә өгитиштә сақлиниватқан мәсилиләр тоғрисидиму тохталған.

Әнқәрә гази университети педагогика факултети тәрипидин уюштурулуватқан бу йиғин һәр йили бир қетим өткүзүлидиған болуп бу йилқиси түркийәниң атақлиқ әдәбиятшунас вә тарихчиси фуат көпрүлүниң вапат болғанлиқиниң 51 йиллиқиға беғишланған. Фуат көпрүллү 1890 йилида истанбулда дуняға кәлгән болуп, 1966-йилида аләмдин өткән. У, һаяти бойичә 1500 әтрапида китаб вә мақалиси елан қилинған. Һазирму түркийәдики университетларда китаблири оқутулмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.