Balilarni xitayche oqutush heqqide Uyghur ziyaliylar néme deydu? (2)

Muxbirimiz eziz
2016-03-16
Share
qosh-til-doska Qosh tilliq mekteptiki Uyghur oqughuchilarning doskigha chiqip xet yéziwatqan körünüshi. 2006-Yili 13-öktebir, xoten.
AFP

Uyghurlar diyaridiki her sahe kishilirini téléfonda ziyaret qilish jeryanida Uyghur yash - ösmürlirining hazirqi mewjut ré'alliq sewebidin xitayche mekteplerde oqushi arqisida Uyghurlar jem'iyitide bir qatar ijtima'iy mesililerning barghanséri roshen shekilde gewdiliniwatqanliqi, buning bilen bir qisim Uyghur ata - anilarning öz perzentlirini Uyghurche mekteplerde oqutushqa mayil boluwatqanliqi melum boldi. Igilishimizche, Uyghurche oquwatqan ösmürlerning oqush netijisiningmu ata - anilar razi bolghudek boluwatqanliqi ularni söyündüriwétiptu.

Perzentlirining hem Uyghurche, hem xitayche sawadini chiqirishni oylashqan bir qisim ata - anilar bolsa, öz perzentlirini noqul xitayche oqutush tüzümidiki mekteplerge bérishning ornigha Uyghurche we xitayche tillar teng qollinilidighan "Qosh til" namidiki mekteplerge ewetken.

Uyghurlar diyarida belgilik salmaqni igiliwatqan bu xildiki mektep tallash mesilisi heqqide Uyghur ana til ma'aripchisi abduweli ayub buningdiki ijabiy tereplerni tilgha élip, ma'arip we a'ile, jem'iyet otturisidiki munasiwetlerning muhimliqini sherhlep ötti.

Halbuki, alaqidar uchurlardin Uyghurlar jem'iyitide xitayche oqughan oqughuchilar topining barghanséri zoriyiwatqan yéngi bir ijtima'iy gewdini shekillendürüwatqanliqi melum bolmaqta. Amérikidiki Uyghur pa'aliyetchisi élshat hesen bu heqte toxtilip, buning Uyghur élidiki mewjut siyasiy ré'alliqning ma'arip sahesidiki biwaste inkasi, jümlidin Uyghurlar nöwette duch kéliwatqan medeniyet siyasitining mehsuli ikenlikini tekitlidi. Uning qarishiche, Uyghur jama'iti arisidiki "14 - Millet" dégendek mesxirilik atalghular arqiliq bu bir top Uyghurlar bilen bashqa Uyghurlar otturisida sün'iy hang peyda qilishtin köre, ularni terbiyilesh we öz qoynigha élish bekrek aqilaniliq bolidiken.

Alaqidar menbelerdin melum bolushiche, Uyghurlar diyaridiki qosh til yesliliri we qosh til mektepliri emeliyette barghanséri xitay tilidiki yek tilliq oqutush méxanizimigha qarap méngiwatqan bolup, Uyghur tilining mektep derslikidiki salmiqida izchil töwenlesh mewjut iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet