Uyghur nopusi 7 minggha barmaydighan manas nahiyeside 800 ge yéqin Uyghurning lagérda ikenliki ashkarilandi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2022-03-03
Share
Kitab söhbiti: “Lagérlarda: xitayning yuqiri téxnikiliq jaza ewj alghan mustemlikisi” Qoralliq herbiy lagér etrapidiki qarawul munarida pos turuwatqan körünüsh. 2021-Yili 21-mart, yeken.
AP

Xitayning 2017‏-yilidiki nopus istatiski'isida, Uyghur rayonining manas nahisyide Uyghur nopusining 6193 neper ikenlikini we nahiye omumiy nopusining aran 2.5 Pirsentini teshkil qilidighanliqi qeyt qilin'ghan. Melum bolushiche, Uyghur nopusi mushu derijide az bolghan manas nahiyesidimu lagérdin birsi bar bolup, uninggha 800 ge yéqin Uyghur tutqun qamaqliq iken.

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, ötken yili manastiki ghayib diniy mu'ellime xasiyet exmet heqqide élip barghan éniqlashlirimiz dawamida, 2017‏-yili tutqun qilin'ghanliqi we 14 yilliq késilgenliki delilinish bilen birlikte, manas nahiyesidimu bir yaki bir nechche lagérning barliqi éhtimalliqi melum bolghan idi.

Biz shuningdin kéyn manastiki saqchixana, qamaqxana we edliye ponkitlirigha téléfon qilip, manastiki lagérlar heqqide melumat soriduq. Xadimlar köpinche hallarda özlirining bu heqte melumat bérishke hoquqluq emeslikini bayan qildi.

Xitayning “Beydu” uchur ambirida körsitilishiche, manas nahiyesining omumiy nopusi bingtu'enni qoshup hésablighanda jem'iy 247 ming etrapida bolup, buning ichide Uyghurlarning nopusi 6193 neper iken؛ yeni manas nasiyesidiki Uyghurlarning nopusi xitay, qazaq we tungganlardin qalsa 4-orunda bolup, nahiye omumiy nopusining aran 2. 5 Pirsentini teshkil qilidiken.

Biz téléfonimizni qobul qilghan xadimlardin manastiki lagérlarning orni, qurulmisi we uningdiki tutqunlarning sani heqqide melumat soriduq. Xadimlardin biri manas nahiyeside lagérdin peqet birsila barliqini bayan qildi, emma bu lagérning orni heqqide melumat bermidi. Yene bir xadim manasti'iki lagérning nahiye baziri ichide ikenlikini ashkarilighan bolsimu, emma uningda qanchilik kishi barliqi heqqide melumat bérelmidi.

“Beydu” uchur ambiridiki manas nahiyesi toghriliq bérilgen tonushturushta bayan qilinishiche, manasta qazaqlarning nopusi 19513 bolup, nahiye omumiy nopusning 7. 9 Pirsentini teshkil qilidiken. Ilgiri radiyomizgha kelgen inkaslarda kuytung we manastiki qazaqlardinmu köp sanda kishilerning lagérda ikenliki melum qilin'ghan idi. Biz xadimlardin biridin bu nahiyede qazaqlardin qanchilik kishining lagérda ikenlikini sorighinimizda, u deslepte “Yoq” dep jawap berdi. Biz yenimu ichkirilep sorighandin kéyin, u özining bu heqte melumat bérelmeydighanliqini ashkarildi.

Ilgiriki éniqlashlirimizda, ghulja tewesidiki zor bir türküm tutqunlarning shixo, manas we ürümchilerge yötkelgenliki heqqide uchurlar élin'ghan idi. Shunga biz alaqidar xadimlardin manastiki türme we lagérlarda manas sirtidiki nahiye sheherlerdin yötkep kélin'gen tutqunlarning bar-yoqluqini soriduq. Xadimlardin biri, bu heqte nahiyelik j x idarisiningla jawap béreleydighanliqini bildürüsh bilen birlikte, lagérgha mes'ul xadimning téléfon nomurini teminlidi.

Téléfonimizni qobul qilghan alaqidar xadim, özining manastiki lagérda ilgiri 4 ay wezpi'e ötigenlikini bayan qilish bilen birlikte, bu lagérning er we ayallargha a'it bolup ikki qisimgha ayrilghanliqi, bu ikki qisimning bir-birige yandash sélin'ghanliqini ashkarilidi. U bu lagérda hemmisiningla Uyghur ikenliki we özi ishligen yillarda 500 che er, 270 nechche ayal barliqini eslep ötti. Lagérda peqet “Dölet tili” öginilidighanliqini ilgiri sürgen we lagérdiki qéyin-qistaqlar heqqide éghiz achmighan bu xadim, lagérdikilerning köpichisining éghir jinayi qilmishi bar kishiler ikenlikini bayan qildi. Biz uningdin ularning “Éghir qilmishi” ning zadi néme ikenlikini sorighinimiz, u “Namaz oqush” dep jawap berdi.

Hörmetlik radiyo anglighchu'ilar, ilgiriki énqilashlirimizda yene xitay da'irilirining lagérlar heqqidiki xelq'ara tenqidlerdin özni qachurush üchün, lagérlardikilerning köpinchisini qamaq jazasigha höküm qilighanliqi we lagérlarning köpinchisining wiwiskisini türmige özgertiwetekenliki melum bolghan idi.

Mezkur xadim ashkarilighan manastiki mezkur lagérning hélihem lagér wiwiskisi'i bilen mewjutluqi we yaki türmige özgertiwétilgenliki hazirche melum emes.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet